Gujarat: સમય મર્યાદામાં કાર્યવાહી ન કરવાને કારણે ગુજરાત હાઇકોર્ટે વિકાસ યોજનામાં અનામત રદ કરી, જમીન માલિકોને મોટી રાહત
Gujarat: ગુજરાત હાઈકોર્ટે, ગુજરાત ટાઉન પ્લાનિંગ અને અર્બન ડેવલપમેન્ટ એક્ટ, ૧૯૭૬ ની કલમ ૨૦(૨) અને ૨૧ નું વિવેચનાત્મક અર્થઘટન કરતા સ્પષ્ટતા કરી હતી કે વિકાસ યોજનામાં અનામત રાખેલી ખાનગી જમીન અનિશ્ચિત સમય માટે રોકી શકાતી નથી. જો અધિકારીઓ કાયદા દ્વારા નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં જમીન સંપાદન કરવામાં અથવા વિકાસ યોજના સમીક્ષા પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો અનામત આપમેળે રદ માનવામાં આવશે.
૨૪-મીટર પહોળા રસ્તા માટેનું અનામત ૫૦ વર્ષ સુધી યથાવત રહ્યું.
બનાસકાંઠાના ડીસામાં સ્થિત સર્વે નંબર ૪૧ અને ૪૨/પી-૪ માં આશરે ૨,૫૨૯ ચોરસ મીટર જમીન પર ૨૪-મીટર પહોળા રસ્તા માટેનું અનામત છેલ્લા ૫૦ વર્ષથી જાળવી રાખવામાં આવ્યું હતું. જોકે, સંબંધિત અધિકારીઓએ કાયદા દ્વારા જરૂરીયાત મુજબ, સમયસર જમીન સંપાદિત કરી ન હતી કે ૧૦ વર્ષની અંદર વિકાસ યોજનાની પુનઃપરીક્ષણ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી ન હતી.
હાઈકોર્ટે શોધી કાઢ્યું હતું કે કાયદાની કલમ ૨૧ દર દસ વર્ષે ઓછામાં ઓછા એક વખત વિકાસ યોજનાની સમીક્ષા કરવાનો આદેશ આપે છે. જો આ સમયમર્યાદા પૂરી ન થાય, તો જમીન માલિકને કલમ 20(2) હેઠળ કાનૂની અધિકાર છે. જો જમીન માલિક નોટિસના છ મહિનાની અંદર સંપાદન પ્રક્રિયા શરૂ ન કરે, તો અનામત કાયદેસર રીતે સમાપ્ત થાય છે.
કોર્ટના અવલોકન મુજબ, અરજદારને અન્યાય થયો હતો કારણ કે ડીસા નગરપાલિકાએ દસ વર્ષની સમયમર્યાદા પછી વિકાસ યોજના સમીક્ષા પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી. કોર્ટે આ વિલંબને વહીવટી બેદરકારી અને કાયદાની જોગવાઈઓની અવગણના ગણાવી હતી. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે અરજદાર, જે વર્ષો સુધી જમીનનો ઉપયોગ કરી શક્યો ન હતો, તેને અન્યાય થયો હતો.
ડેવલપમેન્ટ પ્લાન રોડ રિઝર્વેશન રદ જાહેર:
ગુજરાત હાઈકોર્ટે તેના ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય અને આયોજન સત્તાવાળાઓને જાહેર હિતમાં જમીન અનામત રાખવાનો અધિકાર છે, પરંતુ આ અધિકારનો ઉપયોગ ફક્ત કાયદામાં નિર્ધારિત સમય મર્યાદા અને પ્રક્રિયાઓનું કડક પાલન કરીને જ થઈ શકે છે. આનું ઉલ્લંઘન જમીન માલિકના કાનૂની અધિકારોને અસર કરી શકતું નથી. તેથી, હાઈકોર્ટે અરજદારની અરજી મંજૂર કરી, વિકાસ યોજના રોડના રિઝર્વેશનને રદબાતલ જાહેર કર્યું અને નિર્ણયના અમલીકરણ પર સ્ટે મૂકવાની સત્તાવાળાઓની વિનંતીને ફગાવી દીધી. આ નિર્ણય રાજ્યભરમાં સમાન જમીન અનામત વિવાદોમાં મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા સાબિત થઈ શકે છે.