AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) ક્ષેત્રની સ્પર્ધામાં ચીનને મોટો ફટકો: શેરબજારોમાંથી ૨૨૮ ટ્રિલિયન રૂપિયાનું મૂલ્ય ધોવાઈ ગયું; અમેરિકાના પ્રતિબંધોએ મુશ્કેલીઓ વધારી

AI ક્ષેત્રે અમેરિકાને પાછળ છોડીને વૈશ્વિક વર્ચસ્વ જમાવવાના ચીનના આક્રમક પ્રયાસો હવે તેના પર જ ભારે પડી રહ્યા હોય તેવું લાગે છે. AI બજારના ભવિષ્ય અને ચીની કંપનીઓની નફાકારકતા અંગે રોકાણકારોમાં વધતી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે, છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં ચીનના શેરબજારોમાંથી ટ્રિલિયન ડોલરનું મૂલ્ય સાફ થઈ ગયું છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, મે મહિનાથી ચીની શેરબજારોના માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાં ૨.૪ ટ્રિલિયન ડોલર (આશરે ૨૨૮ ટ્રિલિયન રૂપિયા)નો ઘટાડો નોંધાયો છે.

શાંઘાઈ સ્ટોક એક્સચેન્જના મુખ્ય ટેક્નોલોજી સૂચકાંક ‘STAR 50’માં જૂન મહિનાથી ૪૦%નો મોટો ઘટાડો આવ્યો છે, જ્યારે અન્ય મુખ્ય સૂચકાંકો પણ લગભગ ૨૦% જેટલા નીચે સરક્યા છે. ગોલ્ડમેન સૅક્સના ડેટા દર્શાવે છે કે ચીન અને હોંગકોંગના સંયુક્ત શેરબજારોના કુલ મૂલ્યાંકનમાં AI અને ટેક્નોલોજી કંપનીઓનો હિસ્સો ૪૦%થી વધુ છે. પરિણામે, ટેક સેક્ટરમાં આવેલો નાનકડો ઘટાડો પણ સમગ્ર સ્થાનિક બજારમાં ભારે ઉથલપાથલ મચાવી રહ્યો છે.

આ સંકટ પાછળનું બીજું મુખ્ય કારણ અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશો દ્વારા લાદવામાં આવેલા કડક પ્રતિબંધો છે. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની ચિંતાઓ ટાંકીને, અમેરિકાએ ચીની ‘હ્યુમનોઇડ રોબોટ્સ’ (માનવ આકારના રોબોટ્સ) પર પ્રતિબંધો મૂક્યા છે. આ ઉપરાંત, ડેટા સેન્ટરોમાં ચીની ઉપકરણોના ઉપયોગ પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવાની યોજના છે. ચીની રોબોટ ઉત્પાદક કંપની ‘યુનિટ્રી’ (Unitree)ના શેરના ભાવમાં, ઓગસ્ટમાં ટ્રેડિંગ શરૂ થયા બાદથી ૫૦%નો ઘટાડો આવ્યો છે.

ચીને તેના ઘટતા જન્મદર અને વૃદ્ધ થતી વસ્તીની સમસ્યાના ઉકેલ તરીકે ‘એમ્બોડિડ AI’ (રોબોટિક્સ) પર દાવ લગાવ્યો હતો; જોકે, સામાન્ય ગ્રાહકો માટે આ રોબોટ્સ અત્યંત મોંઘા સાબિત થઈ રહ્યા છે. આ બાબત રોબોટિક્સના વ્યાવસાયિક ઉપયોગમાં ચીનની નિષ્ફળતાને ઉજાગર કરે છે—જે અમેરિકાની સ્થિતિથી તદ્દન વિપરીત છે, જ્યાં આ ક્ષેત્રની કંપનીઓ સતત પ્રગતિ કરી રહી છે. અમેરિકન કંપનીઓ અદ્યતન સોફ્ટવેર ઇન્ટિગ્રેશન અને સ્પષ્ટ બિઝનેસ મોડલ્સના આધારે ઔદ્યોગિક અને ઘરેલુ બંને ક્ષેત્રોમાં પોતાનું સ્થાન મજબૂત બનાવી રહી છે.