pm modi: અફીણ પર નિયંત્રણ માટે ટ્રમ્પે PM મોદીના વખાણ કર્યા; છતાં ભારત ડ્રગ્સ સંબંધિત યાદીમાં કેમ છે?

pm modi: અમેરિકાએ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ માટે મુખ્ય ડ્રગ ટ્રાન્ઝિટ (નશીલા પદાર્થોની હેરફેરના માર્ગ તરીકે વપરાતા) અથવા ગેરકાયદેસર ડ્રગ્સનું ઉત્પાદન કરતા દેશોની યાદી જાહેર કરી છે. આ યાદીમાં ૨૩ દેશોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં ભારતનો પણ સમાવેશ થાય છે. અમેરિકાનો આ નિર્ણય ૧૫ સપ્ટેમ્બરે કોંગ્રેસ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. નોંધનીય છે કે, આ યાદીમાં ભારતનો સમાવેશ હોવા છતાં, અમેરિકાએ ગેરકાયદેસર અફીણની ખેતીને રોકવા અને સપ્લાય ચેઇનની સુરક્ષા મજબૂત કરવાના પ્રયાસો બદલ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ભારત સરકારના વખાણ પણ કર્યા છે.

અમેરિકાના નિર્ણયમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે યાદીમાં કોઈ દેશનો સમાવેશ થવાનો અર્થ એ નથી કે તેની સરકાર ડ્રગ્સની હેરાફેરી રોકવામાં નિષ્ફળ રહી છે. ભૌગોલિક, વ્યાપારી અથવા આર્થિક સંજોગોને કારણે પણ કોઈ દેશને યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવી શકે છે – જેમ કે તેના પ્રદેશમાં ડ્રગ્સ અથવા પ્રિકર્સર કેમિકલ્સ (ડ્રગ્સ બનાવવા માટે વપરાતા રસાયણો)નું ઉત્પાદન કે હેરફેર થવી. તેથી, યાદીમાં ભારતના સમાવેશ પરથી આપમેળે એવો નિષ્કર્ષ ન કાઢી શકાય કે અમેરિકા ભારતને ડ્રગ્સ નિયંત્રણમાં નિષ્ફળ માને છે.

ચીન અને પાકિસ્તાનનો પણ શા માટે સમાવેશ કરવામાં આવ્યો?
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ માટેની યાદીમાં ચીન અને પાકિસ્તાનનો પણ સમાવેશ થાય છે. અમેરિકાના નિર્ણયમાં ગેરકાયદેસર સિન્થેટિક ડ્રગ્સ બનાવવા માટે વપરાતા રસાયણોના ઉત્પાદન સંદર્ભે ચીનનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાના મતે, ફેન્ટાનાઇલ, મેથામ્ફેટામાઇન અને અન્ય સિન્થેટિક ડ્રગ્સના ઉત્પાદનમાં વપરાતા અનેક રસાયણોના ઉત્પાદનમાં ચીન વિશ્વમાં મોખરે છે. પાકિસ્તાનને પણ મુખ્ય ડ્રગ ટ્રાન્ઝિટ અથવા ગેરકાયદેસર ડ્રગ્સનું ઉત્પાદન કરતા દેશ તરીકે ચિહ્નિત કરવામાં આવ્યું છે.

પોતાના પ્રયાસોમાં સ્પષ્ટ નિષ્ફળતા માટે કયા દેશોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો?
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ માટેની યાદીમાં ભારત, ચીન અને પાકિસ્તાન સહિત કુલ ૨૩ દેશોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં અફઘાનિસ્તાન, બહામાસ, બેલીઝ, બોલિવિયા, બર્મા, ચીન, કોલંબિયા, કોસ્ટા રિકા, ડોમિનિકન રિપબ્લિક, એક્વાડોર, અલ સાલ્વાડોર, ગ્વાટેમાલા, હૈતી, હોન્ડુરાસ, ભારત, જમૈકા, લાઓસ, મેક્સિકો, નિકારાગુઆ, પાકિસ્તાન, પનામા, પેરુ અને વેનેઝુએલાનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકાએ જણાવ્યું છે કે અફઘાનિસ્તાન, બોલિવિયા, બર્મા અને કોલંબિયા છેલ્લા ૧૨ મહિનામાં ડ્રગ્સ વિરોધી પ્રયાસો અંગેની તેમની જવાબદારીઓ પૂરી કરવામાં “સ્પષ્ટપણે નિષ્ફળ” રહ્યા છે. આ યાદીમાં ભારતનો સમાવેશ શું સૂચવે છે?
આ યાદીમાં ભારતના સમાવેશને ડ્રગ્સ (નશીલા પદાર્થો) વિરુદ્ધ પગલાં લેવામાં નિષ્ફળતા તરીકે સીધો જોવામાં આવતો નથી. અમેરિકાના નિર્ણયમાં જ એ બાબતનો ઉલ્લેખ છે કે કોઈ દેશના આ યાદીમાં સમાવેશ પાછળ વિવિધ કારણો હોઈ શકે છે. કોઈ દેશનું ભૌગોલિક સ્થાન, વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ અને આર્થિક સ્થિતિ ડ્રગ્સ અથવા તેના ઉત્પાદનમાં વપરાતા રસાયણોની હેરફેર પર અસર કરી શકે છે. ભારતના કિસ્સામાં, અમેરિકાએ અફીણની ગેરકાયદેસર ખેતીને રોકવા અને સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત કરવાના પ્રયાસોનું ખાસ કરીને સ્વાગત કર્યું છે. આ બાબત સ્પષ્ટ કરે છે કે અમેરિકાનો નિર્ણય આ યાદીમાં ભારતના સમાવેશની સાથે સાથે ભારત સાથેના ડ્રગ્સ-વિરોધી સહયોગને પણ સ્વીકારે છે.