cbi: પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે રાજ્યમાં સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) ને કાર્યરત કરવા માટે “સામાન્ય સંમતિ” પુનઃસ્થાપિત કરી છે. આ પગલું તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) સરકારના 2018 ના નિર્ણયને ઉલટાવે છે. એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે આ પગલું સમગ્ર બંગાળમાં CBI ની તપાસ પ્રક્રિયાઓને સરળ અને ઝડપી બનાવશે.
દિલ્હી સ્પેશિયલ પોલીસ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ (DSPE) એક્ટ, 1946 હેઠળ સંમતિ પુનઃસ્થાપિત કરવાથી, CBI હવે રાજ્ય સરકારની પૂર્વ મંજૂરી લીધા વિના કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ, કેન્દ્રીય એજન્સીઓ અને જાહેર અને ખાનગી બંને ક્ષેત્રોના વ્યક્તિઓને સંડોવતા કેસોની સીધી નોંધણી અને તપાસ કરી શકે છે. જોકે, રાજ્ય સરકારના કર્મચારીઓ સામે તપાસ શરૂ કરતા પહેલા એજન્સીને હજુ પણ લેખિત પરવાનગી મેળવવાની જરૂર રહેશે.
2018 માં, મમતા બેનર્જી સરકારે DSPE એક્ટની કલમ 6 નો ઉપયોગ કરીને CBI ની સામાન્ય સંમતિ પાછી ખેંચી લીધી હતી, જેના કારણે એજન્સીને રાજ્યની અંદર દરેક તપાસ માટે અલગ મંજૂરી લેવાની ફરજ પડી હતી. નવીનતમ નિર્ણય સમાન કાનૂની જોગવાઈનો ઉપયોગ કરીને તે પ્રતિબંધને દૂર કરે છે.
સંમતિ પાછી ખેંચી લેવા છતાં, સીબીઆઈએ અનેક કેસોમાં એફઆઈઆર નોંધવાનું ચાલુ રાખ્યું, જેના કારણે રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર વચ્ચે કાનૂની વિવાદ શરૂ થયો. આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો, જ્યાં કેન્દ્રએ દલીલ કરી કે રાજ્યો પાસે સીબીઆઈ તપાસ અટકાવવાનો અમર્યાદિત અધિકાર નથી.
આ મુદ્દો ફક્ત પશ્ચિમ બંગાળ પૂરતો મર્યાદિત નથી; તાજેતરના વર્ષોમાં, ઘણા બિન-ભાજપ શાસિત રાજ્યોએ પણ સીબીઆઈ તપાસ માટે સામાન્ય સંમતિ પાછી ખેંચી લીધી છે.
જ્યારે સામાન્ય સંમતિ પુનઃસ્થાપિત કરવાથી બંગાળમાં કેન્દ્રીય તપાસ ઝડપી થવાની અપેક્ષા છે, ત્યારે રાજ્ય સરકારી કર્મચારીઓને લગતા કેસોમાં પૂર્વ મંજૂરીની આવશ્યકતા કાનૂની અને રાજકીય વિવાદનો વિષય બની શકે છે.