૩૦ ઓક્ટોબરે પૂરા થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન ભારતનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર ૨.૬ અબજ ડોલર ઘટીને ૭૧૭ અબજ ડોલર થયો છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ના આંકડા મુજબ, સપ્ટેમ્બર મહિનામાં આ ભંડાર ૭૮૫.૭ અબજ ડોલરની વિક્રમી સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. ભારતના વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. શુક્રવારે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા દર્શાવે છે કે ૩૦ ઓક્ટોબરે પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં દેશનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર ૨.૬ અબજ ડોલર ઘટીને ૭૧૭ અબજ ડોલર થઈ ગયો છે. અગાઉ, ૨૪ ઓક્ટોબરે પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં આ ભંડાર ૧.૨૬૯ અબજ ડોલર ઘટીને ૭૧૯.૭ અબજ ડોલર થયો હતો.
૪ સપ્ટેમ્બરે પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં ભારતનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર ૭૮૫.૭ અબજ ડોલરની સર્વકાલીન ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. તે સમયે, વિદેશમાં વસતા ભારતીયોની થાપણો સાથે સંકળાયેલી એક વિશેષ ‘સ્વેપ સ્કીમ’ (swap scheme)ને કારણે વિદેશી મુદ્રાનો મોટો પ્રવાહ આવ્યો હતો. આ યોજના હેઠળ બેંકોએ લગભગ ૧૩૩ અબજ ડોલર એકત્ર કર્યા હતા. જોકે, ત્યારથી વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે.
વિદેશી મુદ્રા સંપત્તિ અને સુવર્ણ ભંડારમાં ઘટાડો
RBIના આંકડા મુજબ, વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં ‘ફોરેન કરન્સી એસેટ્સ’ (FCA) એટલે કે વિદેશી મુદ્રા સંપત્તિ સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. ૩૦ ઓક્ટોબરે પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં આ સંપત્તિ ૨.૦૮ અબજ ડોલર ઘટીને ૫૯૧.૧૧ અબજ ડોલર થઈ ગઈ છે. યુએસ ડોલર ઉપરાંત, આ સંપત્તિમાં યુરો, પાઉન્ડ અને યેન જેવી અન્ય વિદેશી મુદ્રાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ મુદ્રાઓના મૂલ્યમાં થતા ફેરફારોની અસર ભારતની વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર પણ પડે છે.
સુવર્ણ ભંડારના મૂલ્યમાં ઘટાડો
દરમિયાન, દેશના સુવર્ણ ભંડાર (સોનાના ભંડાર)ના મૂલ્યમાં પણ ૫૫૯ મિલિયન ડોલરનો ઘટાડો થયો છે અને તે ઘટીને ૧૦૨.૫ અબજ ડોલર પર આવી ગયો છે. ‘સ્પેશિયલ ડ્રોઈંગ રાઈટ્સ’ (SDRs)માં ૪૭ મિલિયન ડોલરનો ઘટાડો થયો છે, જે હવે ૧૮.૫ અબજ ડોલર છે. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્રા કોષ (IMF) પાસે ભારતની અનામત સ્થિતિમાં ૩ મિલિયન ડોલરનો વધારો થયો છે, જે વધીને ૪.૭૯ અબજ ડોલર થઈ ગઈ છે.