export: આર્થિક મોરચે રાહત આપનારા સમાચાર! ઓક્ટોબર મહિનામાં નિકાસમાં જંગી ઉછાળો આવ્યો છે અને વેપાર ખાધમાં ઘટાડો નોંધાયો છે

export: શુક્રવારે જાહેર કરાયેલા સરકારી આંકડા મુજબ, ઓક્ટોબરમાં ભારતની નિકાસ ૨૯.૯ ટકા વધીને ૮૯.૯૯ અબજ ડોલર પર પહોંચી ગઈ છે, જ્યારે વેપાર ખાધ ઘટીને ૨૦.૦૯ અબજ ડોલર થઈ ગઈ છે. ભારતીય અર્થતંત્ર માટે આ સકારાત્મક સમાચાર છે. સરકારી આંકડા દર્શાવે છે કે ઓક્ટોબરમાં ભારતની નિકાસમાં લગભગ ૩૦ ટકાનો વધારો થયો છે—જે આયાતમાં થયેલા વધારા કરતાં વધુ નોંધપાત્ર છે. તે જ મહિના દરમિયાન આયાતમાં ૧૬.૫૭ ટકાનો વધારો થયો હતો. પરિણામે, દેશની વેપાર ખાધમાં ઘટાડો થયો છે. ચાલો, સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા વેપાર સંબંધિત આંકડાઓ પર એક નજર કરીએ.

નિકાસમાં વધારો
ઓક્ટોબરમાં ભારતની નિકાસમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. શુક્રવારે જાહેર કરાયેલા સરકારી આંકડા મુજબ, નિકાસમાં ૨૯.૯ ટકાનો વધારો થયો છે, જેનાથી દેશની કુલ નિકાસ ૮૯.૯૯ અબજ ડોલર પર પહોંચી છે. સરખામણી કરીએ તો, સપ્ટેમ્બરમાં કુલ નિકાસ ૮૦.૭૫ અબજ ડોલર હતી, અને એક વર્ષ પહેલાંના સમાન મહિનામાં તે ૬૯.૨૭ અબજ ડોલર હતી. આ વૃદ્ધિ મુખ્યત્વે માલસામાનની નિકાસમાં થયેલા જંગી વધારાને આભારી છે. દરમિયાન, ઓક્ટોબરમાં દેશની આયાત વધીને ૧૧૦.૦૭ અબજ ડોલર થઈ છે, જે ગયા વર્ષના સમાન મહિનામાં ૯૪.૪૨ અબજ ડોલર હતી. જોકે, આયાતની સરખામણીમાં નિકાસ વધુ ઝડપથી વધી હોવાથી, કુલ વેપાર ખાધ ઘટીને ૨૦.૦૯ અબજ ડોલર થઈ છે, જે ગયા વર્ષના સમાન મહિનામાં ૨૫.૧૫ અબજ ડોલર હતી. ઓક્ટોબરમાં માલસામાનની નિકાસ ૪૫.૦૬ ટકા વધીને ૪૯.૪૭ અબજ ડોલર થઈ છે, જે એક વર્ષ પહેલાં ૩૪.૧૧ અબજ ડોલર હતી.

માલસામાન વેપાર ખાધમાં વધારો
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, વેપાર સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે ભારતે આ મહિને અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ માસિક માલસામાન નિકાસ નોંધાવી છે. જોકે, માલસામાનની નિકાસમાં થયેલા આ તીવ્ર ઉછાળાની સાથે વેપાર ખાધમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે. સરકારી આંકડાઓ પર આધારિત રોઇટર્સની ગણતરીઓ દર્શાવે છે કે ઓક્ટોબર મહિનામાં વેપાર ખાધ (મર્ચેન્ડાઇઝ ટ્રેડ ડેફિસિટ) વધીને ૩૯.૮૮ અબજ ડોલર થઈ ગઈ છે, જે છેલ્લા એક વર્ષમાં સૌથી ઉચ્ચ સ્તર છે. આ આંકડો સપ્ટેમ્બર મહિનામાં નોંધાયેલી ૩૦.૨૧ અબજ ડોલરની ખાધ અને રોઇટર્સના સર્વેક્ષણમાં અર્થશાસ્ત્રીઓ દ્વારા અંદાજવામાં આવેલી ૩૨.૨૫ અબજ ડોલરની ખાધ કરતાં વધુ છે. ઓક્ટોબરમાં ચીજવસ્તુઓની આયાત વધીને ૮૯.૩૫ અબજ ડોલર થઈ ગઈ છે, જે ગયા વર્ષના સમાન મહિનામાં ૭૬.૬૯ અબજ ડોલર હતી. સપ્ટેમ્બરની સરખામણીમાં, નિકાસ ૪૪.૪૦ અબજ ડોલરથી વધી છે, જ્યારે આયાત ૭૪.૬૧ અબજ ડોલરથી વધી છે.

સેવા ક્ષેત્ર દ્વારા રિકવરીને વેગ
સેવા ક્ષેત્રમાં, ઓક્ટોબર મહિના માટે નિકાસનો અંદાજ ૪૦.૫૧ અબજ ડોલર છે, જે એક વર્ષ પહેલાં ૩૫.૧૭ અબજ ડોલર હતો. સેવાઓની આયાતમાં પણ વધારો થયો છે અને તે અંદાજે ૨૦.૭૨ અબજ ડોલર સુધી પહોંચી છે, જે અગાઉ ૧૭.૭૩ અબજ ડોલર હતી. સેવા ક્ષેત્રમાં રહેલા સરપ્લસે (વધારાએ) ચીજવસ્તુઓના વેપારની ખાધને ભરપાઈ કરવામાં મદદ કરી છે, જેનાથી એકંદરે વેપાર ખાધમાં ઘટાડો થયો છે. મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સેવા ક્ષેત્ર માટેના ઓક્ટોબરના આંકડા માત્ર અંદાજો છે, કારણ કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના વાસ્તવિક આંકડા સપ્ટેમ્બર મહિનાના છે. વિશ્વના ત્રીજા સૌથી મોટા તેલ ઉપભોક્તા તરીકે, ભારત તેની કાચા તેલની જરૂરિયાતોના લગભગ ૮૫ ટકા હિસ્સો આયાત કરે છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષોને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં વિક્ષેપ અને આયાત ખર્ચમાં થયેલો વધારો—આ બંને પરિબળોએ ભારતના વેપાર સંતુલન પર દબાણ વધાર્યું છે. જોકે, બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ ઘટીને પ્રતિ બેરલ આશરે ૯૨ ડોલર થવાથી થોડી રાહત મળી છે.