satluj: સેન્સર બોર્ડ: ‘જન નાયકન’ છ મહિના સુધી અટવાઈ રહી, ‘સતલુજ’ને રિલીઝ થવામાં ત્રણ વર્ષ લાગ્યા; પ્રતિબંધનો સામનો કરનારી ફિલ્મો

satluj: બુધવારે પ્રકાશિત થયેલી ‘સ્ટોરી ઓફ ધ CBFC’ શ્રેણીના પ્રથમ ભાગમાં, તમે સેન્સર બોર્ડની શરૂઆત, ભારતમાં તેની રચના અને તેના સંચાલન માટેના કાયદાઓમાં સમયાંતરે કરવામાં આવેલા સુધારાઓ વિશે વાંચ્યું.

હવે, આ બીજા અને અંતિમ ભાગમાં, ‘જન નાયકન’ અને ‘સતલુજ’ જેવી ફિલ્મો વિશે વાંચો જે સેન્સર બોર્ડને કારણે અટકી પડી હતી. એવી અન્ય ઘણી ફિલ્મો પણ છે જે હજુ પણ પ્રમાણપત્ર અને રિલીઝની તારીખ મેળવવાની રાહ જોઈ રહી છે.

કિસ્સા કુર્સી કા (1975)
‘કિસ્સા કુર્સી કા’ ફિલ્મ રિલીઝ થવાની તૈયારીમાં જ હતી ત્યારે દેશમાં કટોકટી (ઇમરજન્સી) લાદવામાં આવી હતી. આ ફિલ્મમાં સરકારી નીતિઓ તેમજ ઈન્દિરા ગાંધી અને સંજય ગાંધી પર કટાક્ષ કરવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે આ ફિલ્મ બોર્ડ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી ત્યારે ભારે વિવાદ સર્જાયો હતો.

આ ફિલ્મ સામે એકાવન વાંધાઓ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. તેનું નિર્દેશન અમૃત નાહટાએ કર્યું હતું. આ ફિલ્મને લઈને સંજય ગાંધી પર ગંભીર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા. તેવી જ રીતે, ગુલઝારની ફિલ્મ ‘આંધી’ પણ કટોકટીને કારણે અટકાવી દેવામાં આવી હતી. અહેવાલો સૂચવે છે કે તે સમયગાળા દરમિયાન, સરકાર દરેક ફિલ્મને રિલીઝ કરતા પહેલા તેની સમીક્ષા કરતી હતી.

પાંચ (2001)
સમિતિ દ્વારા સમીક્ષા કર્યા બાદ, અમુક કાપ અને ફેરફારોને આધીન રહીને આ ફિલ્મને 2001માં મંજૂરી મળી હતી. જોકે, નિર્માતાઓ સાથેના અન્ય વિવાદો અને ફિલ્મના એકંદરે અસ્વસ્થ કરી દે તેવા સ્વરૂપને કારણે તેને રિલીઝ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી ન હતી.

ગયા વર્ષે એવા અહેવાલો આવ્યા હતા કે આ ફિલ્મ કદાચ રિલીઝ થઈ શકે છે, પરંતુ તે માત્ર અફવાઓ સાબિત થઈ. આ અનુરાગ કશ્યપની દિગ્દર્શક તરીકેની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.