China: શું વેનેઝુએલામાં લશ્કરી કાર્યવાહી ફક્ત માદુરો માટે જ નહોતી?: ટ્રમ્પે ચીનને ચેતવણી આપી – અમેરિકા ખંડથી દૂર રહો
China: ગયા અઠવાડિયે, વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરો અને તેમની પત્નીની અમેરિકન લશ્કરી કાર્યવાહીમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ કાર્યવાહીના અનેક ઉદ્દેશ્યો હતા. મુખ્ય ઉદ્દેશ્યોમાંનો એક ચીનને અમેરિકન ખંડથી દૂર રહેવાનો સંદેશ આપવાનો હતો. ચીન બે દાયકાથી લેટિન અમેરિકામાં પોતાનો પ્રભાવ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર આર્થિક તકો મેળવવાનો જ નહીં પરંતુ તેના સૌથી મોટા ભૂ-રાજકીય હરીફ અમેરિકાની નજીક વ્યૂહાત્મક પગપેસારો કરવાનો પણ છે.
આર્જેન્ટિનામાં સેટેલાઇટ ટ્રેકિંગ સ્ટેશન, પેરુમાં એક બંદર અને વેનેઝુએલાને આર્થિક સહાય જેવી પહેલ દ્વારા ચીનની વધતી હાજરી, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટ સહિત યુએસ સરકારો માટે ચિંતાનો વિષય રહી છે.
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના ઘણા અધિકારીઓએ રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે માદુરો સામે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિની કાર્યવાહીનો એક ઉદ્દેશ્ય ચીનની વધતી જતી મહત્વાકાંક્ષાઓને રોકવાનો હતો. અધિકારીઓએ કહ્યું કે લોનના બદલામાં વેનેઝુએલા પાસેથી સસ્તું તેલ ખરીદવાની ચીનની વ્યૂહરચનાના દિવસો પૂરા થઈ ગયા છે.
તેલ કંપનીઓ સાથેની બેઠકમાં ટ્રમ્પે શું સંદેશ આપ્યો?
* શુક્રવારે, ટ્રમ્પે તેલ કંપનીના અધિકારીઓ સાથેની બેઠકમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા ચીનને તેના ક્ષેત્રમાં ઇચ્છતું નથી.
તેમણે કહ્યું હતું કે ચીન અને રશિયા જેવા દેશો સાથે પડોશી હોવાથી તેમને અસ્વસ્થતા થાય છે.
ટ્રમ્પે ચીન અને રશિયા બંનેને કહ્યું હતું કે અમેરિકા તેમની સાથે સારા સંબંધો ધરાવે છે અને તેમને પસંદ પણ કરે છે, પરંતુ તેમની હાજરી હજુ પણ અહીં અસ્વીકાર્ય છે.
ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચીન અને રશિયા અહીં રહેશે નહીં.
તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે અમેરિકા વ્યવસાય માટે ખુલ્લું છે અને ચીન અમેરિકા પાસેથી અથવા અમેરિકામાં રહીને ગમે તેટલું તેલ ખરીદી શકે છે.
વેનેઝુએલામાં લશ્કરી કાર્યવાહી ચીન માટે શા માટે ફટકો હતી?
3 જાન્યુઆરીના રોજ વહેલી સવારે કાર્યવાહીમાં, યુએસ કમાન્ડો કારાકાસમાં પ્રવેશ્યા અને વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ અને તેમની પત્નીને પકડીને તેમના દેશમાં લઈ ગયા. આ ચીનના હિતો અને પ્રતિષ્ઠા માટે મોટો ફટકો હતો. યુએસ દળો દ્વારા ઝડપથી નિષ્ક્રિય કરાયેલી હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ ચીન અને રશિયા દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવી હતી. ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે પ્રતિબંધો દ્વારા અવરોધિત 30 થી 50 મિલિયન બેરલ તેલ હવે અમેરિકા મોકલવામાં આવશે. આ તેલનો મોટો ભાગ મૂળરૂપે ચીની બંદરો માટે મોકલવામાં આવતો હતો.
વિશ્લેષકો કહે છે કે માદુરોની ધરપકડથી અમેરિકાની ખંડ પર પ્રભાવ પાડવાની મર્યાદિત ક્ષમતા દર્શાવાઈ. થિંક ટેન્ક ફાઉન્ડેશન ફોર ડિફેન્સ ઓફ ડેમોક્રેસીસના ચીન નિષ્ણાત ક્રેગ સિંગલટનએ જણાવ્યું હતું કે આ હુમલાથી પશ્ચિમી ગોળાર્ધમાં ચીનના “સુપરપાવર રેટરિક અને તેની વાસ્તવિક પહોંચ” વચ્ચેનું અંતર ખુલ્લું પડી ગયું છે. તેમણે કહ્યું, “બેઇજિંગ રાજદ્વારી વિરોધ વધારી શકે છે, પરંતુ જ્યારે વોશિંગ્ટન સીધો દબાણ લાવવાનું નક્કી કરે છે, ત્યારે તે તેના ભાગીદારો અથવા સંપત્તિઓનું રક્ષણ કરવામાં અસમર્થ છે.”
ચીની દૂતાવાસે કેવી પ્રતિક્રિયા આપી?
* વોશિંગ્ટનમાં ચીની દૂતાવાસે રોઇટર્સને આપેલા નિવેદનમાં યુએસ કાર્યવાહીની ટીકા કરી.
* ચીની દૂતાવાસે આ કાર્યવાહીને એકપક્ષીય અને ગેરકાયદેસર ગણાવી.
* દૂતાવાસે પ્રવક્તા લિયુ પેંગ્યુએ કહ્યું કે ચીન લેટિન અમેરિકન અને કેરેબિયન દેશો સાથે મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધો ધરાવે છે.
તેમણે કહ્યું કે બંને પક્ષો વચ્ચે સહયોગ ચાલુ રહે છે.
* લિયુ પેંગ્યુના મતે, ચીન આ દેશોનો મિત્ર અને ભાગીદાર રહેશે, ભલે ગમે તે હોય.
વ્હાઇટ હાઉસે ટિપ્પણી માટેની વિનંતીનો જવાબ આપ્યો ન હતો. જોકે, એક વહીવટી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ચીનને પશ્ચિમ ગોળાર્ધમાં તેની સ્થિતિ વિશે ચિંતા કરવી જોઈએ. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આ ક્ષેત્રમાં તેના ભાગીદારો હવે સમજે છે કે ચીન તેમનું રક્ષણ કરી શકતું નથી.
ચીન પર ટ્રમ્પની અસ્પષ્ટ નીતિ
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની ચીન નીતિ વિરોધાભાસી લાગે છે. એક તરફ, વેપાર યુદ્ધને શાંત કરવા માટે છૂટછાટો આપવામાં આવી રહી છે, જ્યારે બીજી તરફ, તાઇવાન માટે યુએસ સમર્થન વધુ આક્રમક લાગે છે. વેનેઝુએલાના કડક પગલાં સૂચવે છે કે યુએસ નીતિ વધુ કઠોર વલણ તરફ આગળ વધી રહી છે. આ હુમલાના સમયથી ચીનની ચિંતામાં વધુ વધારો થયો.