Kitchen: રસોડાના બજેટ પર મોટો ફટકો પડવાની તૈયારી છે! ઊર્જા સંકટ અને ‘અલ નીનો’ (El Niño) ની બેવડી અસરને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે અનાજના ભાવ વધવાની ભીતિ છે

kitchen: વૈશ્વિક કોમોડિટીના ભાવ ૨૦૨૬ સુધીમાં ૨૩% વધવાની અપેક્ષા છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ઊર્જાના ભાવ છેલ્લા ચાર વર્ષની ટોચ પર પહોંચી ગયા છે, જ્યારે અનાજના પુરવઠામાં વિક્ષેપ—અને તેમાં ‘અલ નીનો’ની અસર ઉમેરાતા—ખાદ્ય અસુરક્ષા વધુ ગંભીર બનવાનું જોખમ વધી ગયું છે.

બુધવારે જાહેર કરાયેલા તેના તાજેતરના ‘કોમોડિટી માર્કેટ્સ આઉટલુક’ અહેવાલમાં, વિશ્વ બેંકે ચેતવણી આપી છે કે તેલના ભંડાર ઘટવાને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે પુરવઠાને લગતા આંચકાઓનું જોખમ વધ્યું છે. જોકે, ૨૦૨૭ સુધીમાં કોમોડિટીના ભાવમાં એકંદરે ૭%નો ઘટાડો થવાનો અંદાજ છે.

વિશ્વ બેંકના ડેપ્યુટી ચીફ ઈકોનોમિસ્ટ અને ‘પ્રોસ્પેક્ટ્સ ગ્રુપ’ના ડાયરેક્ટર, અયહાન કોસેએ જણાવ્યું હતું કે કોમોડિટી બજારો એકસાથે અનેક મોટા આંચકાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. તેમણે સમજાવ્યું કે ઊર્જાના વધતા ખર્ચ અને વેપારમાં વિક્ષેપોને કારણે વિવિધ વસ્તુઓના ભાવ વધી રહ્યા છે, જે ફુગાવા અને ખાદ્ય અસુરક્ષાને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે તેમજ આર્થિક વિકાસમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે.

ઊર્જાના ભાવ ચાર વર્ષની ટોચ પર
ઊર્જાના ભાવમાં ૨૦૨૬માં ૩૨%નો ઉછાળો આવવાની ધારણા છે, જે છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી જોવા મળતા ઘટાડાના વલણને ઉલટાવી દેશે. ત્યારબાદ, ૨૦૨૭માં ભાવમાં થોડી રાહત મળવાની અપેક્ષા છે. આ વર્ષે બ્રેન્ટ ક્રૂડની સરેરાશ કિંમત પ્રતિ બેરલ ૯૧ ડોલર રહેવાનો અંદાજ છે—જે ૨૦૨૫માં પ્રતિ બેરલ ૬૯ ડોલર હતી—અને ૨૦૨૭ સુધીમાં તે ઘટીને પ્રતિ બેરલ ૭૯ ડોલર થવાની ધારણા છે. ૨૦૨૬માં વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં ૫.૨%નો ઘટાડો થવાનો અંદાજ છે. ૨૦૨૦ની વૈશ્વિક મંદીને બાદ કરતાં, આ છેલ્લા ચાર દાયકાથી વધુ સમયમાં જોવા મળનારો સૌથી મોટો ઘટાડો હશે. તેલના વપરાશમાં પણ ૨.૫%નો ઘટાડો થવાની ધારણા છે—જે ૧૯૮૦ અને ૨૦૨૦ પછીનો, નોંધાયેલ ઇતિહાસમાં ત્રીજો સૌથી મોટો વાર્ષિક ઘટાડો હશે. હાલમાં તેલનું ઉત્પાદન તેના વપરાશના સ્તર કરતાં ઓછું છે, જેના કારણે અસ્તિત્વમાં રહેલા તેલના ભંડારોમાંથી વધુ જથ્થો કાઢવો જરૂરી બન્યો છે.

એએફપી (AFP)ના અહેવાલ મુજબ, ફેબ્રુઆરીના અંતમાં ઈરાન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે સંઘર્ષ શરૂ થયા બાદ ઊર્જા અને ખાતરના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો આવ્યો છે. અહેવાલમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે ઈરાને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (હોર્મુઝની સામુદ્રધુની)ને વ્યવહારિક રીતે બંધ કરી દીધી છે—જે તેલ, ગેસ અને ખાતરના પરિવહન માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. વધુમાં, અહેવાલ સૂચવે છે કે વિશ્વ બેંકના આ નવા અનુમાનો એપ્રિલમાં જાહેર કરાયેલા અનુમાનો કરતાં ઘણા વધારે છે.