Trade: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે પ્રસ્તાવિત વેપાર કરાર માટેની વાટાઘાટો ટૂંક સમયમાં પૂર્ણ થવાની સંભાવના છે. જોકે, આ કરાર પર ત્યારે જ હસ્તાક્ષર થઈ શકશે જ્યારે અમેરિકા તેનું નવું ટેરિફ (શુલ્ક) માળખું નક્કી કરી લે. આ વાત વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે બુધવારે જણાવી હતી. તેમણે ઉમેર્યું કે કરારનો કાયદાકીય મુસદ્દો પણ તેના અંતિમ તબક્કામાં છે.

FICCI (ફિક્કી) ના એક કાર્યક્રમમાં બોલતા રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે, આ કરારની રૂપરેખા ફેબ્રુઆરી મહિનામાં જ તૈયાર કરી લેવામાં આવી હતી. કાયદાકીય મુસદ્દો હવે પૂર્ણ થઈ ગયો છે અને તેના અંતિમ તબક્કામાં છે. તેમણે સમજાવ્યું કે અગાઉના પ્રતિબંધાત્મક ટેરિફને અમેરિકી સુપ્રીમ કોર્ટે રદ કરી દીધા હતા, અને હાલમાં અમેરિકા એક નવું ટેરિફ માળખું વિકસાવવાની પ્રક્રિયામાં છે. જ્યાં સુધી આ નવું માળખું અમલમાં ન આવે ત્યાં સુધી કરાર પર હસ્તાક્ષર થઈ શકે તેમ નથી.

અગ્રવાલે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, અમારો ઉદ્દેશ્ય વાટાઘાટો પૂર્ણ કરવાનો અને શક્ય તેટલી વહેલી તકે બધી તૈયારીઓ પૂરી કરવાનો છે. તેમણે એ પણ ઉલ્લેખ કર્યો કે અમેરિકા ભારત સહિત અનેક દેશોની ‘સેક્શન 301’ (Section 301) હેઠળ તપાસ કરી રહ્યું છે, અને ભારત આ તપાસના પરિણામોની રાહ જોઈ રહ્યું છે.

શું અમેરિકાનું ટેરિફ માળખું કરાર માટે અવરોધ છે?
રાજેશ અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં મુખ્ય પડકાર અમેરિકાનું ટેરિફ માળખું છે. અમેરિકી સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉના ટેરિફ રદ કરી દીધા હોવાથી, અમેરિકા હવે નવું માળખું તૈયાર કરી રહ્યું છે. જ્યાં સુધી આ નવી વ્યવસ્થા અમલમાં ન આવે ત્યાં સુધી કરાર પર હસ્તાક્ષર થઈ શકતા નથી. આ માળખું વિવિધ દેશો માટેના સાપેક્ષ લાભો નક્કી કરતું હોવાથી, તેના વિના કરારને આખરી ઓપ આપવો શક્ય નથી.

‘સેક્શન 301’ હેઠળની તપાસ કરારને કેવી રીતે અસર કરી રહી છે?
અમેરિકા હાલમાં ‘સેક્શન 301’ હેઠળ અનેક દેશોની તપાસ કરી રહ્યું છે. ભારત પણ તે દેશોમાં સામેલ છે જેની તપાસ થઈ રહી છે અને તે તેના પરિણામોની રાહ જોઈ રહ્યું છે. અગ્રવાલે કહ્યું કે, જ્યારે વિવિધ તપાસને લઈને અનિશ્ચિતતા હોય, ત્યારે કોઈ પણ દેશ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવા ઈચ્છશે નહીં. વાસ્તવિક કરાર પર ત્યારે જ હસ્તાક્ષર થશે જ્યારે આ તપાસ પૂર્ણ થઈ જાય અને તેના પરિણામો સ્પષ્ટ થઈ જાય. ‘ફોર્સ્ડ લેબર’ (જબરદસ્તીથી કરાવવામાં આવતું કામ) જેવા મુદ્દાઓ સાથે સંબંધિત આ તપાસ, અમેરિકાના 1974ના ‘ટ્રેડ એક્ટ’ (Trade Act) ની કલમ 301 (Section 301) હેઠળ કરવામાં આવી રહી છે.