teeth: દાંતની સંવેદનશીલતા (sensitivity), મોઢાની દુર્ગંધ… શું બ્રશ કરતી વખતે થતી આ 5 ભૂલો તેનું કારણ હોઈ શકે?

teeth: સારા મૌખિક સ્વાસ્થ્ય (oral health) માટે રોજિંદી દિનચર્યામાં દાંત સાફ કરવા (બ્રશ કરવું) એ સૌથી આવશ્યક બાબતોમાંની એક છે. જો કે, ઘણા લોકો સામાન્ય ભૂલો કરે છે જે તેમના દાંત અને પેઢાંને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ભલે તમે રોજ બ્રશ કરવાની આદતનું પાલન કરતા હોવ, તેમ છતાં દાંતની સંવેદનશીલતા, પેઢાંમાં દુખાવો અને સોજો, કેવિટી (દાંતમાં સડો) અને મોઢાની દુર્ગંધ જેવી સમસ્યાઓ યથાવત રહી શકે છે. જો તમને આવી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હોય, તો શક્ય છે કે તમે બ્રશ કરતી વખતે અમુક ભૂલો કરી રહ્યા હોવ જે તમારા મૌખિક સ્વાસ્થ્ય પર નકારાત્મક અસર કરે છે. લોકો ઘણીવાર આ ભૂલોને અવગણે છે, જેનાથી સમસ્યાઓ વધુ ગંભીર બને છે. મોટાભાગના લોકો માને છે કે દાંત અને પેઢાંને સ્વસ્થ રાખવા માટે દિવસમાં બે વાર બ્રશ કરવું પૂરતું છે, પરંતુ અન્ય મહત્વપૂર્ણ બાબતો પણ ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.

બ્રશ કરવાની અમુક સામાન્ય ભૂલો દાંતના ઉપરના પડ (ઈનેમલ) ને ઘસી શકે છે, જેનાથી સંવેદનશીલતા વધે છે અને પેઢાંમાં બળતરા થાય છે. આ ઉપરાંત, દાંત પર ‘પ્લાક’ (plaque) જમા રહી શકે છે, જે સમય જતાં કેવિટીનું જોખમ વધારે છે. આ લેખમાં, આપણે દાંત અને પેઢાંની સંભાળને લગતી એવી ભૂલો વિશે ચર્ચા કરીશું જે ટાળવી જોઈએ.

ખૂબ જોરથી બ્રશ ન કરો
ઘણા લોકો માને છે કે જોરથી ઘસવાથી દાંત વધુ સારી રીતે સાફ થશે. વાસ્તવમાં, આનાથી દાંતના ઈનેમલને નુકસાન થઈ શકે છે. સમય જતાં, આના કારણે દાંતમાં સંવેદનશીલતાની સમસ્યા થઈ શકે છે. વધુમાં, તે પેઢાંના કોષોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, જેનાથી સોજો, દુખાવો અને દાંત નબળા પડવા જેવી સમસ્યાઓ સર્જાય છે.

ખૂબ ઉતાવળમાં બ્રશ કરવું
દાંત સાફ કરવાની પ્રક્રિયામાં ઉતાવળ ન કરવી જોઈએ. મોટાભાગના લોકો માત્ર ૨૦ થી ૩૦ સેકન્ડમાં બ્રશ કરવાનું પૂરું કરી લે છે. આ નાની જણાતી ભૂલ કેવિટીનું કારણ બની શકે છે. ખોરાકના કણો દૂર થાય અને દાંતનો દરેક ભાગ યોગ્ય રીતે સાફ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમારે ઓછામાં ઓછી બે મિનિટ સુધી હળવા હાથે બ્રશ કરવું જોઈએ, જેથી પ્લાક જમા થતો અટકે. ખૂબ ઉતાવળમાં બ્રશ કરવાથી મોઢાની દુર્ગંધની સમસ્યા પણ થઈ શકે છે.

દાંતની અંદરની સપાટીને અવગણવી
પ્લાક ઘણીવાર પેઢાંની કિનારી (gumline), દાંત વચ્ચેની જગ્યા અને અંદરની સપાટી પર જમા થાય છે. ઘણા લોકો બ્રશ કરતી વખતે પેઢાંની કિનારી અને દાંત વચ્ચેની જગ્યાઓને અવગણવાની ભૂલ કરે છે. આના કારણે પ્લાક સખત થઈને ‘ટાર્ટર’ (tartar) માં ફેરવાઈ શકે છે અને પેઢાંના રોગનું જોખમ વધારી શકે છે.

જમ્યા પછી તરત જ બ્રશ કરવું
દિવસમાં બે વાર—સવારે અને રાત્રે—બ્રશ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. મોટાભાગના લોકો સવારે ઉઠતાની સાથે જ બ્રશ કરતા હોય છે, જ્યારે ઘણા લોકો રાત્રિના ભોજન પછી તરત જ બ્રશ કરવાનું પસંદ કરે છે. જોકે તે સામાન્ય સમજથી વિપરીત લાગી શકે છે, તેમ છતાં એસિડિક ખોરાક અથવા સોફ્ટ ડ્રિંક્સ લીધા પછી તરત જ બ્રશ કરવાનું ટાળવું જોઈએ. બ્રશ કરતા પહેલાં ઓછામાં ઓછી ૨૦ થી ૩૦ મિનિટ રાહ જુઓ; આનાથી તમારી લાળને એસિડની અસરને કુદરતી રીતે તટસ્થ કરવાનો સમય મળે છે.