Gujarat: ગુજરાતમાં સમાન નાગરિક સંહિતા, સમિતિએ મુખ્યમંત્રીને અંતિમ અહેવાલ સુપરત કર્યો, ચાર અલગ બિલ રજૂ કરવાની યોજના
Gujarat: ગુજરાત રાજ્યમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) લાગુ કરવાના મહત્વના તબક્કામાં રાજ્ય સરકાર પહોંચી ગઈ છે. UCC માટે ડ્રાફ્ટ અને ભલામણો તૈયાર કરવા માટે રચાયેલી ખાસ સમિતિએ આજે (17 માર્ચ) મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલને તેનો વિગતવાર અને અંતિમ અહેવાલ સુપરત કર્યો. સમિતિના સભ્યોએ મુખ્યમંત્રી નિવાસસ્થાને યોજાયેલી બેઠકમાં રિપોર્ટ રજૂ કર્યો, અને કાયદાનો મુસદ્દો તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા હવે ઝડપી બની છે.
એક વર્ષના સઘન અભ્યાસ બાદ રિપોર્ટ તૈયાર થયો છે.
રાજ્ય સરકારે 4 ફેબ્રુઆરી, 2025 ના રોજ આ સમિતિની રચના કરી હતી. છેલ્લા એક વર્ષમાં, તેણે વિવિધ ધર્મો અને જાતિના નેતાઓ, કાનૂની નિષ્ણાતો અને સામાન્ય લોકો પાસેથી મંતવ્યો એકત્રિત કર્યા હતા. ત્યારબાદ 17 માર્ચે કારોબારી સલાહકાર સમિતિની બેઠકમાં આ અહેવાલ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે, અને સરકાર કુલ ચાર બિલ રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ શું છે?
યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ દેશના તમામ ધર્મો અને સમુદાયો માટે સમાન કાયદાની હિમાયત કરે છે. વિવિધ ધર્મો પર આધારિત હાલના કાયદા બિનઅસરકારક બની જાય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ કાયદાનો અર્થ એ છે કે સંસદ દ્વારા નક્કી કરાયેલા કાયદામાં દેશના તમામ ધર્મો અને સમુદાયો માટે સમાન કાયદો હશે. સમાન નાગરિક સંહિતા બંધારણના અનુચ્છેદ 44 હેઠળ આવે છે, જે જણાવે છે કે રાજ્ય સમગ્ર ભારતમાં નાગરિકો માટે સમાન નાગરિક સંહિતા સુરક્ષિત કરવાનો પ્રયાસ કરશે. આ અનુચ્છેદ હેઠળ, આ સમાન નાગરિક સંહિતા લાગુ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. આ પાછળનો તર્ક વસ્તી નિયંત્રણ છે. સમાન નાગરિક સંહિતા અનુસાર, લગ્ન, છૂટાછેડા, દત્તક અને મિલકતના મામલામાં બધા ધર્મો પર સમાન નિયમો લાગુ થવા જોઈએ. વધુમાં, આંતરવ્યક્તિત્વ સંબંધો અને પરિવારના સભ્યોના અધિકારોમાં સમાનતા પ્રદાન કરવી જોઈએ. વધુમાં, વ્યક્તિની જાતિ, ધર્મ અથવા પરંપરા પર આધારિત નિયમો લાગુ ન કરવા જોઈએ.
ઉત્તરાખંડ સ્વતંત્ર ભારતમાં સમાન નાગરિક સંહિતા લાગુ કરનાર પ્રથમ રાજ્ય બન્યું છે.
ઉત્તરાખંડ સરકારે સમાન નાગરિક સંહિતાના અમલ માટે નિયમો જારી કર્યા છે. આ નિયમો લગ્ન, છૂટાછેડા, મિલકત, પુત્રીના અધિકારો અને લિવ-ઇન સંબંધોની નોંધણી જેવી કૌટુંબિક બાબતોને આવરી લે છે. આ નિયમો બધા ધર્મોના લોકોને સમાન રીતે લાગુ થશે. આનો અર્થ એ થયો કે હવેથી, ઉત્તરાખંડમાં હિન્દુ, મુસ્લિમ અથવા ખ્રિસ્તી ધર્મો પર આધારિત વ્યક્તિગત કાયદાઓ નાબૂદ કરવામાં આવશે, અને બધા માટે એક જ કાયદો લાગુ કરવામાં આવશે. લગ્ન નોંધણીથી લઈને છૂટાછેડા સુધીની પ્રક્રિયા, બધા ધર્મોના લોકો માટે સમાન હશે. લગ્ન અથવા નિકાહ માટે લઘુત્તમ વય મર્યાદા પણ સમાન રહેશે. આ UCC ઉત્તરાખંડના તમામ નાગરિકોને લાગુ પડશે, આદિવાસી લોકો સિવાય. UCC લાગુ કરવા માટે, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં SDM રજિસ્ટ્રાર અને ગ્રામ પંચાયત વિકાસ અધિકારી સબ-રજિસ્ટ્રાર હશે, જ્યારે નગર પંચાયતો અને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોમાં, સંબંધિત SDM રજિસ્ટ્રાર અને એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર સબ-રજિસ્ટ્રાર હશે. ટોચના સ્તરે, એક રજિસ્ટ્રાર જનરલ હશે, જે સચિવ-સ્તરના અધિકારી અથવા નોંધણીના મહાનિરીક્ષક હશે.