china: ભારત-ચીન સંબંધો: વાંગ યીએ કહ્યું “આપણે ભાગીદાર બનવું જોઈએ”; વડાપ્રધાન મોદીના નિવેદનનો ઉલ્લેખ કરતા સરહદ વિવાદ વિશે તેમણે શું કહ્યું?

china: ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યીએ સોમવારે જણાવ્યું હતું કે બ્રિક્સ (BRICS) સમિટ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચેની બેઠકમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ સહમતિ એ સધાઈ હતી કે ભારત અને ચીને ભાગીદાર બનવું જોઈએ.

શી જિનપિંગની નવી દિલ્હીની મુલાકાત અને 18મી બ્રિક્સ સમિટમાં તેમની સહભાગિતાનો ઉલ્લેખ કરતા, વાંગે નોંધ્યું હતું કે બંને નેતાઓએ ભારત-ચીન સંબંધોને લગતા વ્યૂહાત્મક, લાંબા ગાળાના અને દિશા નિર્ધારિત કરતા મુદ્દાઓ પર ખુલીને અને ઊંડાણપૂર્વક વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કર્યું હતું.

બંને નેતાઓ વચ્ચેની બેઠક વિશે ચીને શું કહ્યું?
ચીનના વિદેશ મંત્રીએ રવિવારે સરકારી મીડિયાને કહ્યું, “બંને નેતાઓ વચ્ચે સધાયેલી સૌથી મહત્વપૂર્ણ સહમતિ એ હતી કે ચીન અને ભારતે ભાગીદાર બનવું જોઈએ.” વાંગના જણાવ્યા અનુસાર, શી જિનપિંગે કહ્યું હતું કે ચીન અને ભારત એકબીજાની શક્તિઓનો લાભ લઈ શકે છે, એકબીજાને સમર્થન આપી શકે છે, સફળ થવામાં મદદ કરી શકે છે અને સહિયારા વિકાસ તરફ આગળ વધી શકે છે.

બંને દેશોના નેતાઓ સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવવા માટે સાથે મળીને કામ કરવા સંમત થયા હતા. બંને દેશો બ્રિક્સની વારાફરતી આવતી અધ્યક્ષતા દરમિયાન પણ એકબીજાને સમર્થન આપશે. વાંગે ટિપ્પણી કરી હતી કે મોદી-શી બેઠકે નોંધપાત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું હતું.

શું ચીન ભારત સાથેના સંબંધો સુધારી રહ્યું છે?
ચીનના વિદેશ મંત્રાલયની વેબસાઇટ પર જાહેર કરાયેલી માહિતી અનુસાર, બંને નેતાઓના વ્યૂહાત્મક માર્ગદર્શન હેઠળ ભારત-ચીન સંબંધો ધીમે ધીમે મુશ્કેલ તબક્કામાંથી બહાર આવ્યા છે. સંબંધો “નવી શરૂઆત” થી “નવી ઊંચાઈઓ” તરફ આગળ વધવા લાગ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે સહકારના ક્ષેત્રો સતત વિસ્તરી રહ્યા છે; વેપારનું પ્રમાણ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યું છે અને લોકો વચ્ચેના આદાન-પ્રદાન વધુ સક્રિય બન્યા છે. વાંગે જણાવ્યું હતું કે ભારત-ચીન સંબંધોમાં સુધારો અને વિકાસનું માત્ર બંને દેશોની 2.8 અબજથી વધુની સંયુક્ત વસ્તી દ્વારા જ સ્વાગત કરવામાં આવતું નથી, પરંતુ તે ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ (વિકાસશીલ દેશોના સમૂહ) માં સહકારને મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ આધાર પણ પૂરો પાડે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે બંને પક્ષો રાજકીય પરસ્પર વિશ્વાસ વધારવા, મતભેદો અને વિવાદોનું યોગ્ય રીતે સંચાલન કરવા અને સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવવા સંમત થયા છે.

શું ભારત અને ચીન વચ્ચે સહકાર વધશે? વાંગે નોંધ્યું હતું કે ભારત અને ચીનના વિકાસના માર્ગો એકબીજા માટે સહિયારી તકો પૂરી પાડે છે. બંને દેશો વચ્ચેનો સહયોગ માત્ર દ્વિપક્ષીય સંબંધો પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તે ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ (વિકાસશીલ દેશોના સમૂહ) અને સમગ્ર વિશ્વ માટે ઊંડું મહત્વ ધરાવે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત-ચીન સંબંધોને સામાન્ય બનાવવા અને તેમાં સુધારો કરવા માટે નોંધપાત્ર પ્રયાસોની જરૂર પડી છે, અને આ પ્રગતિને જાળવી રાખવી જોઈએ.

વાંગે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે બંને નેતાઓ વચ્ચે થયેલી સમજૂતીના અમલીકરણ માટે ભારત ચીન સાથે મળીને કામ કરશે. તેમણે પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે બંને દેશોએ હરીફને બદલે ભાગીદાર બની રહેવું જોઈએ અને કોઈપણ અવરોધ કે પીછેહઠ વિના તેમના દ્વિપક્ષીય સંબંધોને આગળ વધારવાનું ચાલુ રાખવું જોઈએ.

સરહદી વિવાદ અંગે ભારતના વલણ વિશે વાંગ યીએ શું કહ્યું?
તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે સરહદી વિવાદને યોગ્ય પરિપ્રેક્ષ્યમાં – એટલે કે બંને દેશો વચ્ચેના સમગ્ર સંબંધોના સંદર્ભમાં – જોવો જોઈએ અને વાતચીત તથા સહયોગ પર મુખ્ય ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. બંને દેશોએ પોતપોતાના વિકાસ અને રાષ્ટ્રીય નવજાગરણની પ્રક્રિયાને વેગ આપવો જોઈએ અને પ્રાદેશિક તથા વૈશ્વિક શાંતિ તેમજ સહિયારી સમૃદ્ધિમાં યોગદાન આપવા માટે સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ.

વડાપ્રધાન મોદી સાથેની મુલાકાત દરમિયાન, શી (જિનપિંગ)એ જણાવ્યું હતું કે ચીન અને ભારતે પરસ્પર આદર અને સમજણ પર આધારિત રાજકીય સમજદારીનો ઉપયોગ કરીને સંબંધોમાં અવરોધરૂપ બાબતોને દૂર કરવી જોઈએ. તેમણે દ્વિપક્ષીય સંબંધોને આગળ વધારવા અને સરહદી મુદ્દાનું નિરાકરણ લાવવાની પ્રક્રિયા એકસાથે હાથ ધરવાની હિમાયત કરી હતી, જેથી બંને પ્રક્રિયાઓ એકબીજાને મજબૂત બનાવે અને સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ જળવાઈ રહે.