china: અમેરિકા ગમે ત્યારે ઈરાન પર હુમલો કરી શકે છે. ઈરાને કહ્યું છે કે હુમલો યુદ્ધ ગણાશે. અહેવાલો અનુસાર, યુદ્ધની સ્થિતિમાં ચીન ખુલ્લેઆમ ઈરાનને ટેકો આપશે નહીં. યુદ્ધમાંથી ચીનના ખસી જવાના ઘણા મહત્વપૂર્ણ કારણો છે.
ઈરાન અમેરિકાના હુમલાના ભયનો સામનો કરી રહ્યું છે. ઈરાન કહે છે કે જો અમેરિકા હુમલો કરશે તો તેને યુદ્ધ ગણવામાં આવશે. દરમિયાન, ચીનના ઇનપુટ્સ સૂચવે છે કે ચીન ખુલ્લેઆમ ઈરાનને ટેકો આપશે નહીં. નિષ્ણાતો કહે છે કે જો ચીન હસ્તક્ષેપ કરશે તો તેને વેનેઝુએલા કરતાં વધુ નુકસાન થઈ શકે છે. આમ છતાં, ચીન ઈરાનની બાબતોમાં દખલ કેમ નથી કરી રહ્યું?
૧. યુદ્ધમાં ખુલ્લેઆમ મદદ કરવાનું ટાળવું
નિષ્ણાતોના મતે, આ ચીનની લાંબા સમયથી ચાલતી વિદેશ નીતિનો એક ભાગ છે. શાંઘાઈ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝ યુનિવર્સિટીના મધ્ય પૂર્વના નિષ્ણાત વેન શાઓબિયાઓ કહે છે કે બેઇજિંગ આંતરિક બાબતોમાં દખલ ન કરવાની નીતિનું પાલન કરે છે. આ કારણોસર, ચીન લશ્કરી હસ્તક્ષેપ ટાળે છે અને પોતાને રાજદ્વારી નિવેદનો અથવા આર્થિક સહયોગ સુધી મર્યાદિત રાખે છે. ચીન ઈરાન મુદ્દાને શાંતિથી જોશે અને કોઈપણ સંડોવણી ટાળવાનો પ્રયાસ કરશે.
2. ઈરાનથી ચીનમાં પ્રવેશતા શરણાર્થીઓનો ભય
વેન શાઓબિયાઓના મતે, જો ઈરાનમાં શાસન પરિવર્તન અરાજકતા, ગૃહયુદ્ધ અથવા તો દેશના પતન તરફ દોરી જાય છે, તો એક વિશાળ શરણાર્થી સંકટ ઊભું થઈ શકે છે. આનાથી ઈરાનના પડોશી દેશો પર દબાણ વધશે અને સમગ્ર મધ્ય પૂર્વની સ્થિરતા પર અસર પડશે, જે ચીનના વેપાર અને રોકાણ માટે હાનિકારક હશે. જો શરણાર્થી સંકટ આવે છે, તો ચીનને લાંબા ગાળાના શાસન પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
3. ચીન અમેરિકા સાથે સીધો મુકાબલો ઇચ્છતું નથી
નેશનલ યુનિવર્સિટી ઓફ સિંગાપોરના રિસર્ચ ફેલો જીન-લૂપ સામન કહે છે કે ચીન જાણે છે કે ઈરાનને ટેકો આપવાથી અમેરિકા અથવા ઇઝરાયલ સાથે સીધો મુકાબલો થઈ શકે છે. બેઇજિંગ આવી પરિસ્થિતિમાં ફસાવવા માંગતું નથી, તેથી તે લો પ્રોફાઇલ જાળવી રાખશે. ચીન ફક્ત વાતચીત દ્વારા મુદ્દાઓનું નિરાકરણ લાવવાનો આગ્રહ રાખશે.
4. ઈરાનને ટેકો આપવાની કોઈ જવાબદારી નથી
જીન-લૂપ સામનના મતે, ચીન અને ઈરાન વચ્ચે કોઈ ઔપચારિક લશ્કરી જોડાણ કે કરાર નથી જેના માટે ઈરાનને ટેકો આપવાની જરૂર હોય. બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો ભાગીદારી સુધી મર્યાદિત છે. વધુમાં, ચીન સ્વીકારે છે કે ઈરાન રશિયાની નજીક છે અને રશિયાની વ્યૂહાત્મક ક્ષમતાઓ નબળી પડી રહી છે, તેથી બેઇજિંગ કોઈપણ યુદ્ધમાં સામેલ થવા માંગતું નથી.