china: ચીનથી થતી આયાત ઘટાડવાની તૈયારી: ભારતમાં ૧૦૦ નવી વસ્તુઓનું ઉત્પાદન થશે – આગામી બજેટ માટે સરકારની માસ્ટર પ્લાન તૈયાર

china: વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય હેઠળના ‘ડિપાર્ટમેન્ટ ફોર પ્રમોશન ઓફ ઈન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઈન્ટરનલ ટ્રેડ’ (DPIIT) એ એવી ૧૦૦ વસ્તુઓની ઓળખ કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી લીધી છે, જેના માટે ભારત મોટા પાયે આયાત પર નિર્ભર છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, ચીનથી ભારત આવતી આયાતમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જેના કારણે ચીન સાથેની ભારતની વેપાર ખાધ (ટ્રેડ ડેફિસિટ) ૧૦૦ અબજ ડોલરના આંકડાને વટાવી ગઈ છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકાર આગામી બજેટમાં સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે એક મોટી જાહેરાત કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. અહેવાલો અનુસાર, સરકાર ૧૦૦ ચોક્કસ વસ્તુઓના સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સહાયક પગલાં રજૂ કરી શકે છે — જેમાં વિવિધ ક્ષેત્રોમાં વપરાતી મધ્યવર્તી વસ્તુઓ (intermediate products) અને મૂડીગત સામાન (capital goods) નો સમાવેશ થાય છે.

૧૦૦ વસ્તુઓની ઓળખ કરવામાં આવી
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય હેઠળના DPIIT એ એવી ૧૦૦ વસ્તુઓની યાદીને આખરી ઓપ આપી દીધો છે, જેના માટે ભારત મોટાભાગે આયાત પર આધારિત છે. આ વસ્તુઓમાં ઓટોમોટિવ ઘટકો, રસાયણો અને મશીનરી જેવા ક્ષેત્રોની સામગ્રીનો સમાવેશ થઈ શકે છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, વિવિધ સરકારી મંત્રાલયો અને ખાનગી ક્ષેત્ર સાથે વ્યાપક પરામર્શ કર્યા બાદ આ ઓળખ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવી છે.

વાણિજ્ય મંત્રાલય નાણાં મંત્રાલય સાથે વિગતો શેર કરશે
આ પહેલનો હેતુ સ્થાનિક ઉત્પાદનને મજબૂત કરવાનો અને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે. હાલમાં, આ વસ્તુઓ કાં તો ભારતમાં બિલકુલ બનતી નથી અથવા પૂરતા પ્રમાણમાં ઉત્પાદિત થતી નથી. તેનો વ્યાપક ઉદ્દેશ્ય સ્થાનિક અને વૈશ્વિક બજારો માટે ઉત્પાદન ક્ષમતાનો વિસ્તાર કરવાનો છે. વાણિજ્ય મંત્રાલય આગામી બજેટ (૨૦૨૭-૨૮) માટેની પોતાની ભલામણોના ભાગરૂપે આ વિગતો નાણાં મંત્રાલય સાથે શેર કરશે. સહાયક પગલાંઓમાં નાણાકીય અને બિન-નાણાકીય હસ્તક્ષેપો, સંશોધન અને વિકાસ (R&D) માટે સહાય, વેપાર અને ટેરિફ સંબંધિત પગલાં, તેમજ પરીક્ષણ અને પ્રમાણપત્ર માળખાને મજબૂત કરવાનો સમાવેશ થઈ શકે છે. વર્ષ ૨૦૨૭-૨૮ માટેનું કેન્દ્રીય બજેટ આવતા વર્ષે ૧લી ફેબ્રુઆરીએ રજૂ કરવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે. વિવિધ ચીજવસ્તુઓની આયાતમાં વધારો
વાણિજ્ય મંત્રાલયના આંકડા મુજબ, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ના એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર સમયગાળા દરમિયાન ભારતની રસાયણોની આયાત ૧૦.૫ ટકા વધીને ૧૬.૧ અબજ ડોલર થઈ છે. આ જ સમયગાળામાં, રંગકામ (dyeing), ચામડાની પ્રક્રિયા અને રંગવાની પ્રક્રિયામાં વપરાતી સામગ્રીની આયાતમાં આશરે ૩૦ ટકાનો વધારો થયો છે, જે ૨.૭ અબજ ડોલર સુધી પહોંચી છે. તેવી જ રીતે, ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં, મશીનરી (ઇલેક્ટ્રિકલ અને નોન-ઇલેક્ટ્રિકલ) અને પરિવહન સાધનોની આયાતમાં અનુક્રમે ૧૫.૫ ટકા અને ૯.૨૧ ટકાનો વધારો થયો છે, જે અનુક્રમે ૩૪.૧ અબજ ડોલર અને ૧૮.૨૧ અબજ ડોલર સુધી પહોંચી છે. સરકાર સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવા માટે અનેક પગલાં અમલમાં મૂકી રહી છે. તેમાં ૧૪ ક્ષેત્રો માટે ‘પ્રોડક્શન-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ’ (PLI) યોજનાઓ, ‘પીએમ ગતિશક્તિ’ પહેલ, ‘નેશનલ લોજિસ્ટિક્સ પોલિસી’ અને ‘ભારત ઔદ્યોગિક વિકાસ યોજના’ (BHAVYA) નો સમાવેશ થાય છે.