arthritis: આર્થરાઈટિસ (સાંધાનો દુખાવો/વા) શું છે? તે સામાન્ય દુખાવો છે કે આર્થરાઈટિસ, તે કેવી રીતે જાણી શકાય? ડોક્ટર પાસેથી જાણો.

arthritis: આર્થરાઈટિસ હવે ઓછી ઉંમરના લોકોને પણ અસર કરી રહ્યું છે. આ સ્થિતિ માટે ઘણા કારણો જવાબદાર છે. તેનાથી ઘૂંટણ, કોણી અને થાપામાં દુખાવો થાય છે. ડોક્ટરોએ તેની સાથે સંકળાયેલા અન્ય લક્ષણો વિશે પણ માહિતી આપી છે. આર્થરાઈટિસની શરૂઆત સામાન્ય રીતે તીવ્ર દુખાવા કે હલનચલનમાં મોટી મુશ્કેલીથી થતી નથી. તેના શરૂઆતના લક્ષણો ધીમે ધીમે દેખાય છે અને લોકો ઘણીવાર તેને અવગણે છે; તેઓ આ દુખાવાને ઉંમર વધવી, વધુ પડતું કામ અથવા કસરત પછીના સ્નાયુઓના દુખાવા સાથે જોડે છે. જોકે, જો આ લક્ષણો વારંવાર જોવા મળે, તો તે આર્થરાઈટિસનું સંકેત હોઈ શકે છે. આ લક્ષણોને વહેલા ઓળખવાથી સ્થિતિને વધુ ગંભીર બનતી અટકાવી શકાય છે અને રોજિંદા કાર્યો કરવામાં સરળતા રહે છે. ડોક્ટરોએ આર્થરાઈટિસના કેટલાક મુખ્ય પ્રારંભિક સંકેતો સમજાવ્યા છે.

રોજિંદા કાર્યો દરમિયાન દુખાવો: સીડી ચઢતી વખતે, વસ્તુઓ પકડતી વખતે અથવા કોઈ વસ્તુ ઉપાડવા માટે નીચે નમતી વખતે દુખાવો થવો એ આર્થરાઈટિસનું પ્રારંભિક લક્ષણ હોઈ શકે છે. શરૂઆતમાં, આરામ કરવાથી દુખાવામાં રાહત મળી શકે છે, પરંતુ સમય જતાં, પ્રવૃત્તિ બંધ કર્યા પછી પણ અગવડતા ચાલુ રહી શકે છે.

સાંધામાં સોજો: આર્થરાઈટિસને કારણે સાંધામાં સોજો આવી શકે છે. અસરગ્રસ્ત ભાગ ફૂલેલો દેખાઈ શકે છે અથવા સ્પર્શ કરવાથી ગરમ લાગી શકે છે. કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વગર વારંવાર આવતા સોજાને અવગણવો જોઈએ નહીં.

સાંધા વાળવામાં કે સીધા કરવામાં મુશ્કેલી: જો પહેલાની જેમ સાંધાને સરળતાથી વાળવા કે સીધા કરવામાં મુશ્કેલી પડતી હોય, તો તે પણ આર્થરાઈટિસનો સંકેત હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, હાથ ઊંચા કરવામાં, ઉઠક-બેઠક કરવામાં અથવા ઘૂંટણને સંપૂર્ણપણે સીધા કરવામાં તકલીફ થવી. સમયસર સારવાર ન કરવામાં આવે તો આ સમસ્યા વધી શકે છે.

આર્થરાઈટિસ ઘણીવાર ધીમે ધીમે વધે છે
આર્થરાઈટિસ ઘણીવાર ધીમે ધીમે વધે છે. તેથી, તેના પ્રારંભિક લક્ષણોને ઓળખવા અને તેને અવગણવા નહીં તે મહત્વપૂર્ણ છે. જો આ લક્ષણો વારંવાર દેખાય, તો ડોક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ. સમયસર નિદાન અને સારવારથી આ સ્થિતિને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે. પ્રારંભિક સારવારમાં ફિઝિયોથેરાપી, દુખાવો અને સોજો ઘટાડતી દવાઓ, વજનનું નિયંત્રણ અને સાંધાઓ પર વધુ પડતું દબાણ લાવતી પ્રવૃત્તિઓ ટાળવાનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

જો આર્થરાઈટિસ વધે અને આ ઉપાયો છતાં દુખાવો તીવ્ર બને, તો સાંધા બદલવાની સર્જરી (joint replacement surgery) વિશે વિચારી શકાય છે. ઘૂંટણના ગંભીર આર્થરાઈટિસ માટે ‘ટોટલ ની રિપ્લેસમેન્ટ’ (TKR) સર્જરીની ભલામણ કરવામાં આવી શકે છે.

આ સર્જરીમાં, ઘૂંટણના ક્ષતિગ્રસ્ત ભાગને ખાસ ઈમ્પ્લાન્ટ (કૃત્રિમ ભાગ) વડે બદલવામાં આવે છે. આનાથી દુખાવો ઘટાડવામાં અને હલનચલનની ક્ષમતા સુધારવામાં મદદ મળે છે. જો લક્ષણો લાંબા સમય સુધી રહે અથવા રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓમાં અવરોધ ઊભો કરે, તો સમયસર અને યોગ્ય સારવાર મેળવવા માટે ઓર્થોપેડિક નિષ્ણાતની સલાહ લેવી અત્યંત આવશ્યક છે.