Rupee: નવેમ્બર મહિનામાં ડૉલર સામે રૂપિયામાં ૧.૫%નો વધારો થયો હોવા છતાં, આ વધારો ૩ થી ૪ રૂપિયા જેટલો મોટો હોઈ શક્યો હોત—જેનાથી રૂપિયો મજબૂતી સાથે ૯૦–૯૧ની શ્રેણીમાં પહોંચી શક્યો હોત. આ માટે એક મજબૂત આધાર પણ હતો: ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં લગભગ ૨૦%નો ઘટાડો થયો છે.
આ દરમિયાન, માત્ર નવેમ્બર મહિનામાં જ વિદેશી રોકાણનો પ્રવાહ આશરે ₹૯૦,૦૦૦ કરોડ સુધી પહોંચ્યો હતો. આવી પરિસ્થિતિમાં, રૂપિયો વધુ મજબૂત બને તેવી અપેક્ષા હતી. તેમ છતાં, નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે બજારમાં રહેલા બે સતત પરિબળો આ ગતિને અવરોધી રહ્યા છે.
પ્રથમ પરિબળ ડૉલર ઇન્ડેક્સ છે, જે ૧૦૩ના સ્તરે યથાવત છે. બીજું પરિબળ બોન્ડ યીલ્ડ છે, જે ૫%થી ઉપર જળવાઈ રહ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો ડૉલર ઇન્ડેક્સ ૧૦૦થી નીચે હોત અને બોન્ડ યીલ્ડ ૪%ની નજીક હોત, તો ડૉલર સામે રૂપિયાની સ્થિતિ ઘણી અલગ હોત. ચાલો આ બાબતને વિગતવાર સમજીએ અને અમેરિકી ડૉલર સામે રૂપિયાના વર્તમાન ટ્રેડિંગ સ્તર પર નજર કરીએ.
ડૉલર સામે રૂપિયામાં વધારો
મંગળવારે, અમેરિકી ડૉલર સામે રૂપિયો ૪૩ પૈસા મજબૂત થઈને ૯૩.૫૧ના સ્તરે બંધ થયો હતો. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં નરમાઈ, સ્થાનિક બજારોમાં તેજી અને વિદેશી ભંડોળના પ્રવાહને કારણે રૂપિયાને ટેકો મળ્યો હતો, પરંતુ ડૉલરની મજબૂતી અને અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડમાં થયેલા વધારાને કારણે રૂપિયાના આ વધારા પર લગામ લાગી ગઈ હતી. ફોરેક્સ ટ્રેડર્સનું કહેવું છે કે વિદેશી ભંડોળનો પ્રવાહ અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં નરમાઈ રૂપિયાને ટેકો આપી રહ્યા છે, જ્યારે ડૉલરની મજબૂતી અને અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો મુખ્ય જોખમો તરીકે યથાવત છે. ઇન્ટરબેંક ફોરેન એક્સચેન્જ માર્કેટમાં, રૂપિયો ડૉલર સામે ૯૩.૭૨ના સ્તરે ખુલ્યો હતો. દિવસ દરમિયાનના ટ્રેડિંગમાં, તે ૯૩.૪૦ના ઉચ્ચ સ્તરે અને ૯૩.૭૩ના નીચલા સ્તરે પહોંચ્યો હતો. અંતે, રૂપિયો ૪૩ પૈસાના વધારા સાથે ૯૩.૫૧ (કાચા આંકડા મુજબ) પર બંધ થયો. સોમવારે, યુએસ ડોલર સામે રૂપિયો ૨૫ પૈસા મજબૂત થઈને ૯૩.૯૪ પર બંધ થયો હતો.
ડોલર ઇન્ડેક્સ અને બોન્ડ યીલ્ડ ‘બ્રેક’ તરીકે કામ કરી રહ્યા છે
ડોલર સામે રૂપિયાના મજબૂત થવાની ગતિ વધુ ઝડપી હોઈ શકે તેમ હતી; પરંતુ, યુએસ બોન્ડ યીલ્ડ અને ડોલર ઇન્ડેક્સ ‘બ્રેક’ તરીકે કામ કરી રહ્યા છે, જે સતત તેની ગતિને મર્યાદિત કરી રહ્યા છે. કોમોડિટી અને કરન્સી માર્કેટના નિષ્ણાત અનુજ ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે, ડોલર ઇન્ડેક્સ હાલમાં ૧૦૩ના સ્તરની આસપાસ છે. બીજી તરફ, ૫-વર્ષીય, ૧૦-વર્ષીય અને ૩૦-વર્ષીય બોન્ડ યીલ્ડ ૫% થી ૫.૫૦% ની વચ્ચે છે. પરિણામે, રૂપિયામાં જે મજબૂતી જોવા મળી રહી છે તે અપેક્ષા કરતા ઓછી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે જો ડોલર ઇન્ડેક્સ ૧૦૦ના સ્તરથી નીચે હોત અને બોન્ડ યીલ્ડ આશરે ૪% હોત, તો રૂપિયો સંભવતઃ ૯૦-૯૧ની રેન્જમાં ટ્રેડ કરી રહ્યો હોત.




