masood: FATFના દબાણ હેઠળ પાકિસ્તાન: મસૂદ અઝહર આતંકવાદીઓની યાદીમાં સામેલ, ઈનામની રકમમાં વધારો; આ પગલું શા માટે લેવાયું?

masood: વર્ષ ૨૦૨૧થી પાકિસ્તાન એવો દાવો કરતું આવ્યું છે કે મસૂદ અઝહર દેશમાં નથી અને અફઘાનિસ્તાન ભાગી ગયો છે. તે જ વર્ષે, FIAએ તેના પર ૫૦ લાખ પાકિસ્તાની રૂપિયાનું ઈનામ જાહેર કર્યું હતું. હવે, પાંચ વર્ષ બાદ, આ રકમ વધારીને ૭૦ લાખ રૂપિયા કરવામાં આવી છે. છેલ્લા છ મહિનામાં ભારતીય ગુપ્તચર એજન્સીઓના ટેકનિકલ વિશ્લેષણથી જાણવા મળ્યું છે કે મસૂદ અઝહર પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતના નવાબશાહ શહેરમાં છુપાયેલો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પાકિસ્તાનની નવી યાદીમાં તેનો સમાવેશ આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણને ટાળવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
૨૬/૧૧ના હુમલાના કેટલા આરોપીઓ આ યાદીમાં છે?
FIAની નવી ‘રેડ બુક’માં ૨૬/૧૧ના મુંબઈ આતંકવાદી હુમલા સાથે સંકળાયેલા ૧૯ આતંકવાદીઓના નામ પણ સામેલ છે. આ વ્યક્તિઓ પર આતંકવાદીઓને મદદ કરવા, ભંડોળ પૂરું પાડવા અથવા હુમલામાં વપરાયેલી બોટની વ્યવસ્થા કરવાના આરોપો છે. આ યાદીમાં તેમાંથી ૧૭ વ્યક્તિઓના ફોટોગ્રાફ્સ, તેમની ભૂમિકાઓ અને લશ્કર-એ-તૈયબા સાથેના જોડાણની વિગતો આપવામાં આવી છે.

જોકે, બે વ્યક્તિઓ માટે ફોટોગ્રાફ્સ, સંગઠનાત્મક જોડાણ અને ચોક્કસ ભૂમિકાઓ અંગેની વિગતો છોડી દેવામાં આવી છે. તેમાં તુર્બતના મુહમ્મદ ખાનનો સમાવેશ થાય છે, જેમણે હુમલાખોરોને મુંબઈ પહોંચાડવા માટે ‘અલ-હુસૈની’ બોટ પૂરી પાડી હતી, અને બહાવલનગરના અબ્દુલ રહેમાનનો સમાવેશ થાય છે, જેમનો ફોટોગ્રાફ અને લશ્કર-એ-તૈયબા સાથેનું જોડાણ નવી યાદીમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યું છે.

મદદગારોમાંથી કોણે ૨૬/૧૧ના હુમલા માટે દરિયાઈ માર્ગનો ઉપયોગ કર્યો હતો?
નવી યાદીમાં લશ્કર-એ-તૈયબા સાથે સંકળાયેલા ૧૧ આતંકવાદીઓનો સમાવેશ થાય છે જેમણે ‘અલ-હુસૈની’ અને ‘અલ-ફૌજ’ બોટનો ઉપયોગ કરીને દરિયાઈ માર્ગે હુમલાખોરોને મુંબઈ પહોંચાડવામાં મદદ કરી હતી. આમાં મુહમ્મદ અમજદ ખાન (મુલ્તાન), શાહિદ ગફૂર (બહાવલપુર), મોહમ્મદ ઉસ્માન (સાહીવાલ), અતીક-ઉર-રહેમાન (લાહોર), રિયાઝ અહેમદ (હફિઝાબાદ), મુહમ્મદ મુશ્તાક (ગુજરાનવાલા), મુહમ્મદ નઈમ (ડેરા ગાઝી ખાન), અબ્દુલ શકૂર (કરાચી), મુહમ્મદ સાબિર સલફી (મુલ્તાન), મોહમ્મદ ઉસ્માન (લોધરાન) અને શકીલ અહેમદ (રહીમ યાર ખાન)નો સમાવેશ થાય છે. આ યાદીમાં એવા છ આતંકવાદીઓના નામ પણ સામેલ છે જેમણે હુમલા માટે આર્થિક મદદ પૂરી પાડી હતી; ખાસ કરીને, મુહમ્મદ ઈફ્તિખાર અલીએ VoIP કનેક્શન માટે 70,000 પાકિસ્તાની રૂપિયાનું યોગદાન આપ્યું હતું, જ્યારે અન્ય આરોપીઓએ 80,000 થી લઈને 21 લાખ (2.1 મિલિયન) રૂપિયા સુધીની રકમ પૂરી પાડી હોવાનો આરોપ છે.

શું 26/11ના આ આરોપીઓ હજુ પણ પાકિસ્તાનમાં છે?
FIA (ફેડરલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી) અનુસાર, 26/11ના હુમલાના સંબંધમાં આરોપી તમામ 17 વ્યક્તિઓ છેલ્લા 18 વર્ષથી ફરાર છે. જોકે, ભારતીય ગુપ્તચર એજન્સીઓનું માનવું છે કે તે તમામ 17 લોકો હજુ પણ પાકિસ્તાનમાં હાજર છે.
આના આધારે, સૂત્રોએ FIAની ‘મોસ્ટ વોન્ટેડ’ યાદીમાં તેમના નામોના સમાવેશને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે થતી તપાસ કે દેખરેખને ગેરમાર્ગે દોરવાના પ્રયાસ તરીકે વર્ણવ્યો છે; બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, પાકિસ્તાને ભલે તેમને ‘વોન્ટેડ’ જાહેર કર્યા હોય, પરંતુ વાસ્તવિક અમલીકરણની કાર્યવાહી અંગે પ્રશ્નો યથાવત છે.
છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, પાકિસ્તાનની ‘રેડ બુક’માં ‘મોસ્ટ વોન્ટેડ’ આતંકવાદીઓની સંખ્યામાં 35 ટકાનો વધારો થયો છે. વર્ષ 2021માં આ આંકડો 1,330 હતો જે હવે વધીને 1,804 થયો છે.