ethanol: કેન્દ્ર સરકારે સોમવારે રાજ્યસભામાં જણાવ્યું હતું કે પેટ્રોલમાં 20% ઇથેનોલ મિશ્રણના લક્ષ્યાંકથી દેશની ખાદ્ય સુરક્ષા અથવા જળ સંસાધનો પર કોઈ પ્રતિકૂળ અસર થઈ નથી. સરકારે નોંધ્યું હતું કે આ સમગ્ર પહેલ ‘કચરાથી સંપત્તિ’ સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ રાજ્યમંત્રી સુરેશ ગોપીએ રાજ્યસભાને માહિતી આપી હતી કે જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા (PDS), રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા અધિનિયમ (NFSA), અન્ય કલ્યાણકારી યોજનાઓ અને ફરજિયાત બફર સ્ટોક્સ માટે લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) પર ખરીદીને ટોચની પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે. આ જરૂરિયાતો પૂર્ણ થયા પછી જ ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે સરપ્લસ કૃષિ પેદાશોને મંજૂરી આપવામાં આવે છે.
20% થી વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણ વધારવા અંગે સરકારે શું કહ્યું?
કેન્દ્ર સરકારે સોમવારે રાજ્યસભામાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ 20% થી વધુ વધારવા માટે હજુ સુધી કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. એક લેખિત જવાબમાં, સુરેશ ગોપીએ જણાવ્યું હતું કે મિશ્રણ ટકાવારી 20% થી વધુ વધારવાનો કોઈપણ નિર્ણય વિગતવાર વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ અને તમામ સંબંધિત હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ પછી જ લેવામાં આવશે.
તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે ઓટોમોબાઈલ ઉત્પાદકો, તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ અને સંશોધન સંસ્થાઓ સહિત તમામ મુખ્ય હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ કરવામાં આવશે. સુરેશ ગોપીએ નોંધ્યું હતું કે ભારતે પેટ્રોલમાં 20% ઇથેનોલ મિશ્રણનો લક્ષ્યાંક નિર્ધારિત સમય કરતા પાંચ વર્ષ વહેલો પ્રાપ્ત કર્યો છે. તેમણે ધ્યાન દોર્યું હતું કે 2013-14 માં સરેરાશ ઇથેનોલ મિશ્રણ લગભગ 1.53% હતું અને 2025-26 ઇથેનોલ પુરવઠા વર્ષમાં વધીને 20% થયું છે, જે બે દાયકાથી વધુ સમય સુધી તબક્કાવાર અમલીકરણ કાર્યક્રમને અનુસરે છે.
સરકારે ખાદ્ય સુરક્ષા અને પાણીની કટોકટી અંગે શું કહ્યું?
સુરેશ ગોપીએ જણાવ્યું હતું કે, “20% ઇથેનોલ મિશ્રણના લક્ષ્યાંકનો ખાદ્ય અનાજની ઉપલબ્ધતા અથવા ભારતની ખાદ્ય સુરક્ષા પર કોઈ પ્રભાવ પડ્યો નથી.” તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકાર “MSP હેઠળ ખુલ્લી ખરીદી પ્રણાલી” ને અનુસરે છે, જેમાં PDS, NFSA, અન્ય કલ્યાણકારી યોજનાઓ અને ફરજિયાત બફર સ્ટોક્સ માટે ખરીદીને ટોચની પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે.
પાણીની કટોકટી અંગેની ચિંતાઓને સંબોધતા, મંત્રીએ નોંધ્યું કે ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે વપરાતા ફીડસ્ટોકમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થયો છે. તેમણે સમજાવ્યું કે સરકારે ઉત્પાદનમાં મકાઈનો હિસ્સો ઝડપથી વધાર્યો છે – જેને શેરડીની તુલનામાં ઓછા પાણીની જરૂર પડે છે. જ્યારે 2021-22 પુરવઠા વર્ષમાં ઇથેનોલ પુરવઠામાં મકાઈનો હિસ્સો શૂન્ય હતો, તે 2025-26 માટે વધીને આશરે 37 ટકા થયો છે.