SC: શું આજકાલ ન્યાયાધીશો ખરેખર ન્યાયાધીશોની પસંદગી કરે છે?” સુપ્રીમ કોર્ટની મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની નિમણૂક પર મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી; કહે છે કે નિષ્પક્ષતા પણ દૃશ્યમાન હોવી જોઈએ.

SC: સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક પ્રક્રિયા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે, ખાસ કરીને નવા 2023 કાયદા અંગે. કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે પસંદગી સમિતિમાં નિષ્પક્ષતા ફક્ત અસ્તિત્વમાં જ હોવી જોઈએ નહીં પરંતુ દૃશ્યમાન પણ હોવી જોઈએ, કારણ કે આ પ્રક્રિયામાં સરકારનો નોંધપાત્ર પ્રભાવ છે.

ગુરુવારે, સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રશ્ન કર્યો કે શું ભારતમાં ન્યાયાધીશો ખરેખર ન્યાયાધીશોની પસંદગી કરે છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂકમાં કેન્દ્ર સરકારની મુખ્ય ભૂમિકા પર વિચાર કરતી વખતે કોર્ટે આ ટિપ્પણી કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી કમિશનર એક સ્વતંત્ર વ્યક્તિ હોવો જોઈએ. “શું સમિતિમાં નિષ્પક્ષતા દૃશ્યમાન ન હોવી જોઈએ? અમે એમ નથી કહી રહ્યા કે નિષ્પક્ષતા જોવા મળી રહી નથી, પરંતુ તે સ્પષ્ટ પણ હોવી જોઈએ.”

ન્યાયાધીશ દીપાંકર દત્તા અને ન્યાયાધીશ સતીશ ચંદ્ર શર્માની બનેલી બેન્ચ ‘મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનર (નિમણૂક, સેવાની શરતો અને કાર્યકાળ) અધિનિયમ, 2023’ ને પડકારતી અરજીઓની સુનાવણી કરી રહી હતી. “ન્યાયાધીશો ન્યાયાધીશોની પસંદગી કરે છે” તેવી દલીલનો ઉલ્લેખ કરતા બેન્ચે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું અને પૂછ્યું કે શું આધુનિક સમયમાં ખરેખર આવું છે?

આ ટિપ્પણી સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાના એક નિવેદન પછી થઈ, જેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ફક્ત કારોબારી અને વિધાનસભા જ જનતા પ્રત્યે સીધા જવાબદાર છે. જો કે, કોર્ટે સમગ્ર ભારતમાં કાયદા ઘડનારાઓ અને મંત્રીઓની ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિ તરફ ધ્યાન દોર્યું.