કોંગ્રેસ UCCનો વિરોધ શા માટે કરે છે? વિરોધ પાછળના તર્કો સમજોસમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) અંગે ગરમાગરમ ચર્ચા ચાલી રહી છે અને કોંગ્રેસ તેનો વિરોધ કરી રહી છે. ચાલો કોંગ્રેસના વાંધાઓ અને આ પગલાંને બિનજરૂરી માનવા પાછળના કારણોની તપાસ કરીએ. સમાન નાગરિક સંહિતા (UCC) એ ભાજપના એજન્ડાનો મુખ્ય ભાગ રહ્યો છે, અને હવે પક્ષે તેને કાનૂની સ્વરૂપ આપવાની દિશામાં પગલાં લીધાં છે. ભાજપે રાજ્ય સ્તરે UCC કાયદો લાવવાની વ્યૂહરચના બનાવી છે અને ભાજપ-શાસિત રાજ્યોમાં તેને લાગુ કરવાની યોજના જાહેર કરી છે. કોંગ્રેસ તેનો વિરોધ કરે છે અને સત્તાવાર રીતે વિરોધનું વલણ જાળવી રાખે છે—ખાસ કરીને જ્યારે વ્યાપક સર્વસંમતિ વિના આ સંહિતા લાદવામાં આવે છે.
કોંગ્રેસ વર્તમાન તબક્કે UCCને બિનજરૂરી માને છે. પક્ષ વારંવાર 21મા કાયદા પંચ (Law Commission)ની 2018ની ભલામણનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેમાં જણાવાયું હતું કે આ તબક્કે UCC ન તો જરૂરી છે કે ન તો ઇચ્છનીય. પંચે સંપૂર્ણ એકરૂપતા લાદવાને બદલે ભેદભાવપૂર્ણ જોગવાઈઓને દૂર કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
સમુદાયની સર્વસંમતિ દ્વારા વ્યક્તિગત કાયદાઓમાં સુધારા
2024ની લોકસભા ચૂંટણી માટેના તેના ઢંઢેરા (‘ન્યાય પત્ર’)માં, કોંગ્રેસે જણાવ્યું હતું કે તે વ્યક્તિગત કાયદાઓમાં સુધારાને પ્રોત્સાહન આપશે. પક્ષે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આવા સુધારાઓ સંબંધિત સમુદાયોની ભાગીદારી અને સંમતિથી થવા જોઈએ.
કોંગ્રેસનું વલણ શું છે?
લઘુમતીઓને તેમના પોશાક, ખોરાક, ભાષા અને વ્યક્તિગત કાયદા પસંદ કરવાની સ્વતંત્રતા રહેશે.
વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતામાં બિનજરૂરી દખલ કરતા કાયદાઓ દૂર કરવામાં આવશે.
UCCનો કોઈ સીધો ઉલ્લેખ નહોતો; તેના બદલે, સમુદાય-આધારિત સુધારાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.
દરમિયાન, વરિષ્ઠ કોંગ્રેસ નેતા શકીલ અહેમદ ખાન દલીલ કરે છે કે ભાજપે જનતાને લગતા મુદ્દાઓ પરથી ધ્યાન હટાવવા અને ધ્રુવીકરણની રાજનીતિ કરવા માટે આ ‘યુક્તિ’ (gimmick) રજૂ કરી છે.
‘UCC શા માટે વ્યવહારુ નથી’
પક્ષનું માનવું છે કે UCCને રાજકીય હથિયાર બનાવીને દેશને કાયમી ધ્રુવીકરણ તરફ ધકેલી શકાય નહીં. તે દલીલ કરે છે કે આવી સંહિતા વ્યાપક ચર્ચા અને સાચી સર્વસંમતિ (બંધારણની કલમ 44ની ભાવનાને અનુરૂપ) પછી જ રજૂ થવી જોઈએ. ઉત્તરાખંડ જેવા રાજ્યોમાં UCCને નબળી રીતે તૈયાર કરાયેલ અને ભાજપના વિભાજનકારી એજન્ડાનો ભાગ ગણાવવામાં આવ્યું છે.
કોંગ્રેસ દલીલ કરે છે કે દરેક ધર્મમાં અસંખ્ય આદિવાસી જૂથો અને સમુદાયો છે જેમની પોતાની આગવી પરંપરાઓ છે; તેથી, એકસમાન સંહિતા (UCC) વ્યવહારુ નથી. કોંગ્રેસ સંપૂર્ણ સ્વરૂપની UCCનું સમર્થન કરતી નથી. તે વ્યક્તિગત કાયદાઓમાં સુધારાની હિમાયત કરે છે, પરંતુ તે માત્ર સંબંધિત સમુદાયોની સંમતિ અને વ્યાપક સર્વસંમતિ સાથે જ.