China: ચીન ચંદ્રની રહસ્યમય ‘દૂરની બાજુ’ (far side) પરથી માટી પાછી લાવ્યું: હવે સંયુક્ત રાષ્ટ્રને નમૂનો કેમ સોંપવામાં આવ્યો અને વૈજ્ઞાનિકો માટે તે શા માટે વિશેષ છે?

China: ચંદ્રની દૂરની બાજુ—એવો વિસ્તાર જે પૃથ્વી પરથી સીધો જોઈ શકાતો નથી—ત્યાંથી લાવવામાં આવેલી માટી હવે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની કચેરીમાં કાયમી ધોરણે પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે. સોમવારે, ચીને તેના ‘ચાંગ-એ-6’ (Chang’e-6) મિશન દરમિયાન મેળવેલા ચંદ્રના નમૂનાનો એક ભાગ વિયેના સ્થિત સંયુક્ત રાષ્ટ્રની કચેરીને સત્તાવાર રીતે સોંપ્યો. આ એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના છે, કારણ કે ચંદ્રની દૂરની બાજુએથી પૃથ્વી પર નમૂના લાવવામાં આવ્યા હોય તેવું પ્રથમ વખત બન્યું છે.

‘ગ્લોબલ ટાઇમ્સ’ના અહેવાલ મુજબ, ચીનના ‘ચાંગ-એ-6’ મિશને 2024માં ચંદ્રની દૂરની બાજુએ આવેલા ‘સાઉથ પોલ-એઇટકેન બેસિન’ (South Pole-Aitken Basin) માંથી કુલ 1,935.3 ગ્રામ નમૂના એકત્રિત કર્યા હતા. માનવ-નિર્મિત મિશન દ્વારા ચંદ્રના આ ભાગમાંથી ખડક અને માટીના નમૂના પૃથ્વી પર લાવવામાં આવ્યા હોય તેવી આ પ્રથમ ઘટના હતી. વૈજ્ઞાનિકો માટે આ નમૂનાઓ વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે; તેના અભ્યાસથી ચંદ્રની રચના, પ્રારંભિક ઇતિહાસ અને ભૌગોલિક ઉત્ક્રાંતિ વિશે નવી માહિતી મળવાની અપેક્ષા છે. જ્યારે ચંદ્રની એક બાજુ પૃથ્વી પરથી હંમેશા દેખાય છે, ત્યારે બીજી બાજુ—એટલે કે દૂરની બાજુ—આપણી નજરથી છુપાયેલી રહે છે.

વિયેનામાં નમૂનાનું અનાવરણ
વિયેનામાં યોજાયેલા એક કાર્યક્રમમાં આ નમૂનાનું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે ચીન નેશનલ સ્પેસ એડમિનિસ્ટ્રેશનના વહીવટકર્તા ઝાંગ કેજિયન, વિયેના સ્થિત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર કાર્યાલયના મહાનિર્દેશક ઘડા વાલી અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના બાહ્ય અવકાશ બાબતોના કાર્યાલયના નિર્દેશક આરતી હોલા-માઈની સહિતના અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. ઝાંગ કેજિયને જણાવ્યું હતું કે બ્રહ્માંડની શોધખોળ એ સમગ્ર માનવજાતનું સહિયારું સ્વપ્ન છે અને ‘ચાંગ-એ’ મિશન સૌનું છે. તેમણે સંયુક્ત રાષ્ટ્રને નમૂનો સોંપવાની ઘટનાને બહુપક્ષીય સહયોગ અને બાહ્ય અવકાશના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગ પ્રત્યે ચીનની પ્રતિબદ્ધતાના પુરાવા તરીકે વર્ણવી હતી. ઘડા વાલીએ આ પહેલને માનવજાતની તકનીકી સર્જનાત્મકતા અને સંશોધન પ્રત્યેના ઉત્સાહનું પ્રતિબિંબ ગણાવ્યું હતું. દરમિયાન, આરતી હોલા-માઈનીએ જણાવ્યું હતું કે આ ઘટના અવકાશને સમગ્ર માનવજાત માટે સહિયારા ક્ષેત્ર તરીકે જોવાની મહત્વપૂર્ણતા પર ભાર મૂકે છે. અવકાશ વિજ્ઞાનમાં એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ
ચંદ્રની દૂરની બાજુએથી મેળવેલા નમૂનાઓનો અભ્યાસ વૈજ્ઞાનિકોને તે પ્રદેશ વિશે એવી માહિતી પૂરી પાડી શકે છે, જે પૃથ્વી પરથી કરવામાં આવતા સામાન્ય અવલોકનો દ્વારા મેળવવી અશક્ય છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની કચેરીમાં રાખવામાં આવતું કાયમી પ્રદર્શન ‘ચાંગ-ઈ-6’ (Chang’e-6) મિશનની વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર રજૂ કરવાની તક પણ પૂરી પાડશે.