netanyahu: ઈઝરાયેલમાં ‘રાષ્ટ્રીય એકતા સરકાર’ (National Unity Government) રચવાનો પ્રથમ પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયો છે. વડાપ્રધાન પદ કોને મળશે અને ગઠબંધનમાં કયા પક્ષોનો સમાવેશ કરવો, તે અંગે નેતન્યાહૂ અને ગાડી આઈઝેનકોટ કોઈ સમજૂતી પર પહોંચી શક્યા નથી. ઈઝરાયેલમાં નવી સરકારની રચનાને લઈને રાજકીય ગતિવિધિઓ તેજ બની છે. કાર્યકારી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ અને વડાપ્રધાન પદના દાવેદાર ગાડી આઈઝેનકોટ વચ્ચે રાષ્ટ્રીય એકતા સરકાર રચવાનો પ્રારંભિક પ્રયાસ નિષ્ફળ રહ્યો છે. રવિવારે બંને નેતાઓના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે યોજાયેલી બેઠક કોઈ પણ ઉકેલ વિના સમાપ્ત થઈ હતી. જોકે તેમાં એક વ્યાપક ગઠબંધન રચવાની શક્યતા પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, પરંતુ સરકારનું નેતૃત્વ કોણ કરશે કે તેમાં કયા પક્ષો સામેલ થશે, તે અંગે કોઈ સહમતી સધાઈ શકી નથી. આ સ્થિતિ એક પ્રશ્ન ઊભો કરે છે: શું નેતન્યાહૂ અને આઈઝેનકોટ પોતાના મતભેદો બાજુ પર મૂકીને સાથે મળીને સરકાર રચી શકશે, કે પછી ઈઝરાયેલમાં સરકાર રચનાને લઈને સર્જાયેલું સંકટ વધુ ઘેરું બનશે?

રાષ્ટ્રીય એકતા સરકાર રચવામાં મુખ્ય અવરોધ વડાપ્રધાન પદને લઈને છે. ગાડી આઈઝેનકોટ પોતે નવી સરકારનું નેતૃત્વ કરવા ઈચ્છે છે; તેઓ નેતન્યાહૂ સાથે કોઈ પણ પ્રકારની ‘રોટેશન સમજૂતી’ (વારાફરતી વડાપ્રધાન બનવાની વ્યવસ્થા) કરવાના પક્ષમાં નથી. રોટેશન સમજૂતીનો અર્થ એ છે કે ગઠબંધનમાં સામેલ બે નેતાઓ નક્કી કરેલા સમયગાળા માટે વારાફરતી વડાપ્રધાન તરીકે સેવા આપે.

બીજી તરફ, નેતન્યાહૂના ‘લિકુદ’ (Likud) પક્ષે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ એવી કોઈ પણ સરકારમાં જોડાશે નહીં જેમાં નેતન્યાહૂ વડાપ્રધાન ન હોય. પક્ષના મતે, નેતન્યાહૂ કાં તો સીધા વડાપ્રધાન બનવા જોઈએ અથવા સત્તા-વહેંચણીની સમજૂતી દ્વારા આ પદ મેળવવું જોઈએ. ટૂંકમાં, બંને પક્ષો સરકાર રચવાની શક્યતાઓ પર ચર્ચા તો કરી રહ્યા છે, પરંતુ નેતૃત્વના મુદ્દે કોઈ પણ પક્ષ પોતાની સ્થિતિ બદલવા તૈયાર નથી.

ગઠબંધનમાં કયા પક્ષો સામેલ થશે?
વડાપ્રધાન પદના પ્રશ્ન ઉપરાંત, ગઠબંધનના રાજકીય માળખાને લઈને પણ બંને પક્ષો વચ્ચે મતભેદ છે. નેતન્યાહૂનો લિકુદ પક્ષ ઈચ્છે છે કે તેમના વર્તમાન રાજકીય જૂથમાં સામેલ તમામ પક્ષોને નવી રાષ્ટ્રીય એકતા સરકારમાં સ્થાન મળે—જેમાં ઈટામર બેન-ગવીરનો ‘ઓત્ઝમા યેહુદિત’ (Otzma Yehudit) પક્ષ પણ સામેલ છે. બીજી બાજુ, આઈઝેનકોટ માટે ગઠબંધનનું માળખું અને તેમાં સામેલ થનારા પક્ષોને સોંપવામાં આવનારી ભૂમિકાઓ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. પરિણામે, નેતન્યાહૂના રાજકીય સાથીઓને સંપૂર્ણપણે સામેલ કરવાના આગ્રહને કારણે સમજૂતી સુધી પહોંચવાના પ્રયાસો જટિલ બની રહ્યા છે. બંને પક્ષો હજુ સુધી માત્ર વડાપ્રધાનના પદ પર જ નહીં, પરંતુ સરકારની રાજકીય દિશા અને તેમાં વિવિધ ભાગીદારોના સમાવેશ અંગે પણ કોઈ સહમતી સાધી શક્યા નથી.

શું નેતન્યાહૂ માટે સત્તા જાળવી રાખવી સરળ હશે?
ઈઝરાયેલમાં ‘રાષ્ટ્રીય એકતા સરકાર’ (National Unity Government) રચવાનો પ્રસ્તાવ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ચૂંટણી પછી કોઈ એક રાજકીય જૂથ પોતાના દમ પર સરળતાથી સરકાર રચી શકે તેમ નથી. આવી સ્થિતિમાં, નેતન્યાહૂ અને આઈઝેનકોટ બંને માટે અન્ય રાજકીય પક્ષોનું સમર્થન મેળવવું અનિવાર્ય છે. રાષ્ટ્રીય એકતા સરકારનો ખ્યાલ આ રાજકીય ગતિરોધને તોડવાના એક સંભવિત માર્ગ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

જોકે, પ્રથમ બેઠક કોઈપણ પરિણામ વિના સમાપ્ત થઈ તે દર્શાવે છે કે બંને પક્ષો વચ્ચેની વાટાઘાટો હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે. નેતન્યાહૂ સામે એક તરફ આઈઝેનકોટને સાથે લાવવાનો પડકાર છે, તો બીજી તરફ તેમણે પોતાના પક્ષ અને તેના સાથી પક્ષો દ્વારા મૂકવામાં આવેલી શરતોનું પણ પાલન કરવાનું છે. બીજી બાજુ, આઈઝેનકોટ માટે એવી સરકારમાં જોડાવું સરળ નહીં હોય, જેમાં કદાચ તેમણે નેતૃત્વના મુદ્દે સમાધાન કરવું પડે.