વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે જોડાયેલી BBCની વિવાદાસ્પદ ડોક્યુમેન્ટરી ‘India: The Modi Question’ મામલે મોટો કાનૂની વળાંક આવ્યો છે. ગુજરાત સ્થિત NGO **‘Justice on Trial’**એ BBC સામે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં 2023માં દાખલ કરેલો માનહાનિનો દાવો પાછો ખેંચી લીધો છે. જોકે, NGOને આ જ મુદ્દે નવો દાવો દાખલ કરવાની મંજૂરી મળી છે.
3 સપ્ટેમ્બરે કેસ પાછો ખેંચવાની માગ
3 સપ્ટેમ્બરે જસ્ટિસ તુષાર રાવ ગેડેલાની બેન્ચ સમક્ષ NGO તરફથી હાજર વકીલે જણાવ્યું હતું કે તેમને કેસ પાછો ખેંચવાની સૂચના મળી છે. વકીલે આ જ કારણસર નવેસરથી દાવો દાખલ કરવાની મંજૂરી પણ માગી હતી.
દિલ્હી હાઈકોર્ટે અરજી અને સંબંધિત દાવો પાછો ખેંચવાની મંજૂરી આપતા કેસને ‘withdrawn’ તરીકે ફગાવી દીધો અને નવા દાવા માટેની છૂટ આપી.
₹10,000 કરોડના વળતરની માંગ કરવામાં આવી હતી
‘Justice on Trial’એ 2023માં દાખલ કરેલા દાવામાં BBCની ડોક્યુમેન્ટરીને માનહાનિકારક ગણાવી હતી. NGOનો આરોપ હતો કે ડોક્યુમેન્ટરીથી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, ભારતીય ન્યાયતંત્ર, કેન્દ્ર અને ગુજરાત સરકાર તેમજ ભારતની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચ્યું છે. આ માટે NGOએ ₹10,000 કરોડના વળતરની માંગ કરી હતી.
શું છે ‘India: The Modi Question’ વિવાદ?
BBCની બે ભાગની ડોક્યુમેન્ટરી જાન્યુઆરી 2023માં રિલીઝ થઈ હતી. તેમાં 2002ના ગુજરાત રમખાણો દરમિયાન નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા ત્યારે તેમની ભૂમિકા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ડોક્યુમેન્ટરીમાં બ્રિટિશ સરકારના અગાઉ અપ્રકાશિત અહેવાલનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
ભારત સરકારે ડોક્યુમેન્ટરીને ‘પ્રચાર’ અને ‘વસાહતી માનસિકતા’નું પ્રતિબિંબ ગણાવીને તેના પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. સરકારનું કહેવું હતું કે તેમાં ખોટી અને ભ્રામક વાર્તા રજૂ કરવામાં આવી હતી.
BBCએ શું કહ્યું હતું?
BBCએ ડોક્યુમેન્ટરીનો બચાવ કરતા કહ્યું હતું કે તેને યોગ્ય તપાસ બાદ અને પોતાના ઉચ્ચ સંપાદકીય ધોરણો અનુસાર તૈયાર કરવામાં આવી હતી. બીજી તરફ, સરકાર તરફથી એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયોમાં નરેન્દ્ર મોદીને 2002ના રમખાણોના મામલે કોઈ ખોટા કામ માટે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યા નથી.
કેસની સુનાવણીમાં થઈ હતી લાંબી પ્રક્રિયા
આ કેસ 2023માં દાખલ થયો હતો. NGOએ પોતાને ‘indigent person’ તરીકે કેસ ચલાવવાની મંજૂરી માગી હતી. દિલ્હી હાઈકોર્ટે આ અરજી પર BBCને નોટિસ પાઠવી હતી. બાદમાં કેસની maintainability સહિતના મુદ્દાઓ પર સવાલો ઊભા થયા હતા અને કાર્યવાહી લાંબી ખેંચાઈ હતી. એપ્રિલ 2026માં એક મુદત માગવા બદલ NGO પર ₹20,000નો ખર્ચ પણ લાદવામાં આવ્યો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટે BBC પર પ્રતિબંધની માગ ફગાવી હતી
ફેબ્રુઆરી 2023માં સુપ્રીમ કોર્ટે BBCની ડોક્યુમેન્ટરીને લઈને ભારતમાં BBC પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માગ કરતી જાહેર હિતની અરજી ફગાવી દીધી હતી. આ દરમિયાન દિલ્હી અને મુંબઈમાં BBCની ઓફિસોમાં આવકવેરા વિભાગના સર્વેને લઈને પણ રાજકીય વિવાદ સર્જાયો હતો. હાલનો કેસ પાછો ખેંચાયો છે, પરંતુ NGOને નવા દાવાની મંજૂરી મળતા આ વિવાદનો કાનૂની અંત આવ્યો નથી.