Ahmedabad: પૂજારી ફક્ત ભગવાનનો સેવક છે, તેમનો જમીન કે મિલકત પર કોઈ અધિકાર હોઈ શકે નહીં: ગુજરાત હાઈકોર્ટ
Ahmedabad: ગુજરાત હાઈકોર્ટે ધાર્મિક સ્થળોની મિલકતો પર પૂજારીઓના અધિકારો અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. જસ્ટિસ જે.સી. દોશીએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, “મંદિરમાં પૂજા અને સેવા કરતી વ્યક્તિ ફક્ત ભગવાનનો સેવક છે અને ‘પ્રતિકૂળ કબજો’ (લાંબા ગાળાના કબજા)ના આધારે જમીન અથવા મિલકતની માલિકી સાબિત કરી શકતો નથી.”
વિવાદ શું હતો?
આ કેસ પંચમહાલ જિલ્લાના ગોધરામાં સ્થિત ગણેશ મંદિરનો છે. એક સ્થાનિક મહિલાએ સિવિલ કોર્ટમાં દાવો દાખલ કર્યો હતો કે જાહેર રસ્તા પર ગેરકાયદેસર રીતે ગણેશ મંદિર બનાવવામાં આવ્યું છે, જેનાથી જાહેર અવરજવરમાં અવરોધ ઊભો થાય છે. નીચલી કોર્ટે બાંધકામ તોડી પાડવાનો આદેશ આપ્યો હતો. મંદિરના પૂજારીએ આ સામે હાઈકોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી.
હાઈકોર્ટનું નજીકથી નિરીક્ષણ અને કાનૂની સ્પષ્ટતા
સુનાવણી દરમિયાન, પૂજારીના વકીલે દલીલ કરી હતી કે પૂજારી 12 વર્ષથી વધુ સમયથી ત્યાં સેવા આપી રહ્યા છે, અને તેથી તેમનો અધિકાર છે. જોકે, ગુજરાત હાઈકોર્ટે આ દલીલને ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, “પુજારી ફક્ત ભગવાનનો સેવક છે અને પ્રતિકૂળ કબજાના આધારે મિલકત પર માલિકી હકો મેળવી શકતો નથી. પુજારી ફક્ત એક સેવક અથવા નિયુક્ત વ્યક્તિ છે, જેનો મિલકત પર કોઈ સ્વતંત્ર કાનૂની અધિકાર નથી.”
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જો કોઈ મંદિર જાહેર રસ્તા પર બાંધવામાં આવે છે, તો તેને સંપૂર્ણપણે અનધિકૃત માનવામાં આવે છે અને તેને દૂર કરવું આવશ્યક છે.
‘પ્રતિકૂળ કબજો’ ના વધતા વલણ પર વિવાદ
હાઇકોર્ટે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે મિલકત ખાલી કરવાનું ટાળવા માટે ‘પ્રતિકૂળ કબજો’ નો દાવો કરવાનું વલણ વધી રહ્યું છે. જો કે, કાયદા અનુસાર, આવા દાવાને સાબિત કરવા માટે ઘણા પાસાઓ સાબિત કરવા જરૂરી છે, જેમ કે કબજાની ચોક્કસ તારીખ, માલિકનો પ્રકાર અને માહિતી, જે આ કેસમાં સાબિત થયા નથી.
હાઇકોર્ટે પુજારીની બીજી અપીલ ફગાવી દીધી અને માળખું દૂર કરવાના નીચલી કોર્ટના આદેશને માન્ય રાખ્યો. આ નિર્ણય રાજ્યમાં જાહેર રસ્તાઓ પર અતિક્રમણ અને ધાર્મિક મિલકતો પર ખાનગી દાવાઓને અટકાવશે.