elon musk: અબજોપતિ ઉદ્યોગસાહસિક એલોન મસ્કે સોમવારે એક મોટી જાહેરાત કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે, તેઓ આવતા વર્ષે અમેરિકાના દરેક બાળકને SpaceX (સ્પેસએક્સ) નો એક શેર આપવા માંગે છે. મસ્કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર આ માહિતી શેર કરી અને આ પહેલને આવી અનેક યોજનાઓમાંની પ્રથમ યોજના ગણાવી.

આ જાહેરાત એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે મસ્ક ખાનગી એરોસ્પેસ અને સેટેલાઇટ કંપની SpaceX માં સૌથી મોટા શેરધારક છે. આ પહેલ કંપનીના ભવિષ્યમાં તેમનો વિશ્વાસ દર્શાવે છે. SpaceX વિશ્વની સૌથી મૂલ્યવાન ખાનગી કંપનીઓમાંની એક છે; તેની કામગીરીમાં કોમર્શિયલ લોન્ચ સેવાઓ, સ્ટારલિંક (Starlink) દ્વારા સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ પૂરું પાડવું અને માનવ અવકાશ ઉડાન મિશનમાં સક્રિય ભાગીદારીનો સમાવેશ થાય છે. બજારમાં આ કંપની મજબૂત સ્થાન ધરાવે છે.

SpaceX માં મસ્કનો હિસ્સો કેટલો છે?
તાજેતરના નિયમનકારી દસ્તાવેજો (regulatory filing) મુજબ, ૩૦ જૂન સુધીમાં SpaceX માં મસ્કનો હિસ્સો ૪૮.૪% હતો. આ દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે કંપનીમાં તેમની પાસે લગભગ ૬.૪૨ અબજ શેર છે. તેમના હોલ્ડિંગમાં ૮૪૯.૫ મિલિયન ‘ક્લાસ A’ શેરનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે ૩.૯૨ અબજ ‘ક્લાસ B’ શેર ટ્રસ્ટ દ્વારા રાખવામાં આવ્યા છે—જેમાં તેઓ ટ્રસ્ટી તરીકે સેવા આપે છે. આ ઉપરાંત, મસ્ક પાસે લગભગ ૧.૩ અબજ ‘રેસ્ટ્રિક્ટેડ ક્લાસ B’ (પ્રતિબંધિત ક્લાસ B) શેર સીધા માલિકીના છે અને તેમની પાસે સ્ટોક વિકલ્પો (stock options) દ્વારા અન્ય ૩૫૦ મિલિયન ‘ક્લાસ B’ શેર મેળવવાના અધિકારો પણ છે.

આ શેરનું વિતરણ કેવી રીતે કરવામાં આવશે?
મસ્કે હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ કર્યું નથી કે આ પ્રસ્તાવિત શેર વિતરણ કેવી રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવશે. પાત્રતાના માપદંડો, સમયરેખા અને જરૂરી નિયમનકારી મંજૂરીઓ જેવા મહત્વપૂર્ણ પાસાઓ વિશે હજુ કોઈ માહિતી આપવામાં આવી નથી. તે પણ સ્પષ્ટ નથી કે શેર સીધા પ્રાપ્તકર્તાઓને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે કે પછી આ વિતરણ કોઈ ટ્રસ્ટ માળખા દ્વારા કરવામાં આવશે. આવી મોટી પહેલને અનેક કાનૂની અને વ્યવહારુ (logistical) પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ અંગે વધુ માહિતીની રાહ જોવાઈ રહી છે.

‘રોડસ્ટર’ (Roadster) શું છે—શું તે ઉડી શકતી કાર છે?
દરમિયાન, ગયા અઠવાડિયે મસ્કે તેમની ‘રોડસ્ટર’ સ્પોર્ટ્સ કારનું નવું સંસ્કરણ રજૂ કર્યું. ટેક્સાસમાં આવેલી SpaceX ની સુવિધા પર એક પ્રદર્શન યોજાયું હતું, જેમાં કારના પ્રોટોટાઇપને થોડા સમય માટે હવામાં ઊંચકવામાં આવ્યો હતો. આ વાહન એક ઊંચા, વળાંકવાળા ટ્રેક પર આગળ વધ્યું, ત્યારબાદ થોડા અંતર માટે હવામાં ઊડ્યું અને અંતે સુરક્ષિત રીતે નીચે ઉતર્યું. આ પ્રદર્શને તેને “ફ્લાઈંગ કાર” (ઉડતી કાર)ના ખ્યાલ સાથે સરખાવવા માટે પ્રેરીત કર્યા. ઇલેક્ટ્રિક વાહન નિર્માતા દ્વારા કરવામાં આવેલો આ એક તાજેતરનો પ્રયાસ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય લગભગ એક દાયકા પહેલાં જાહેર કરાયેલા એક પ્રોજેક્ટને ફરીથી જીવંત કરવાનો છે.