acne: શું તણાવ અને ખીલ વચ્ચે કોઈ સંબંધ છે? નિષ્ણાતો પાસેથી તેની પાછળનું વિજ્ઞાન સમજો.ખીલ એ ત્વચાની એક સામાન્ય સમસ્યા છે, જોકે વિવિધ પરિબળોને કારણે તેની તીવ્રતા વ્યક્તિએ વ્યક્તિએ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. એ સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે કે શું તણાવ ખીલ થવાનું કારણ બની શકે છે. ખીલ કોઈપણ ઉંમરના લોકોને થઈ શકે છે, પરંતુ તે કિશોરો અને યુવાનોમાં સૌથી વધુ જોવા મળે છે. તેનાથી છુટકારો મેળવવા માટે લોકો ઘણીવાર વિવિધ ઉપાયો અજમાવે છે—જેમાં સીરમ અને ક્રીમથી લઈને ઘરેલું નુસખાઓનો સમાવેશ થાય છે. આહારમાં ફેરફાર પણ ખીલને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ એ જાણવું જરૂરી છે કે શું તમારા ખીલનું કારણ વધુ પડતો તણાવ છે કે નહીં.
સંશોધન અને નિષ્ણાતોના મંતવ્યો પુષ્ટિ કરે છે કે તણાવ ખીલ થવાનું કારણ બની શકે છે. આ લેખમાં, આપણે તણાવ અને ખીલ વચ્ચેના સંબંધની તપાસ કરીશું અને તેની પાછળનું વિજ્ઞાન સમજીશું.
કિંગ અબ્દુલઅઝીઝ યુનિવર્સિટીની ફેકલ્ટી ઓફ મેડિસિનમાં છઠ્ઠા વર્ષની 144 મહિલા મેડિકલ વિદ્યાર્થીનીઓ (ઉંમર 22-24 વર્ષ) પર એક અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. આ અભ્યાસમાં ‘ગ્લોબલ એક્ને ગ્રેડિંગ સિસ્ટમ’ (GAGS) અને ‘પર્સિવ્ડ સ્ટ્રેસ સ્કેલ’ (PSS) નો ઉપયોગ કરીને તણાવના સંદર્ભમાં ખીલની તીવ્રતાનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રશ્નાવલીમાં ખીલની તીવ્રતાને અસર કરતા પરિબળોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. પરિણામોમાં ઉચ્ચ સ્તરના તણાવ અને ખીલના વધતા પ્રમાણ વચ્ચે મજબૂત સંબંધ જોવા મળ્યો, જે પુષ્ટિ કરે છે કે વધુ પડતો તણાવ ખીલને ઉત્તેજિત કરી શકે છે. અન્ય એક સમાન સંશોધન—જેમાં નિર્ધારિત માપદંડોને પૂર્ણ કરતા કુલ 11 અભ્યાસો અને 3,063 સહભાગીઓનો સમાવેશ થતો હતો—તે મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓ પર કેન્દ્રિત હતું. આમાંથી નવ અભ્યાસોમાં તણાવ અને ખીલની તીવ્રતા વચ્ચે આંકડાકીય રીતે નોંધપાત્ર સંબંધ જોવા મળ્યો હતો. જોકે, અન્ય પરિબળો પણ જવાબદાર હોવાનું જણાયું હતું, જેમ કે હાઈ-ગ્લાયસેમિક-ઇન્ડેક્સ ધરાવતો ખોરાક અને ફાસ્ટ ફૂડનું સેવન, ગરમી અને ભેજ જેવા પર્યાવરણીય પરિબળો, અને ઊંઘનો અભાવ જેવી જીવનશૈલીની આદતો.
તણાવને કારણે ખીલ કેમ થાય છે?
ખીલ એક એવી સમસ્યા છે જે તમામ વય જૂથોના લગભગ 9.38% લોકોને અસર કરે છે, અને વિવિધ અભ્યાસોમાં આ મુદ્દાની તપાસ કરવામાં આવી છે. મૂળભૂત રીતે, તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિઓમાં ‘કોર્ટિકોટ્રોપિન-રિલીઝિંગ હોર્મોન રિસેપ્ટર્સ’ની સક્રિયતાને કારણે ત્વચા પર ખીલ થાય છે. કોરિયન હોસ્પિટલોને આવરી લેતા એક બહુ-કેન્દ્રીય અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે 82% સહભાગીઓમાં માનસિક તણાવને કારણે ખીલની સમસ્યા ઉદ્ભવી હતી. આવા જ અન્ય અભ્યાસોમાં પણ સમાન પરિણામો જોવા મળ્યા છે.