Iran: ઈરાનમાં મોંઘવારી અને આર્થિક સંકટને કારણે વિરોધ પ્રદર્શન ઝડપથી વધી રહ્યા છે. પશ્ચિમ ઈરાનમાં સુરક્ષા દળો અને વિરોધીઓ વચ્ચે થયેલી અથડામણમાં ઓછામાં ઓછા 4 લોકો માર્યા ગયા. માનવાધિકાર સંગઠનોએ રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ પર ગોળીબારનો આરોપ લગાવ્યો છે.
ઈરાનમાં વિરોધ પ્રદર્શન સતત વધી રહ્યા છે. મોંઘવારી અને આર્થિક સંકટને લઈને લોકોનો ગુસ્સો ઝડપથી વધી રહ્યો છે. દરમિયાન, શનિવારે, પશ્ચિમ ઈરાનમાં વિરોધીઓ અને સુરક્ષા દળો વચ્ચે થયેલી અથડામણમાં ઓછામાં ઓછા 4 લોકો માર્યા ગયા. બે માનવાધિકાર સંગઠનોએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે વિરોધીઓ પર ગોળીબાર કર્યો હતો. શનિવારે દેશના અનેક શહેરોમાં વિરોધ પ્રદર્શન ચાલુ રહ્યા. ઈરાનમાં વધતી જતી મોંઘવારી સામેના ગુસ્સાને કારણે આ વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ થયા હતા. આ વિરોધ પ્રદર્શનોમાં હિંસા ઝડપથી વધી રહી છે. કાર્યકરોના મતે, 2023ના વિરોધ પ્રદર્શન પછી ઈરાનમાં આ સૌથી મોટો વિરોધ પ્રદર્શન છે.
નોર્વે સ્થિત માનવાધિકાર સંગઠન હેંગાવે જણાવ્યું હતું કે પશ્ચિમ ઈરાનમાં ઇલામ પ્રાંતના માલેકશાહી વિસ્તારમાં રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે વિરોધીઓ પર સીધી ગોળીબાર કર્યો હતો, જેમાં ઈરાનના કુર્દિશ લઘુમતીના ચાર સભ્યો માર્યા ગયા હતા. સંગઠને એમ પણ જણાવ્યું હતું કે તે તપાસ કરી રહ્યું છે કે શું વધુ બે લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે. તેમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે ડઝનેક લોકો ઘાયલ થયા છે.
ચાર લોકોના મોત
નોર્વે સ્થિત અન્ય એક સંગઠન, ઈરાન હ્યુમન રાઈટ્સ એનજીઓએ જણાવ્યું હતું કે મલેકશાહીમાં સુરક્ષા દળોએ પ્રદર્શન પર હુમલો કર્યો હતો જેમાં ઓછામાં ઓછા ચાર લોકો માર્યા ગયા હતા અને 30 ઘાયલ થયા હતા. જોકે, ઈરાનની અંદરના મીડિયાએ અલગ ચિત્ર રજૂ કર્યું હતું. મેહર ન્યૂઝ એજન્સીએ અહેવાલ આપ્યો હતો કે તોફાનીઓએ પોલીસ સ્ટેશન પર હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડનું મોત થયું હતું. AFP અનુસાર, સરકારી નિવેદનો અને મીડિયા અહેવાલોના આધારે, વિરોધ ઓછામાં ઓછા 30 શહેરોમાં ફેલાઈ ગયો છે.
174 સ્થળોએ વિરોધ
સત્તાવાર અહેવાલો અનુસાર, બુધવારથી અથડામણમાં સુરક્ષા દળોના સભ્યો સહિત ઓછામાં ઓછા 12 લોકો માર્યા ગયા છે. યુએસ સ્થિત હ્યુમન રાઈટ્સ એક્ટિવિસ્ટ્સ ન્યૂઝ એજન્સીએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા સાત દિવસમાં, ઈરાનના 31 પ્રાંતોમાંથી 25 ના 60 શહેરોમાં ઓછામાં ઓછા 174 સ્થળોએ વિરોધ પ્રદર્શનો નોંધાયા છે.
ઓછામાં ઓછા 582 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને ઓછામાં ઓછા 15 વિરોધીઓ માર્યા ગયા હતા. જોકે, આ આંકડાઓની તાત્કાલિક પુષ્ટિ થઈ શકી નથી.
વિરોધ પ્રદર્શનો શા માટે શરૂ થયા?
ગયા અઠવાડિયે તેહરાનના પ્રખ્યાત બજાર (બજાર-એ-તેહરાન) ના વેપારીઓએ વધતી મોંઘવારીને કારણે પોતાની દુકાનો બંધ કરી ત્યારે વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા. આ વિરોધ પ્રદર્શનો ઝડપથી દેશના અન્ય વિસ્તારો અને યુનિવર્સિટીઓમાં ફેલાઈ ગયા.
28 ડિસેમ્બર, 2025 ના રોજ તેહરાનમાં વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા, જ્યારે દુકાનદારોએ વધતી મોંઘવારી અને આર્થિક કટોકટીના વિરોધમાં હડતાળ પાડી. દેશમાં જાહેર ગુસ્સો ફાટી નીકળ્યો જ્યારે ઈરાની ચલણ, રિયાલ, ડોલર સામે 1.42 મિલિયન રિયાલના રેકોર્ડ નીચા સ્તરે પહોંચી ગયું. સરકારી માહિતી અનુસાર, ડિસેમ્બરમાં ફુગાવો 42.2 ટકા પર પહોંચ્યો, જે નવેમ્બર કરતાં 1.8 ટકા વધુ છે. ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ પણ ગયા વર્ષની સરખામણીમાં 72 ટકા વધ્યા, જ્યારે આરોગ્ય અને દવાની વસ્તુઓ 50 ટકા વધુ મોંઘી થઈ.