Amreli News: ગુજરાતના અમરેલી જિલ્લામાં માનવ અને સિંહ વચ્ચેનો સંઘર્ષ સતત વધી રહ્યો છે. તાજેતરમાં ખાંભા તાલુકાના ચતુરી ગામમાં પાંચ વર્ષના બાળક પર સિંહણના હુમલાની ઘટનાએ સમગ્ર રાજ્યને હચમચાવી દીધું છે. 24 જૂનની રાત્રે દાદા સાથે દૂધ પીવા જઈ રહેલા બાળકને સિંહણ અચાનક ખેંચી ગઈ હતી. ગ્રામજનોએ શોધખોળ હાથ ધરી હતી, પરંતુ બાળકનો મૃતદેહ ગામથી આશરે એક કિલોમીટર દૂર વિકૃત હાલતમાં મળી આવ્યો હતો.
વન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર આ ઘટના છેલ્લા એક મહિનામાં માનવ-સિંહ સંઘર્ષ સાથે જોડાયેલા પાંચમા મૃત્યુનો કેસ છે. ગુજરાતના મુખ્ય વન સંરક્ષક (PCCF) જયપાલ સિંહે જણાવ્યું હતું કે કેટલાક કેસોમાં સિંહોના હુમલાની પુષ્ટિ થઈ છે, જ્યારે અન્ય કેસોની તપાસ હજુ ચાલુ છે.
આ પહેલા 16 જૂનના રોજ રાજુલા તાલુકાના કોવાયા ગામ નજીક ઉત્તરાખંડના 25 વર્ષીય સ્થળાંતરિત મજૂરનું સિંહના હુમલામાં મૃત્યુ થયું હતું. ત્યારબાદ અમરેલીના બગસરા, સાવરકુંડલા તેમજ ભાવનગર જિલ્લાના મહુઆ વિસ્તારમાં પણ આવી ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી.
વધતી ઘટનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને વન વિભાગે અત્યાર સુધીમાં 10 સિંહોને પકડી લીધા છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, જેમાંથી ત્રણ સિંહોને ફરીથી જંગલમાં છોડવામાં આવશે નહીં, કારણ કે માનવ પર હુમલો કરનારા સિંહોને કાયમી કેદમાં રાખવાની જોગવાઈ છે.
વન વિભાગના અધિકારીઓનું માનવું છે કે આ વર્ષે ચોમાસું મોડું પડતાં લાંબા સમય સુધી પડેલી ગરમી સિંહોના વર્તનને અસર કરી રહી છે. સામાન્ય રીતે 35 ડિગ્રી સેલ્સિયસની આસપાસ અનુકૂળતા અનુભવતા સિંહો સતત ઊંચા તાપમાનને કારણે વધુ ચીડિયા બની રહ્યા છે, જેના કારણે માનવ સંપર્ક દરમિયાન હુમલાની સંભાવના વધી રહી છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ગેરકાયદેસર સિંહ પ્રદર્શન, સિંહોની પજવણી અને ગીર સહિતના સંરક્ષિત વિસ્તારોની આસપાસ વધતા અતિક્રમણો પણ માનવ-સિંહ સંઘર્ષ વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. ગીર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં વધતી માનવ પ્રવૃત્તિઓને કારણે સિંહોના પરંપરાગત કોરિડોર અને રહેઠાણો પર દબાણ વધી રહ્યું છે.
2025ની ગણતરી મુજબ ગુજરાતમાં એશિયાઈ સિંહોની સંખ્યા વધીને 891 થઈ છે, જ્યારે ગીરના મુખ્ય જંગલ વિસ્તારની ક્ષમતા આશરે 350 સિંહોની હોવાનું માનવામાં આવે છે. વધતી વસ્તીના કારણે સિંહો હવે માનવ વસાહતો, ખેતીવાડી વિસ્તારો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો તરફ સ્થળાંતર કરી રહ્યા છે.
વન્યજીવન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, સિંહો સામાન્ય રીતે માણસોને શિકાર તરીકે જોતા નથી, પરંતુ વધતી વસ્તી, ઘટતા રહેઠાણ અને માનવ હસ્તક્ષેપને કારણે તેમના વર્તનમાં ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. તેઓએ સિંહ પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં ઝડપી પ્રતિભાવ ટીમો, કટોકટી હેલ્પલાઇન અને સુરક્ષા જાગૃતિ અભિયાનને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
રાજ્ય સરકાર અને વન વિભાગ દ્વારા ‘પ્રોજેક્ટ લાયન’ અંતર્ગત પોરબંદર નજીક આવેલા બરડા વન્યજીવન અભયારણ્યને વૈકલ્પિક સિંહ નિવાસસ્થાન તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. હાલમાં અહીં 24 સિંહો વસવાટ કરે છે, જ્યારે તેની ક્ષમતા આશરે 100 સિંહોની છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય હેતુ ગીર પરનો દબાણ ઘટાડીને સિંહો માટે વધુ સુરક્ષિત અને વિસ્તૃત રહેઠાણ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે