pitru paksha: પિતૃ પક્ષ દરમિયાન, લોકો તેમના પિતૃઓની શાંતિ અને આશીર્વાદ મેળવવા માટે શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને દાન જેવા વિવિધ ધાર્મિક કાર્યો કરે છે. જો કે, તમે દરરોજ ઘરમાં દીવો પ્રગટાવીને પણ તમારા પિતૃઓને પ્રસન્ન કરી શકો છો. હિંદુ ધર્મમાં પિતૃઓને વિશેષ આદર આપવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કરવામાં આવતા વિધિ-વિધાનો – જેમાં શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને દાનનો સમાવેશ થાય છે – તે મૃતકોના આત્માના સન્માન અને શાંતિ માટે કરવામાં આવે છે. પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૬માં પિતૃ પક્ષ ૨૬ સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થશે અને ૧૦ ઓક્ટોબરે ‘સર્વપિતૃ અમાવસ્યા’ સાથે સમાપ્ત થશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, લોકો તેમના પિતૃઓના અવસાનની તિથિ મુજબ શ્રાદ્ધ અને તર્પણની વિધિઓ કરે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ, પિતૃઓની સ્મૃતિમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક કરવામાં આવતા કાર્યો તેમના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન લોકો પિતૃઓને પ્રસન્ન કરવા અને તેમના આશીર્વાદ મેળવવા માટે વિવિધ ઉપાયો અપનાવે છે. કેટલાક લોકો શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરે છે, તો અન્ય લોકો જરૂરિયાતમંદોને ભોજન અને આવશ્યક વસ્તુઓનું દાન કરે છે. પિતૃઓના સન્માનમાં દીવો પ્રગટાવવો એ પણ એક સરળ છતાં અસરકારક ઉપાય માનવામાં આવે છે. તેમના નામે નિયમિતપણે દીવો પ્રગટાવવો એ તેમની શાંતિ અને સંતોષ માટેની પ્રાર્થના સમાન છે. દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને દીવો પ્રગટાવવો વિશેષ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને દીવો પ્રગટાવો
ધાર્મિક પરંપરાઓ અને વાસ્તુશાસ્ત્ર અનુસાર, દક્ષિણ દિશા પિતૃઓ અને યમરાજ (મૃત્યુના દેવતા) સાથે જોડાયેલી છે. તેથી, પિતૃઓના સન્માનમાં દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને દીવો પ્રગટાવવો શુભ માનવામાં આવે છે. વ્યક્તિ માત્ર પિતૃ પક્ષ દરમિયાન જ નહીં, પરંતુ સામાન્ય દિવસોમાં પણ પિતૃઓના સ્મરણાર્થે આ દિશામાં દીવો પ્રગટાવી શકે છે.
પિતૃઓ માટે કયો દીવો પ્રગટાવવો જોઈએ?
પિતૃઓના નામે દીવો પ્રગટાવવા માટે સરસવના તેલ અથવા તલના તેલનો ઉપયોગ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે. વૈકલ્પિક રીતે, ગાયના ઘીથી ભરેલો દીવો પણ પ્રગટાવી શકાય છે. દીવામાં માત્ર શુદ્ધ તેલ અથવા ઘીનો ઉપયોગ કરવાની પરંપરા છે.
પિતૃઓ માટે દીવો કેવી રીતે પ્રગટાવવો જોઈએ?
ધ્યાન રાખો કે દીવાની જ્યોત દક્ષિણ દિશા તરફ હોય. દીવાને સીધો જમીન પર મૂકવાને બદલે, તેની નીચે થોડા કાળા તલ અથવા ‘અક્ષત’ (આખા ચોખાના દાણા) પાથરીને તેના માટે એક આધાર બનાવો. ત્યારબાદ, દીવો પ્રગટાવો અને મનમાં તમારા પિતૃઓનું સ્મરણ કરો.
પિતૃઓ માટે દીવો ક્યારે પ્રગટાવવો જોઈએ?
પિતૃઓ માટે દીવો સાંજના સમયે, ખાસ કરીને સૂર્યાસ્ત પછી પ્રગટાવવાની પરંપરા છે. દીવો પ્રગટાવવા માટે ‘પ્રદોષ કાળ’ (સૂર્યાસ્તની આસપાસનો સમય) શુભ માનવામાં આવે છે. પિતૃઓને યાદ કરવા અને પ્રાર્થના કરવા માટે સૂર્યાસ્ત પછી તરત જ દીવો પ્રગટાવી શકાય છે.
દીવો પ્રગટાવ્યા પછી શું કરવું?
દીવો પ્રગટાવ્યા પછી, હાથ જોડીને પિતૃઓનું સ્મરણ કરો અને તેમના પ્રત્યે આદરભાવ વ્યક્ત કરો. મનમાં તેમના આશીર્વાદ મેળવો અને જાણ્યે-અજાણ્યે થયેલી કોઈપણ ભૂલ માટે ક્ષમા માંગો.