Bangladesh: શું બાંગ્લાદેશે ચીની ફાઈટર જેટ ખરીદવાની જરૂર છે?: શેખ હસીનાએ ઉઠાવ્યા પ્રશ્નો, અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર કરી ચર્ચા

Bangladesh: બાંગ્લાદેશના પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાએ ચીન પાસેથી ‘J-10CE’ ફાઈટર જેટ ખરીદવાના પ્રસ્તાવિત સોદા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે, સૈન્ય આધુનિકીકરણના નામે કોઈપણ મોટો સંરક્ષણ સોદો કરતા પહેલા એ નક્કી કરવું જરૂરી છે કે શું દેશને ખરેખર આ સાધનોની જરૂર છે અને શું તે તેનો ખર્ચ ઉઠાવવા સક્ષમ છે કે નહીં.

એક ઓડિયો ઈન્ટરવ્યુમાં, શેખ હસીનાએ સંરક્ષણ ખરીદી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અને આવા સોદાની પ્રાદેશિક સ્તરે સંભવિત અસરો અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે બાંગ્લાદેશે પોતાની સંરક્ષણ જરૂરિયાતોની સાથે સાથે પોતાની આર્થિક સ્થિતિ અને પ્રાદેશિક સંતુલન પર પણ વિચાર કરવો જોઈએ.

‘શું બાંગ્લાદેશને આ વિમાનોની જરૂર છે?’
જ્યારે તેમને ચીન સાથે બાંગ્લાદેશના વધતા સંરક્ષણ સંબંધો અને ‘J-10CE’ ફાઈટર જેટની ખરીદીના અહેવાલો વિશે પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે હસીનાએ સ્વીકાર્યું કે બાંગ્લાદેશને પોતાના સૈન્યને આધુનિક બનાવવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો કે તેમના શાસનકાળ દરમિયાન પણ સંરક્ષણ ક્ષેત્રને આધુનિક બનાવવા માટે રોકાણ કરવામાં આવ્યું હતું અને ચીન સહિત અનેક દેશો સાથે સહયોગ જાળવી રાખવામાં આવ્યો હતો.

જોકે, તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે કેટલાક વ્યવહારુ પ્રશ્નો પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે: શું બાંગ્લાદેશને ખરેખર આ સાધનોની જરૂર છે? શું દેશ આ ખરીદીનો ખર્ચ ઉઠાવી શકે છે? શું આ નિર્ણય પારદર્શક રીતે લેવામાં આવ્યો હતો? અને શું તેની વ્યાપક પ્રાદેશિક અસરોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે? હસીનાએ ધ્યાન દોર્યું કે બાંગ્લાદેશ પહેલેથી જ ગંભીર આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે; તેથી, કોઈપણ મોટા સંરક્ષણ સોદાની ઝીણવટભરી સમીક્ષા થવી જોઈએ. તેમણે પ્રાદેશિક સંતુલન જાળવવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો.

ભારત સાથે ગાઢ સંબંધો પર ભાર
શેખ હસીનાએ કહ્યું કે બાંગ્લાદેશે વિશ્વની મુખ્ય સત્તાઓ સાથે સંતુલિત સંબંધો જાળવી રાખવા જોઈએ. તેમણે દલીલ કરી કે દેશની વિદેશ નીતિ તેના રાષ્ટ્રીય હિતો પર આધારિત હોવી જોઈએ, અને બાંગ્લાદેશે પોતાને મુખ્ય સત્તાઓ વચ્ચેની ભૌગોલિક-રાજકીય (geopolitical) હરીફાઈનું મેદાન બનવા દેવું જોઈએ નહીં. તેમણે કહ્યું, “ભારત આપણો સૌથી નજીકનો પાડોશી છે. ચીન સંરક્ષણ અને વિકાસના ક્ષેત્રોમાં એક મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર છે. અમે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, જાપાન, મધ્ય પૂર્વ, ગલ્ફ દેશો અને વિવિધ આફ્રિકન રાષ્ટ્રો સાથે પણ મહત્વપૂર્ણ સંબંધો ધરાવીએ છીએ.”

હસીનાના જણાવ્યા અનુસાર, તેમની સરકારે આ તમામ દેશો સાથે સહયોગ જાળવી રાખ્યો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે એક દેશ સાથેની મિત્રતાનો અર્થ બીજા દેશ પ્રત્યે દુશ્મનાવટ હોવો જોઈએ નહીં. તેમણે દલીલ કરી કે બાંગ્લાદેશે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણયો લેવા જોઈએ અને મહાસત્તાઓ વચ્ચેની પ્રતિસ્પર્ધાઓથી અલિપ્ત રહેવું જોઈએ.

શેખ હસીનાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે રાજકીય મતભેદોને કારણે ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધોનું બલિદાન ન આપવું જોઈએ. બાંગ્લાદેશના પૂર્વ વડાંપ્રધાન શેખ હસીનાએ આશા વ્યક્ત કરી કે તેમની વ્યક્તિગત પરિસ્થિતિ ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં અવરોધરૂપ નહીં બને. બંને દેશો વચ્ચેના ઐતિહાસિક બંધનો અને સમાન વ્યૂહાત્મક હિતોનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે, કોઈ એક વ્યક્તિ સાથે જોડાયેલા રાજકીય મતભેદોની અસર આ સંબંધો પર ન પડવી જોઈએ.

બાંગ્લાદેશની અર્થવ્યવસ્થા અંગે ચિંતાઓ
આ મુલાકાતમાં, શેખ હસીનાએ બાંગ્લાદેશની વર્તમાન આર્થિક સ્થિતિ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી. તેમણે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન થયેલી આર્થિક પ્રગતિની તુલના વર્તમાન પરિસ્થિતિ સાથે કરી. હસીનાએ નોંધ્યું કે તેમના શાસનકાળ દરમિયાન, બાંગ્લાદેશ દક્ષિણ એશિયામાં સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાઓમાંનું એક બની ગયું હતું. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે તે સમયગાળા દરમિયાન ગરીબી ઘટાડવા, વીજળી અને આરોગ્ય સેવાઓના વિસ્તરણ તેમજ લાંબા ગાળાના વિકાસને ટેકો આપે તેવા માળખાકીય વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.