Gujarat News: ગુજરાત વિધાનસભામાં રજૂ કરાયેલા તાજેતરના બજેટ દસ્તાવેજો અનુસાર, આગામી ત્રણ વર્ષમાં રાજ્યનું કુલ જાહેર દેવું ₹5.5 લાખ કરોડને વટાવી શકે છે. સરકારી અંદાજ મુજબ ગુજરાતનું કુલ દેવું 2025-26માં ₹445,537 કરોડ અને 2026-27માં ₹487,69 કરોડ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. 2028-29 સુધીમાં, આ દેવું આશરે ₹566,845 કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે.
2023-24માં, ગુજરાતનું કુલ દેવું ₹352,717 કરોડ હતું, જે 2024-25માં વધીને ₹430,320 કરોડ થયું. આ ફક્ત એક વર્ષમાં આશરે ₹77,000 કરોડનો વધારો દર્શાવે છે. જો આગામી પાંચ વર્ષમાં દેવામાં આશરે 65 ટકાનો વધારો જોવા મળે, તો દર વર્ષે સરેરાશ ₹45,000 કરોડનું નવું દેવું આવવાની ધારણા છે.
જોકે, આ વધતા આંકડાઓ વચ્ચે રાજ્યનું કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (GSDP) આશરે 68 ટકા વધવાનો અંદાજ છે. પરિણામે, દેવાનો હિસ્સો 14.38 ટકાથી ઘટીને 13.74 ટકા થવાની ધારણા છે. જોકે, 2028-29 સુધીમાં રાજકોષીય ખાધમાં અંદાજિત 251 ટકાનો વધારો એક મોટી ચિંતાનો વિષય છે.
જ્યારે 2023-24માં રાજકોષીય ખાધ ₹23,463 કરોડ હતી, તે 2028-29 સુધીમાં વધીને ₹82,518 કરોડ થવાની ધારણા છે, જે આશરે 251 ટકાનો વધારો છે. વધુમાં, મહેસૂલ સરપ્લસમાં પણ ઘટાડો થવાનો અંદાજ છે. જ્યારે 2023-24માં તે ₹33,477 કરોડ હતી, તે 2028-29 સુધીમાં ઘટીને આશરે ₹22,000 કરોડ થવાની ધારણા છે. નિષ્ણાતો માને છે કે વ્યાજ ચૂકવણી અને અન્ય નિશ્ચિત ખર્ચમાં વધારો આનું મુખ્ય કારણ હોઈ શકે છે.
રાજ્યમાં મોટા પાયે માળખાગત સુવિધાઓ અને વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત થઈ રહી છે, ત્યારે વધતું જાહેર દેવું ભવિષ્યમાં રાજકોષીય સંતુલન માટે પડકાર ઊભો કરી શકે છે. આગામી વર્ષોમાં મુખ્ય પ્રશ્ન એ રહેશે કે સરકાર આવક વૃદ્ધિ અને ખર્ચ નિયંત્રણને કેવી રીતે સંતુલિત કરે છે.