નાટો (NATO)માં પ્રવેશના બદલામાં ડોનબાસ જતું કરવું: શું યુક્રેન અમેરિકાનો પ્રસ્તાવ સ્વીકારશે?

NATO: અમેરિકાએ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે યુક્રેન નાટોની સદસ્યતા મેળવવાના બદલામાં ડોનબાસ ક્ષેત્રમાંથી પોતાના સૈનિકો પાછા ખેંચી લે. રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કીએ પોતાનો પ્રદેશ સોંપવાનો ઇનકાર કર્યો છે, પરંતુ સંકેત આપ્યો છે કે તેઓ આ બાબતે જનતા સાથે પરામર્શ કરી શકે છે. અમેરિકાએ રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો અંત લાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે એક નવો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. આ પ્રસ્તાવ હેઠળ, યુક્રેને પૂર્વી ડોનબાસ ક્ષેત્રમાંથી તેના બાકીના સૈનિકોને પાછા ખેંચવા પડશે; બદલામાં, તેને નાટોની સદસ્યતા મળી શકે છે. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમિર ઝેલેન્સ્કીએ શનિવારે આ માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે, પ્રથમ વખત અમેરિકી અધિકારીઓએ પૂછ્યું છે કે જો યુક્રેનને નાટોની સદસ્યતા આપવામાં આવે, તો શું તે ડોનબાસમાંથી પોતાના સૈનિકો પાછા ખેંચવા તૈયાર થશે? ઝેલેન્સ્કીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે યુક્રેન રશિયાને પોતાની જમીન સોંપવા માટે તૈયાર નથી.

જોકે, ઝેલેન્સ્કીએ ઉમેર્યું કે જો કોઈ પ્રસ્તાવમાં યુક્રેન માટે મજબૂત સુરક્ષા ગેરંટી, સશક્ત સૈન્ય જાળવી રાખવા માટે સંપૂર્ણ સ્વાયત્તતા અને દેશના પુનર્નિર્માણ માટે આર્થિક સહાયનો સમાવેશ કરવામાં આવે, તો તેઓ તેને જનતા સમક્ષ રજૂ કરશે—કદાચ જનમત સંગ્રહ (રેફરન્ડમ) દ્વારા પણ. તેમણે નોંધ્યું કે અમેરિકી અધિકારીઓ તરફથી આવેલી આ પૂછપરછ સૂચવે છે કે યુક્રેનની નાટો સદસ્યતાનો મુદ્દો ફરીથી વાટાઘાટોના ટેબલ પર આવ્યો છે. તેમણે ચેતવણી પણ આપી કે, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનના વલણને જોતા, કોઈ સમજૂતી સુધી પહોંચવું સરળ નહીં હોય.

રશિયા યુક્રેનની નાટો સદસ્યતાનો વિરોધ કરે છે
અમેરિકી અધિકારીઓ જેરેડ કુશનર અને સ્ટીવ વિટકોફે ગુરુવારે આયર્લેન્ડના ડબલિનમાં ઝેલેન્સ્કી સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ પહેલાં, તેમણે મોસ્કોમાં રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે પણ ચર્ચાઓ કરી હતી. રશિયા લાંબા સમયથી યુક્રેનના નાટોમાં જોડાવાનો વિરોધ કરતું આવ્યું છે. મોસ્કોએ માંગ કરી છે કે યુક્રેન તેના સૈન્યનું કદ મર્યાદિત કરે, અમુક પ્રદેશો રશિયાને સોંપી દે અને એવી ખાતરી આપે કે તે નાટોથી દૂર રહેશે. યુક્રેને આ માંગણીઓને ફગાવી દીધી છે અને દલીલ કરી છે કે તેના સૈન્યને નબળું પાડવાથી ભવિષ્યમાં રશિયન આક્રમણનું જોખમ માત્ર વધશે જ. રશિયાએ યુક્રેનના લગભગ ૨૦% પ્રદેશ પર કબજો જમાવેલો છે.
ડોનબાસ ક્ષેત્રમાં ડોનેત્સ્ક અને લુહાન્સ્ક વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે, જેનો મોટો ભાગ અત્યારે રશિયાના નિયંત્રણ હેઠળ છે. હાલમાં, રશિયાનો યુક્રેનના લગભગ ૨૦% હિસ્સા પર પ્રભાવ કે કબજો છે. ડોનબાસના બાકીના ભાગને જતો કરવો એ કદાચ એક નાની પ્રાદેશિક છૂટછાટ જેવું લાગી શકે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તેના માટે યુક્રેને એ સ્વીકારવું પડે કે આ જમીન રશિયાની છે—એક એવી બાબત જેને યુક્રેન પોતાની સાર્વભૌમત્વ પરના અતિક્રમણ તરીકે જુએ છે.

રશિયાએ ૨૦૧૪માં ક્રિમીઆ પર પણ કબજો કરી લીધો હતો. રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કી અગાઉ જણાવી ચૂક્યા છે કે યુક્રેન તેના ચાર પ્રદેશોની સાથે સાથે ક્રિમીઆને પણ પાછું મેળવવા માંગે છે. ગયા મહિને, યુએસની ફર્સ્ટ લેડી મેલેનિયા ટ્રમ્પે રશિયાના કબજા હેઠળના ઓલેશ્કી શહેરમાં કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ કરાવવામાં મદદ કરી હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય નાગરિકોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવાનો અને રાહત સામગ્રી પહોંચાડવાનો હતો.