china: સરકાર ચીનથી ભારતમાં આયાત થતા સસ્તા મોબાઈલ કવર પર વધારાનો ચાર્જ (ટેક્સ) લાદી શકે છે. આ લેવી (કર) પ્રતિ કવર આશરે ₹7 જેટલી હોઈ શકે છે, જોકે અંતિમ કિંમત પર તેની અસર 1% કરતા ઓછી રહેવાનો અંદાજ છે. જો તમે મોબાઈલ કવર ખરીદતા હોવ, તો નજીકના ભવિષ્યમાં તમને તેમાં કેટલાક ફેરફારો જોવા મળી શકે છે. સરકાર ચીનથી આયાત થતા સસ્તા મોબાઈલ કવર પર વધારાનો ચાર્જ લાદવાનું વિચારી રહી છે. વાણિજ્ય મંત્રાલય હેઠળના ‘ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ ટ્રેડ રેમેડીઝ’ (DGTR) એ ચીનથી આવતા મોબાઈલ કવર પર પાંચ વર્ષના સમયગાળા માટે ડ્યુટી લાદવાની ભલામણ કરી છે. આ પ્રસ્તાવમાં પ્રતિ 1,000 કવર દીઠ $72ની ડ્યુટી સૂચવવામાં આવી છે, જેનો અર્થ છે કે પ્રતિ કવર આશરે ₹7નો વધારાનો ખર્ચ થશે.
ચીની મોબાઈલ કવર આટલા સસ્તા કેવી રીતે બન્યા?
આ મુદ્દો ભારતીય મોબાઈલ કવર ઉત્પાદકોની ફરિયાદો બાદ સામે આવ્યો હતો. કંપનીઓએ જણાવ્યું હતું કે ચીનથી ખૂબ જ ઓછી કિંમતે મોબાઈલ કવરની આયાત કરવામાં આવી રહી હતી, જેના કારણે તેમના માટે બજારમાં પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખવું મુશ્કેલ બની રહ્યું હતું.
ત્યારબાદ, DGTR એ તપાસ શરૂ કરી, જેમાં જાણવા મળ્યું કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ચીનથી આયાત થતા મોબાઈલ કવરની સંખ્યામાં ઝડપી અને સતત વધારો થયો છે. સંદર્ભ માટે, નાણાકીય વર્ષ 2021-22માં ચીનથી આશરે 1 મિલિયન (10 લાખ) મોબાઈલ કવર આયાત કરવામાં આવ્યા હતા; જ્યારે 2023-24 સુધીમાં આ આંકડો વધીને આશરે 76.5 મિલિયન (765 લાખ) થઈ ગયો હતો. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, માત્ર થોડા વર્ષોમાં ચીનથી થતી આયાતનું પ્રમાણ અનેકગણું વધી ગયું. વધુમાં, માત્ર જથ્થો જ વધ્યો નથી, પરંતુ કિંમતોમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. 2021-22માં ચીનથી આયાત કરાયેલા મોબાઈલ કવરની સરેરાશ કિંમત આશરે ₹18 હતી, જ્યારે 2024-25માં તે ઘટીને આશરે ₹2.14 થઈ ગઈ હતી.
ભારતીય કંપનીઓ પર તેની શું અસર થઈ છે? ચીનથી આવતા સસ્તા મોબાઈલ કવરના મોટા પ્રમાણના આગમનને કારણે ભારતીય ઉત્પાદકો પર અસર પડી છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ભારતીય કંપનીઓનો બજાર હિસ્સો 98% થી ઘટીને આશરે 49% થઈ ગયો છે, જ્યારે ચીની કવર્સનો હિસ્સો 2% થી વધીને લગભગ 51% સુધી પહોંચી ગયો છે.
ભારતમાં મોબાઈલ કવર બનાવતા 40થી વધુ એકમો આવેલા છે. DGTRની તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે તેમાંથી લગભગ 10 એકમો બંધ થઈ ગયા હતા; ઘણી કંપનીઓ તેમની સંપૂર્ણ ઉત્પાદન ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરવામાં અસમર્થ હતી અને કેટલીક કંપનીઓ તો માત્ર 27% થી 30% ક્ષમતા પર જ કામ કરી રહી હતી. પરિણામે, તેમનો ન વેચાયેલો માલ (ઇન્વેન્ટરી) જમા થતો ગયો.
શું આ ડ્યુટી (કર) દરેક ચીની મોબાઈલ કવર પર લાગુ થશે?
ના. DGTRએ બે ચીની કંપનીઓને આ ડ્યુટીમાંથી મુક્તિ આપવાની ભલામણ કરી છે, કારણ કે તેમની કામગીરી નિયમોને અનુરૂપ હોવાનું જણાયું હતું. આ ઉપરાંત, એરામિડ ફાઈબર (aramid fiber) માંથી બનેલા હાઈ-એન્ડ મોબાઈલ કવર્સ પર આ ડ્યુટી લાગુ થશે નહીં, કારણ કે આવા કવર્સનું ભારતમાં ઉત્પાદન થતું નથી. મોબાઈલ કવર ઉત્પાદક ‘સ્પિજેન’ (Spigen) એ પણ અમુક પ્રકારના પારદર્શક કવર્સ માટે મુક્તિની માંગણી કરી હતી, પરંતુ DGTRએ આ વિનંતી સ્વીકારી ન હતી.