iran: પાકિસ્તાનથી પરત ફરતી વખતે ઈરાની વાટાઘાટકારો ઈઝરાયલના નિશાના પર હતા; અમેરિકાએ તેમના જીવ કેવી રીતે બચાવ્યા?

iran: જોકે અમેરિકા-ઈઝરાયલ સંબંધો ખૂબ જ નજીકના માનવામાં આવે છે, પરંતુ ઈરાન સાથેના સંઘર્ષ અંગે બંને દેશોની વ્યૂહરચના દરેક મોરચે એકસરખી નહોતી. એક નવા અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકાએ મધ્ય પૂર્વમાં તેના સાથી દેશો દ્વારા ઈરાનને મુખ્ય વ્યક્તિઓની હત્યા કરવાના કથિત ઇઝરાયલી કાવતરા અંગે ચેતવણી આપી હતી. એવો આરોપ છે કે ઈઝરાયલે યુદ્ધવિરામ વાટાઘાટોમાં સામેલ બે વરિષ્ઠ ઈરાની નેતાઓને નિશાન બનાવ્યા હશે. અમેરિકાને ડર હતો કે આવી ઘટનાથી સમગ્ર યુદ્ધવિરામ પ્રક્રિયા તૂટી જશે અને પ્રદેશ ફરી એકવાર મોટા યુદ્ધમાં ધકેલાઈ જશે.

અહેવાલ મુજબ, ઈરાની વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચી અને સંસદના અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફ યુદ્ધવિરામ અને ત્યારબાદની વાટાઘાટોમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા હતા. આ બંને નેતાઓ અમેરિકા, કતાર, પાકિસ્તાન અને અન્ય પ્રાદેશિક રાષ્ટ્રો સાથે વાટાઘાટોમાં રોકાયેલા હતા. આ ચર્ચાઓનો ઉદ્દેશ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવાનો અને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે ભવિષ્યની વાટાઘાટો માટે એક માળખું સ્થાપિત કરવાનો હતો. પરિણામે, અમેરિકા ઇચ્છતું ન હતું કે વાટાઘાટો દરમિયાન આ નેતાઓ પર હુમલો થાય જેથી સમગ્ર રાજદ્વારી પ્રક્રિયા પાટા પરથી ઉતરી જાય.

અમેરિકાની મુખ્ય ચિંતા શું હતી?
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે અમેરિકાને ગુપ્ત માહિતી મળી હતી જે દર્શાવે છે કે ઇઝરાયલે ગાલિબાફ અને અરાઘચીને સંભવિત લક્ષ્યોની યાદીમાં મૂક્યા છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનું માનવું હતું કે આ બંને નેતાઓની હત્યાથી ઈરાન સાથેના કોઈપણ શાંતિ પ્રયાસોનો અંત આવશે. આ કારણોસર, અમેરિકાએ પ્રાદેશિક સાથીઓ દ્વારા ઈરાનને ચેતવણી આપી અને ઇઝરાયલને સંયમ રાખવા વિનંતી કરી. અમેરિકાનો મત હતો કે સંઘર્ષ વધારવા કરતાં વાટાઘાટો ચાલુ રાખવી એ વધુ સારો વિકલ્પ છે.

ઇઝરાયલે ક્યારે તેમને નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો?
અહેવાલ મુજબ, ગાલિબાફને બે વાર નિશાન બનાવવામાં આવ્યો હતો – એક વખત 2025 માં 12 દિવસના યુદ્ધ દરમિયાન અને બીજી વખત આ વર્ષના સંઘર્ષ દરમિયાન – પરંતુ બંને વખત તે બચી શક્યો. એપ્રિલમાં ઇસ્લામાબાદમાં વાટાઘાટો બાદ, ઈરાની સાંસદ મોહસેન ઝંગાનેહે જણાવ્યું હતું કે વાટાઘાટકારોએ ગંભીર સુરક્ષા ખતરો હોવા છતાં ચર્ચા ચાલુ રાખી હતી.

પાકિસ્તાની લડાકુ વિમાનોએ પાકિસ્તાની સરહદથી ઇસ્લામાબાદ સુધી ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળના વિમાનને સુરક્ષા પૂરી પાડી હતી.

પરત ફરતી વખતે, કથિત સુરક્ષા ખતરાને કારણે વિમાનનું મશહદમાં કટોકટી ઉતરાણ કરવામાં આવ્યું હતું, અને પ્રતિનિધિમંડળ રોડ માર્ગે તેહરાન ગયું હતું.
સુરક્ષા જોખમો હોવા છતાં, અરાઘચી અને ગાલિબાફે ત્યારબાદ કતાર, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ અને ભારત સહિત અનેક દેશોમાં તેમની રાજદ્વારી મુલાકાતો ચાલુ રાખી.