આજે, BRICS માત્ર ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓનું જૂથ નથી; તે વૈશ્વિક આર્થિક અને રાજકીય વ્યવસ્થામાં પરિવર્તનની હિમાયત કરતો અવાજ બની ગયું છે. આ બાબત જ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ચિંતામાં મૂકે છે. BRICS અંગે અમેરિકાની ચિંતા સતત વધી રહી હોય તેવું જણાય છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વારંવાર BRICS દેશોને ટેરિફ (આયાત જકાત) લાદવાની ધમકી આપી છે. જાન્યુઆરી ૨૦૨૫માં, તેમણે કહ્યું હતું કે જો BRICS અમેરિકી ડોલરનું સ્થાન લેવાનો પ્રયાસ કરશે, તો સભ્ય દેશોએ ૧૦૦% ટેરિફનો સામનો કરવો પડી શકે છે. તેમણે ફેબ્રુઆરીમાં પણ BRICS અંગે આવી જ ચેતવણી આપી હતી. જુલાઈ ૨૦૨૫માં, ટ્રમ્પે ટિપ્પણી કરી હતી કે BRICSની કથિત “અમેરિકા-વિરોધી નીતિઓ” સાથે જોડાતા દેશો પર વધારાનો ૧૦% ટેરિફ લાદવામાં આવી શકે છે.
BRICSને આ નામ કેવી રીતે મળ્યું?
BRICS નામ પાંચ દેશોના પ્રથમ અક્ષરો પરથી લેવામાં આવ્યું છે: બ્રાઝિલ (B), રશિયા (R), ભારત (I), ચીન (C) અને દક્ષિણ આફ્રિકા (S). આ દેશો વચ્ચે સહયોગ ૨૦૦૬માં શરૂ થયો હતો. જોકે, પ્રથમ BRIC નેતાઓનું સંમેલન ૧૬ જૂન, ૨૦૦૯ના રોજ રશિયાના યેકાટેરિનબર્ગમાં યોજાયું હતું. તે સમયે, આ જૂથમાં બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત અને ચીનનો સમાવેશ થતો હતો—જેમને સામૂહિક રીતે BRIC તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા. દક્ષિણ આફ્રિકા બાદમાં આ જૂથમાં જોડાયું; ૨૦૧૦માં તેના સમાવેશ બાદ, BRIC નામ બદલીને BRICS કરવામાં આવ્યું.
વાસ્તવમાં, BRIC શબ્દપ્રયોગ તે પહેલાં જ પ્રચલિત થયો હતો. ૨૦૦૧માં, ગોલ્ડમેન સૅક્સના અર્થશાસ્ત્રી જિમ ઓ’નીલે બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત અને ચીનની ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાઓનું વિશ્લેષણ કરતી વખતે એક સંશોધન પત્રમાં BRIC સંક્ષિપ્ત શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
BRICSની રચના પાછળનો ઉદ્દેશ્ય શું હતો?
BRICSની સ્થાપના મૂળભૂત રીતે અમેરિકા-વિરોધી સંગઠન તરીકે કરવામાં આવી ન હતી. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વૈશ્વિક આર્થિક અને રાજકીય પ્રણાલીમાં ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓના અવાજને મજબૂત કરવાનો હતો.
વિશ્વ બેંક અને IMF જેવી વૈશ્વિક સંસ્થાઓની સ્થાપના બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી કરવામાં આવી હતી. BRICS દેશો લાંબા સમયથી એવી દલીલ કરતા આવ્યા છે કે વિકાસશીલ અને ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓને આ સંસ્થાઓમાં તેમની આર્થિક તાકાતને અનુરૂપ પૂરતું પ્રતિનિધિત્વ મળ્યું નથી.