sonia gandhi: ‘ગીતાના સંદેશથી બદલાયો તેમનો નિર્ણય’: રાજકારણમાં પ્રવેશતા પહેલા સોનિયા ગાંધીએ આંતરિક મથામણનો સામનો કર્યો હતો, પુસ્તકમાં ખુલાસો

sonia gandhi: કોંગ્રેસના પૂર્વ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધી રાજકારણમાં પ્રવેશવા અંગે લાંબા સમય સુધી અનિર્ણાયક અવસ્થામાં રહ્યા હતા. ૧૯૯૧માં તેમના પતિ અને પૂર્વ વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધીની હત્યા બાદ, તેઓ રાજકારણની દુનિયાથી દૂર રહેવા માંગતા હતા. જોકે, પારિવારિક જવાબદારીઓ અને કોંગ્રેસ પક્ષની તે સમયની સ્થિતિ વચ્ચે તેઓ જે આંતરિક સંઘર્ષનો સામનો કરી રહ્યા હતા, તે દરમિયાન ભગવદ ગીતાએ તેમને આગળ વધવાનો માર્ગ બતાવ્યો.

સોનિયા ગાંધીએ તેમના નવા પુસ્તક, બિલોન્ગિંગ: અ જર્ની ઓફ લવ (Belonging: A Journey of Love) માં રાજકારણમાં સક્રિય થતા પહેલા અનુભવેલા માનસિક સંઘર્ષ અને ઉથલપાથલ વિશે જણાવ્યું છે. તેઓ લખે છે કે ૧૯૯૦ના દાયકાના અંતમાં, જ્યારે કોંગ્રેસ પક્ષ મુશ્કેલ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો, ત્યારે રાજીવ ગાંધી અને તેમના સાસુ ઈન્દિરા ગાંધીના ફોટોગ્રાફ્સ જોઈને તેમના મનમાં પીડા અને અપરાધભાવ જાગી ઉઠતા હતા.

‘રાહુલ અને પ્રિયંકા પણ નહોતા ઈચ્છતા કે સોનિયા રાજકારણમાં આવે’
સોનિયા ગાંધી ખુલાસો કરે છે કે તેમના બાળકો, રાહુલ અને પ્રિયંકા ગાંધી, ખૂબ ચિંતિત હતા કે કદાચ તેઓ રાજકારણમાં જોડાવાનો નિર્ણય લઈ લેશે. તેઓ જણાવે છે કે બાળકોએ આ વિચારનો વિરોધ પણ કર્યો હતો, કારણ કે તેમને ડર હતો કે કદાચ તેઓ પોતાની માતાને પણ ગુમાવી બેસશે.

પુસ્તકમાં સોનિયા લખે છે, “હું એક આંતરિક સંઘર્ષમાં ફસાયેલી હતી. મારો એક હિસ્સો રાજકારણની દુનિયાથી દૂર ભાગી જવા માંગતો હતો. સત્તાના રાજકારણ સાથે જોડાયેલી મહત્વાકાંક્ષા, લોભ, દંભ અને વિશ્વાસઘાત જેવી બાબતો મને તેનાથી દૂર રહેવા માટે મજબૂર કરતી હતી.”

ફરજની ભાવના અને ડરની વચ્ચે ફસાયેલા સોનિયાએ ભગવદ ગીતાનો આશરો લીધો. તેઓ વર્ણવે છે કે જ્યારે ગીતાનો તેમનો અભ્યાસ અંતિમ તબક્કામાં પહોંચ્યો—ખાસ કરીને જ્યારે તેમણે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના ‘નિષ્કામ કર્મ’ (ફળની અપેક્ષા વિનાનું કાર્ય) વિશેના સંદેશને સમજ્યો—ત્યારે તેમના અંતરમાં કંઈક પરિવર્તન આવ્યું. તેઓ લખે છે, “મને મારી શંકાઓ અને પ્રશ્નોના જવાબ મળી ગયા હતા. મારે બહાર નીકળવું હતું અને ત્યાં જવું હતું જ્યાં મારી ફરજ મને બોલાવી રહી હતી. અને મેં બિલકુલ એવું જ કર્યું.” રાજીવ ગાંધીની હત્યા બાદ રાજકારણથી અંતર જાળવી રાખ્યું
૧૯૯૧માં પોતાના પતિ રાજીવ ગાંધીના અવસાન પછીના જીવન વિશે વાત કરતા, સોનિયા ગાંધીએ જણાવ્યું કે તેઓ ધીમે ધીમે એકાંતમાંથી બહાર આવવા લાગ્યા અને કેટલીક સામાજિક પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું. આ સમયગાળા દરમિયાન, રાજીવ ગાંધીના કેટલાક જૂના સહયોગીઓ તેમને મળવા આવતા હતા. તેમાંના કેટલાક ઔપચારિક મુલાકાતો માટે આવતા, તો કેટલાક તેમને પારિવારિક કાર્યક્રમોમાં આમંત્રિત કરતા; આ ઉપરાંત, ઘણા લોકોએ તેમને કોંગ્રેસની બાબતોમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા માટે આગ્રહ પણ કર્યો.

સોનિયાએ લખ્યું છે કે તેઓ આ લોકોની વાત શાંતિથી સાંભળતા હતા, પરંતુ તેમણે તેમના આગ્રહ કે વિનંતીઓ પર કોઈ અમલ કર્યો નહીં. ૧૯૯૬ની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ પક્ષને નિરાશાનો સામનો કરવો પડ્યો અને તે પોતાના દમ પર સરકાર રચવા માટે જરૂરી બેઠકો મેળવવામાં નિષ્ફળ રહ્યો. ત્યારબાદ, કોંગ્રેસની અંદર જૂથબંધી અને આંતરિક સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર બનવા લાગ્યા.