food: બાળકોમાં સ્થૂળતા માટે ઘણીવાર ખરાબ આહાર અને જંક ફૂડને જવાબદાર ગણવામાં આવે છે. જો કે, એક નવા અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે વાયુ પ્રદૂષણ – ખાસ કરીને સૂક્ષ્મ કણો (PM2.5) ના સંપર્કમાં આવવાથી – બાળકોમાં સ્થૂળતાનું જોખમ વધારવામાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તે મગજના વિકાસ અને આવેગ નિયંત્રણને અસર કરે છે.
સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે બાળપણમાં વાયુ પ્રદૂષણના ઉચ્ચ સ્તરના સંપર્કમાં આવતા બાળકો જીવનમાં પાછળથી તેમની ભૂખને નિયંત્રિત કરવામાં સંઘર્ષ કરી શકે છે, જેના કારણે વધુ પડતું વજન વધવાની શક્યતા વધી જાય છે.
વાયુ પ્રદૂષણ બાળકોમાં સ્થૂળતાને કેવી રીતે અસર કરે છે?
અભ્યાસ મુજબ, જન્મ સમયે અથવા જીવનના પ્રથમ વર્ષ દરમિયાન પ્રદૂષિત હવાના સંપર્કમાં આવવાથી આવેગ નિયંત્રણ માટે જવાબદાર મગજના ક્ષેત્રોના વિકાસમાં અવરોધ આવી શકે છે. પરિણામે, જેમ જેમ તેઓ મોટા થાય છે, બાળકોને ખોરાકની તૃષ્ણાઓનો પ્રતિકાર કરવામાં અથવા તેમની ખાવાની આદતોને નિયંત્રિત કરવામાં વધુ મુશ્કેલી પડી શકે છે.
સંશોધકો જણાવે છે કે રોજિંદા વાયુ પ્રદૂષણ અને બાળપણના સ્થૂળતા વચ્ચેના સંભવિત જોડાણનું અન્વેષણ કરવા માટે આ પ્રથમ અભ્યાસ છે. આ જોડાણ ફક્ત આહાર અથવા શારીરિક પ્રવૃત્તિ દ્વારા નહીં, પણ મગજના કાર્યમાં ફેરફાર દ્વારા જોવા મળ્યું હતું.
PM2.5 ની ભૂમિકા શું છે?
અભ્યાસમાં ખાસ કરીને પાર્ટિક્યુલેટ મેટર 2.5 (PM2.5) – ફેફસાં અને લોહીના પ્રવાહમાં પ્રવેશવા માટે પૂરતા નાના હવાના કણોની તપાસ કરવામાં આવી હતી. સંશોધકોએ PM2.5 ને પ્રદૂષક તરીકે ઓળખાવ્યું છે જે વિકાસશીલ મગજને અસર કરી શકે છે, ખાસ કરીને બાળપણમાં. આઈકાહ્ન સ્કૂલ ઓફ મેડિસિનમાં માઉન્ટ સિનાઈ ના વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે જીવનના પ્રથમ વર્ષ દરમિયાન PM2.5 ના ઉચ્ચ સ્તરના સંપર્કમાં આવતા શિશુઓમાં બાળપણમાં પાછળથી આવેગ નિયંત્રણ ઓછું જોવા મળ્યું હતું. 4 થી 8 વર્ષની વય વચ્ચે, આ બાળકોમાં શરીરમાં ચરબીનું સ્તર વધુ** અને બોડી માસ ઇન્ડેક્સ (BMI) વધવાની શક્યતા વધુ હતી.
સંશોધકોએ સ્થૂળતા પર વ્યાપક ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની હાકલ કરી છે
ઈકાહ્ન સ્કૂલ ઓફ મેડિસિનના અભ્યાસના સહ-લેખક, માઉન્ટ સિનાઈ, નોંધ્યું છે કે સ્થૂળતા સંશોધન પરંપરાગત રીતે આહાર અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, જ્યારે વાયુ પ્રદૂષણ જેવા પર્યાવરણીય પરિબળોની અસર પર બહુ ઓછું ધ્યાન આપે છે.
લેનના મતે, આ તારણો સૂચવે છે કે પ્રદૂષિત હવાના સંપર્કમાં આવવાથી બાળકોના વર્તન પર અસર થઈ શકે છે, જેનાથી તેમની આવેગને નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા નબળી પડી શકે છે; આનાથી, બિનઆરોગ્યપ્રદ વજનમાં વધારો થઈ શકે છે. સંશોધકોએ તારણ કાઢ્યું હતું કે વાયુ પ્રદૂષણ ફક્ત ફેફસાંને નુકસાન પહોંચાડતું નથી પરંતુ મગજના વિકાસને પણ અસર કરી શકે છે, જેનાથી બાળપણમાં સ્થૂળતાનું જોખમ વધે છે. જો કે, અભ્યાસ એક કડી ઓળખે છે, પરંતુ તે ચોક્કસપણે સાબિત કરતું નથી કે વાયુ પ્રદૂષણ સ્થૂળતાનું સીધું કારણ છે.