Bangladesh: હસીના એક ‘દોષિત ગુનેગાર’ છે… બાંગ્લાદેશના કાયદા મંત્રીએ પૂર્વ વડાપ્રધાનના પ્રત્યાર્પણ (extradition) અંગે વાત કરી; તેમણે ભારત પાસે શું માંગ્યું?
Bangladesh: બાંગ્લાદેશ સરકારે પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાના પ્રત્યાર્પણ માટે ભારત સમક્ષ પોતાની માંગ ફરી દોહરાવી છે. રવિવારે ઢાકામાં એક તાલીમ કાર્યશાળાના ઉદ્ઘાટન બાદ પત્રકારો સાથે વાત કરતા, બાંગ્લાદેશના કાયદા મંત્રી મોહમ્મદ અનિસુલ હકે શેખ હસીનાને “દોષિત ગુનેગાર” ગણાવ્યા. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ઢાકા તેમની વાપસી સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ જરૂરી પગલાં લઈ રહ્યું છે, જે સ્થાપિત કાનૂની પ્રક્રિયાઓ અને બંને દેશો વચ્ચેની પ્રત્યાર્પણ સંધિને અનુરૂપ છે.
સ્થાનિક મીડિયા અહેવાલોને ટાંકીને ‘પ્રેસ ટ્રસ્ટ ઓફ ઈન્ડિયા’ (PTI) અનુસાર, બાંગ્લાદેશના કાયદા મંત્રી મોહમ્મદ અસદુઝઝમાને રવિવારે સત્તા પરથી હટી ગયેલા વડાપ્રધાન શેખ હસીનાને “દોષિત ગુનેગાર” ગણાવ્યા અને પુષ્ટિ કરી કે ઢાકાએ ભારત પાસે તેમના પ્રત્યાર્પણની માંગ કરી છે. તેમણે કથિત રીતે કહ્યું, “મારા મતે, તેઓ એક ગુનેગાર છે—એવા ગુનેગાર જેમને અમારા ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા છે. અમે તેમને આ રીતે જ ઓળખીએ છીએ.”
ભારત પાસે હસીનાના પ્રત્યાર્પણની માંગ
જ્યારે હસીનાને બાંગ્લાદેશ પાછા લાવવા વિશે પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે કાયદા મંત્રીએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે સરકાર કાયદા મુજબ આગળ વધશે અને નિર્ણયો લેતી વખતે લાગણીઓને વચ્ચે આવવા દેશે નહીં. સરકારી સમાચાર એજન્સી BSS ના અહેવાલ મુજબ, અસદુઝઝમાને ટિપ્પણી કરી, “જોકે કાયદા મંત્રાલય આ બાબતમાં સીધી રીતે સંકળાયેલું નથી, પરંતુ ગૃહ મંત્રાલય તેમાં સામેલ છે, કારણ કે આ ભારત સાથેની પ્રત્યાર્પણ સંધિને લગતો વિષય છે. આ મામલો કાયદા અનુસાર હાથ ધરવામાં આવશે; અહીં લાગણીઓ માટે કોઈ સ્થાન નથી. અમે સંધિની શરતો હેઠળ અને યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા દ્વારા તેમની વાપસી (પ્રત્યાર્પણ) માટે વિનંતી કરી છે.” હસીનાના પ્રત્યાર્પણ અંગે હજુ સુધી કોઈ નિર્ણય લેવાયો નથી.
ભારતે સ્વીકાર્યું છે કે તેને બાંગ્લાદેશ તરફથી હસીનાના પ્રત્યાર્પણ માટેની વિનંતીઓ મળી છે, પરંતુ તેમને સોંપવા અંગે હજુ સુધી કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે આ વિનંતીઓની તપાસ સ્થાપિત પ્રક્રિયાઓ અનુસાર કરવામાં આવી રહી છે. ૫ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૪ના રોજ થયેલા વ્યાપક જનવિદ્રોહ બાદ, હસીના બાંગ્લાદેશ છોડીને ભારત આવી પહોંચ્યા, જેનાથી તેમના ૧૫ વર્ષના શાસનનો અંત આવ્યો.
મુહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વમાં સરકારની રચના
ત્યારબાદ, નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા મુહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વમાં એક વચગાળાની સરકારે સત્તા સંભાળી. નવેમ્બર ૨૦૨૫માં, બાંગ્લાદેશના ‘ઇન્ટરનેશનલ ક્રાઇમ્સ ટ્રિબ્યુનલ’ (આંતરરાષ્ટ્રીય અપરાધ ટ્રિબ્યુનલ) એ હસીનાને જુલાઈ-ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ના વિદ્રોહ દરમિયાન માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓ આચરવા બદલ દોષિત ઠેરવી. ટ્રિબ્યુનલે, જેમણે તેમની ગેરહાજરીમાં સુનાવણી હાથ ધરી હતી, તેમને એક આરોપ માટે મૃત્યુદંડ અને બીજા આરોપ માટે આજીવન કેદની સજા સંભળાવી.
શું હસીના ડિસેમ્બરમાં બાંગ્લાદેશ પરત ફરશે?
આ વર્ષના ફેબ્રુઆરી મહિનામાં બાંગ્લાદેશમાં સંસદીય ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી, જેમાં તારિક રહેમાનના નેતૃત્વ હેઠળની ‘બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી’ (BNP) એ સરકાર બનાવી. ૫ ઓગસ્ટના રોજ નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી એક વર્ચ્યુઅલ પ્રેસ કોન્ફરન્સ (જે માત્ર ઓડિયો માધ્યમથી થઈ હતી) દરમિયાન, હસીનાએ ડિસેમ્બરમાં બાંગ્લાદેશ પરત ફરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી. તેમણે કહ્યું કે તેઓ જેલવાસ કે મૃત્યુદંડનો સામનો કરવા માટે પણ તૈયાર છે. તેમના આ નિવેદન પર ઢાકા તરફથી તીખી પ્રતિક્રિયા આવી.