Nepal: નવા એક રૂપિયાના સિક્કા પર નેપાળ વિવાદિત નકશો દર્શાવશે; ભારતે પહેલાથી જ વાંધો ઉઠાવ્યો છે

Nepal: નેપાળ એક રૂપિયાનો નવો સિક્કો બહાર પાડવાની તૈયારીમાં છે જેમાં લિમ્પિયાધુરા, લિપુલેખ અને કાલાપાણીને તેના પ્રદેશનો ભાગ દર્શાવતો વિવાદિત નકશો દર્શાવવામાં આવ્યો છે. ભારત આ વિસ્તારોને ઉત્તરાખંડનો ભાગ માને છે અને પહેલાથી જ પોતાનો વાંધો વ્યક્ત કરી ચૂક્યું છે. નેપાળ રાષ્ટ્ર બેંક ટૂંક સમયમાં નવો સિક્કો બહાર પાડશે. આ નિર્ણયથી ભારત-નેપાળ સરહદ વિવાદ ફરીથી ચર્ચામાં આવ્યો છે.

નેપાળ સરકારે એક રૂપિયાનો નવો સિક્કો બહાર પાડવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ સિક્કામાં નેપાળનો એ જ વિવાદિત નકશો દર્શાવવામાં આવશે જેમાં લિમ્પિયાધુરા, લિપુલેખ અને કાલાપાણીને નેપાળી પ્રદેશ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે. આ ત્રણ વિસ્તારો અંગે ભારત અને નેપાળ વચ્ચે લાંબા સમયથી સરહદ વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. નેપાળ દાવો કરે છે કે આ વિસ્તારો તેનો છે, જ્યારે ભારત કહે છે કે લિમ્પિયાધુરા, લિપુલેખ અને કાલાપાણી ઉત્તરાખંડનો ભાગ છે. ભારતે અગાઉ સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ વિવાદ બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત દ્વારા ઉકેલવો જોઈએ.

નેપાળ રાષ્ટ્ર બેંક (NRB) ના પ્રવક્તા ગુરુ પ્રસાદ પૌડેલે શનિવારે જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્રીય બેંક નવો એક રૂપિયાનો સિક્કો જારી કરશે. જોકે બેંકને હજુ સુધી સત્તાવાર રીતે અંતિમ ડિઝાઇન મળી નથી, પરંતુ સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે કે નવા સિક્કામાં ત્રણ વિવાદિત વિસ્તારોને નેપાળના ભાગ તરીકે દર્શાવતો નકશો હશે.

આ વિવાદ 2020 માં સામે આવ્યો હતો
આ વિવાદ સૌપ્રથમ મે 2020 માં લોકોના ધ્યાન પર આવ્યો હતો, જ્યારે તત્કાલીન વડા પ્રધાન કે.પી. શર્મા ઓલીની આગેવાની હેઠળની સરકારે નેપાળનો નવો સત્તાવાર નકશો બહાર પાડ્યો હતો. તે નકશામાં લિમ્પિયાધુરા, લિપુલેખ અને કાલાપાનીને પણ નેપાળના ભાગ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.

રસપ્રદ વાત એ છે કે, 20 જુલાઈના રોજ, નેપાળ સરકારે એક રૂપિયાના સિક્કા પર નેપાળના નકશાને બૌદ્ધ મઠની છબી સાથે બદલવાનો નિર્ણય લીધો હતો. જો કે, આ નિર્ણયનો રાજકીય પક્ષો અને સામાન્ય લોકોના વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો. વધતા દબાણને પગલે, સરકારે નિર્ણય ઉલટાવી દીધો અને હવે સિક્કા પરનો નકશો જાળવી રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. નવો સિક્કો અગાઉના સિક્કા કરતા નાનો અને હલકો
નેપાળ રાષ્ટ્ર બેંકના જણાવ્યા અનુસાર, નવા સિક્કાનું કદ અને ધાતુની રચના પહેલાના સિક્કા કરતા અલગ હશે. નવો સિક્કો તેના પુરોગામી સિક્કા કરતા નાનો અને હલકો હશે પરંતુ તેમાં નેપાળનો સમાન વિવાદિત નકશો દર્શાવવામાં આવશે. નેપાળના આ નિર્ણયથી ફરી એકવાર ભારત-નેપાળ સરહદ વિવાદ ચર્ચામાં આવ્યો છે. ભારતે સતત કહ્યું છે કે આવા સંવેદનશીલ સરહદ વિવાદો ફક્ત દ્વિપક્ષીય વાતચીત દ્વારા જ ઉકેલી શકાય છે.