ethanol: વાહનો ૧૦૦% ઇથેનોલ પર ચાલશે — પરંતુ આ ઇંધણ ક્યાંથી આવશે? સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારને પૂછ્યો પ્રશ્ન

ethanol: સુપ્રીમ કોર્ટે ૧૦૦% ઇથેનોલ પર ચાલવા માટે તૈયાર કરાયેલા વાહનો માટે ઇંધણના પુરવઠા અંગે સરકારને પ્રશ્ન કર્યો છે. કોર્ટે ઇથેનોલ નીતિમાં ખેડૂતો, સામાન્ય જનતા અને પર્યાવરણના હિતોને ધ્યાનમાં લેવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો છે. ભારતમાં પેટ્રોલના વિકલ્પ તરીકે ઇથેનોલના ઉપયોગને સક્રિયપણે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન પૂછ્યો છે: જો ૧૦૦% ઇથેનોલ પર ચાલતા વાહનોને મંજૂરી આપવામાં આવી રહી હોય, તો આટલી મોટી માત્રામાં ઇંધણ ક્યાંથી આવશે અને તેનો પુરવઠો કેવી રીતે પૂરો પાડવામાં આવશે? સરકાર વતી હાજર રહેલા એટર્ની જનરલ આર. વેંકટરામાનીએ જણાવ્યું હતું કે, આ માટે ઉત્પાદન પ્રણાલીઓમાં મોટા પાયે ફેરફારો કરવાની જરૂર પડશે.

૧૦૦% ઇથેનોલથી ચાલતા વાહનોને મંજૂરી મળી
૨૬ ઓક્ટોબરે, માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયે ‘સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ્સ રૂલ્સ, ૧૯૮૯’ (કેન્દ્રીય મોટર વાહન નિયમો) માં સુધારાની જાહેરાત કરી. આ ફેરફારો હેઠળ, ‘ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ’ (flex-fuel) વાહનોને મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જે E100 પર ચાલી શકે છે — એટલે કે એવું ઇંધણ જેમાં લગભગ સંપૂર્ણપણે ઇથેનોલ હોય છે.

ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો પેટ્રોલ અને ઇથેનોલના વિવિધ મિશ્રણો પર ચાલવા માટે બનાવવામાં આવ્યા હોય છે. તે પરંપરાગત પેટ્રોલ સંચાલિત વાહનોથી અલગ છે કારણ કે તેમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ ઘણું વધારે હોય તેવા ઇંધણનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, E85 માં ૮૫% ઇથેનોલ અને ૧૫% પેટ્રોલ હોય છે, જ્યારે E100 માં લગભગ સંપૂર્ણપણે ઇથેનોલ હોય છે.

જોકે, સરકારે હજુ સુધી પેટ્રોલમાં ભેળવવામાં આવતા ઇથેનોલના પ્રમાણ અંગે કોઈ નવા લક્ષ્યાંકો નક્કી કર્યા નથી. ૨૭ ઓક્ટોબરે, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ જણાવ્યું હતું કે, કેન્દ્ર સરકારની હાલમાં પેટ્રોલમાં ઇથેનોલના મિશ્રણની ટકાવારી ૨૦% થી વધારવાની કોઈ તાત્કાલિક યોજના નથી. કોર્ટે ખેડૂતોને થતા લાભો પર ભાર મૂક્યો

સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે ટિપ્પણી કરી હતી કે આ બાબતને માત્ર ઇંધણના પુરવઠાના દૃષ્ટિકોણથી જ ન જોવી જોઈએ. સામાન્ય જનતાને થતા લાભો, પર્યાવરણ પર થતી અસર અને ખેડૂતોની સ્થિતિને પણ ધ્યાનમાં લેવી અત્યંત આવશ્યક છે. ન્યાયમૂર્તિ સુંદરેશે નોંધ્યું કે ખેડૂતોને સશક્ત બનાવવાનો પાસા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, તેમ છતાં તેના પર પૂરતી ચર્ચા થઈ રહી નથી. અદાલતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે દેશના ગામડાઓમાં વસતી સામાન્ય જનતા તેમજ ખેડૂતોને પણ આવી નીતિઓનો લાભ મળવો જોઈએ.