સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના આગામી વડા કોણ હશે?: તુર્કીએ ભૂતપૂર્વ વિદેશ મંત્રીને નામાંકિત કર્યા; અમેરિકા અને રશિયા સહિત ૫ દેશો મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે
તુર્કીએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના આગામી મહાસચિવ પદ માટે પોતાના ભૂતપૂર્વ વિદેશ મંત્રી ફેરીદુન સિનીરલીઓગ્લુનું નામ રજૂ કર્યું છે. સરકારી મીડિયાના અહેવાલ મુજબ, તુર્કીએ શનિવારે સત્તાવાર રીતે તેમની ઉમેદવારી પ્રસ્તાવિત કરી છે. આ પગલાને તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રજબ તૈયબ એર્દોગનનું સમર્થન પ્રાપ્ત છે.
સિનીરલીઓગ્લુ ૭૦ વર્ષના છે. તેમણે ૨૦૧૫માં થોડા મહિનાઓ માટે તુર્કીના વિદેશ મંત્રી તરીકે સેવા આપી હતી અને ત્યારબાદ ૨૦૧૬ થી ૨૦૨૩ સુધી સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં તુર્કીના રાજદૂત તરીકે ફરજ બજાવી હતી. હાલમાં તેઓ વિયેના સ્થિત ‘ઓર્ગેનાઈઝેશન ફોર સિક્યુરિટી એન્ડ કો-ઓપરેશન ઇન યુરોપ’ (OSCE) ના મહાસચિવ છે. તેમનો વર્તમાન કાર્યકાળ ડિસેમ્બર ૨૦૨૭માં પૂર્ણ થવાનો છે.
એન્ટોનિયો ગુટેરેસના ઉત્તરાધિકારી બનવાની રેસ
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના વર્તમાન મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેસ લગભગ ૧૦ વર્ષથી આ પદ પર છે. તેમનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા બાદ નવા મહાસચિવની નિમણૂક કરવામાં આવશે. હાલમાં, સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં સુધારા લાવવા માટે દબાણ છે. ઈરાન, યુક્રેન અને ગાઝામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો વચ્ચે સંસ્થાની ભૂમિકા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, આર્થિક સંકટોને કારણે માનવીય સહાય અને વિકાસ કાર્યક્રમોમાં કાપ મૂકવાની ફરજ પડી છે.
આગામી મહાસચિવની પસંદગી કેવી રીતે થશે?
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આગામી મહાસચિવની પસંદગીમાં ૧૫ સભ્યો ધરાવતી સુરક્ષા પરિષદ (Security Council) મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. તેના પાંચ કાયમી સભ્યો—અમેરિકા, રશિયા, ચીન, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને ફ્રાન્સ—પાસે ‘વીટો’ (નિષેધાધિકાર) સત્તા છે. સુરક્ષા પરિષદની ભલામણ બાદ, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના ૧૯૩ સભ્ય દેશોએ તેને અંતિમ મંજૂરી આપવી પડે છે.
સિનીરલીઓગ્લુએ કયા પડકારોનો સામનો કરવો પડશે?
તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ એર્દોગન લાંબા સમયથી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાની હિમાયત કરતા આવ્યા છે અને વારંવાર તેના પાંચ કાયમી સભ્યોના વર્ચસ્વની ટીકા કરતા રહ્યા છે. આ સંદર્ભમાં, સિનીરલીઓગ્લુની ઉમેદવારીને આ એજન્ડા સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહી છે.
જોકે, તેમનો માર્ગ સરળ નહીં હોય. ગ્રીસ—જે તુર્કીનો પડોશી દેશ છે અને સુરક્ષા પરિષદનો ચૂંટાયેલો સભ્ય છે—તેના તરફથી વિરોધની અપેક્ષા છે. આ ઉપરાંત, એવી પણ શક્યતા છે કે ઇઝરાયેલ પણ વાંધો ઉઠાવી શકે છે.