lightning: ચોમાસાના આગમનથી ગરમીથી ખૂબ જ જરૂરી રાહત મળે છે, પરંતુ તે વીજળી પડવાનું જોખમ પણ વધારે છે – એક એવી ઘટના જે દર વર્ષે સમગ્ર ભારતમાં હજારો લોકોના જીવ લે છે. આ વર્ષે ચોમાસાના પહેલા જ અઠવાડિયામાં, વિવિધ રાજ્યોમાં વીજળી પડવાથી ઓછામાં ઓછા 17 લોકોના મોત થયા છે, જે પ્રતિકૂળ હવામાન પરિસ્થિતિઓને કારણે વધતા જોખમને દર્શાવે છે.
ખેતરોમાં કામ કરતા ખેડૂતો, ઝાડ નીચે આશ્રય શોધતા લોકો, બહાર રમતા બાળકો અને ખુલ્લા વિસ્તારોમાં ફસાયેલા મુસાફરો સૌથી વધુ જોખમમાં છે. વીજળી પડવી એ કુદરતી ઘટના હોવા છતાં, તે દેશમાં સૌથી ઘાતક હવામાન સંબંધિત આફતોમાંની એક તરીકે ઉભરી આવી છે.
સરકારી માહિતી અનુસાર, ભારતમાં દર વર્ષે વીજળી પડવાથી અંદાજે 2,000 થી 3,000 લોકો મૃત્યુ પામે છે. 2024 માં, હવામાન સંબંધિત આફતોમાં 3,680 થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા, જેમાં 1,643 મૃત્યુ વીજળી પડવાથી થયા હતા. બિહાર, મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તરપ્રદેશ અને ઓડિશા જેવા રાજ્યોમાં સૌથી વધુ મૃત્યુ નોંધાયા છે.
વીજળી પડવાથી થતા મૃત્યુમાં વધારો
નિષ્ણાતો જણાવે છે કે છેલ્લા બે દાયકામાં આબોહવા પરિવર્તન, વધતા તાપમાન અને બદલાતા હવામાન પેટર્નને કારણે વીજળી પડવાની ઘટનાઓમાં વધારો થયો છે.
2000 પહેલા, ભારતમાં વાર્ષિક સરેરાશ 1,800 વીજળી પડવાથી થતા મૃત્યુ નોંધાયા હતા. ત્યારથી આ આંકડો દર વર્ષે 2,800-3,000 મૃત્યુ સુધી પહોંચી ગયો છે. સરકારી રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે 2022 માં 2,887, 2023 માં 2,560 અને 2024 માં 2,825 મૃત્યુ થયા છે, જે દર્શાવે છે કે વર્ષ-દર-વર્ષના વધઘટ છતાં ખતરો યથાવત છે. 2025 ના ડેટા પણ સતત ખતરાને પ્રકાશિત કરે છે. જાન્યુઆરી અને સપ્ટેમ્બર વચ્ચે, વીજળી પડવાથી ઓછામાં ઓછા 1,456 મૃત્યુ નોંધાયા હતા. ઉત્તર પ્રદેશમાં સૌથી વધુ મૃત્યુ (284) નોંધાયા છે, ત્યારબાદ ઝારખંડ (222), આંધ્રપ્રદેશ (192), મધ્યપ્રદેશ (183) અને બિહાર (146) છે. આગામી અઠવાડિયામાં ચોમાસાની તીવ્રતા વધવાની ધારણા હોવાથી, અધિકારીઓએ લોકોને હવામાન ચેતવણીઓનું પાલન કરવા, તોફાન દરમિયાન ખુલ્લા વિસ્તારો ટાળવા અને વીજળી સંબંધિત જાનહાનિનું જોખમ ઘટાડવા માટે મજબૂત ઇમારતોમાં આશ્રય લેવા વિનંતી કરી છે.