iran: ઈરાની ઓઈલ ટેન્કરો પર પ્રતિબંધો: કંપનીઓ સામે કાર્યવાહી; શું અમેરિકા તેહરાનની આવક અટકાવી શકશે? સંભવિત વળતી કાર્યવાહી પર સૌની નજર

iran: અમેરિકાએ ઈરાન પર આર્થિક દબાણ વધારતા નવા પ્રતિબંધોની જાહેરાત કરી છે. આ વખતે, ૨૭ કંપનીઓ, છ વ્યક્તિઓ અને ૨૨ જહાજોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના આ પગલાનો ઉદ્દેશ્ય ઈરાનના તેલના વેપારને ફટકો મારવાનો, તેની આવકના સ્ત્રોતોને બંધ કરવાનો અને પ્રતિબંધોથી બચવા માટે વપરાતા નેટવર્કને તોડી પાડવાનો છે. અલ ​​જઝીરાના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકાએ ઈરાનના તેલના વેચાણ અને તેની સાથે સંકળાયેલા આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારી નેટવર્ક પર સખત નિયંત્રણો લાદવાની પ્રક્રિયા વચ્ચે આ પગલું ભર્યું છે.

તેલમાંથી થતી આવક અટકાવવાનો અમેરિકાનો લક્ષ્યાંક
અમેરિકાના ટ્રેઝરી વિભાગ દ્વારા જારી કરાયેલા નિવેદનમાં, ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે જણાવ્યું હતું કે તાજેતરના પ્રતિબંધોનો હેતુ તે આવકના સ્ત્રોતોને બંધ કરવાનો છે જેનો ઉપયોગ ઈરાની શાસન પ્રદેશમાં યુદ્ધો અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓ માટે ભંડોળ પૂરું પાડવા માટે કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા ઈરાનના તેલના વેપારમાં મદદ કરનારાઓની ઓળખ કરવાનું અને તેમની સામે કાર્યવાહી કરવાનું ચાલુ રાખશે. બેસેન્ટે કહ્યું, “ટ્રેઝરી વિભાગ તેહરાનના દમનકારી શાસનને તે ભંડોળથી વંચિત કરી રહ્યું છે જેનો ઉપયોગ તે પ્રદેશમાં યુદ્ધ કરવા માટે કરે છે. અમે તે લોકોનો પર્દાફાશ કરવાનું ચાલુ રાખીશું જેઓ શાસનના તેલના વેચાણમાં મદદ કરે છે. ઈરાનને પ્રતિબંધોથી બચવામાં મદદ કરનાર કોઈ પણ વ્યક્તિએ એમ ન માનવું જોઈએ કે તેઓ અમેરિકાના ટ્રેઝરી વિભાગની કાર્યવાહીથી બચી શકશે.”

‘ઓપરેશન ઈકોનોમિક આઉટકાસ્ટ’ શું છે?
અમેરિકાની આ કાર્યવાહી ‘ઓપરેશન ઈકોનોમિક આઉટકાસ્ટ’ હેઠળ હાથ ધરવામાં આવી છે. બેસેન્ટે ૨૪ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ આ અભિયાનની જાહેરાત કરી હતી. તેનો ઉદ્દેશ્ય ઈરાનના નાણાકીય નેટવર્ક, તેલના વેચાણ અને પ્રતિબંધોને ટાળવા માટે વપરાતી ચેનલોને નિશાન બનાવવાનો છે. અમેરિકાના ટ્રેઝરી વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, આ અભિયાનનો હેતુ વર્તમાન પ્રતિબંધો હોવા છતાં ઈરાન દ્વારા તેલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના વેપારમાંથી મેળવવામાં આવતી આવકને રોકવાનો છે. સાથે જ, આ કમાણીના હસ્તાંતરણ અથવા છુપાવવાની પ્રક્રિયામાં મદદ કરતી કંપનીઓ અને નેટવર્ક પર પણ દબાણ વધી રહ્યું છે.

ઈરાનના ગુપ્ત ઓઈલ કાફલા પર સીધો પ્રહાર
તાજેતરના પ્રતિબંધોનો એક મુખ્ય ભાગ તે દરિયાઈ કાફલાને નિશાન બનાવે છે જેનો ઉપયોગ ઈરાન અન્ય દેશોમાં તેલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના પરિવહન માટે કરે છે – આ કાફલાને ઘણીવાર “શેડો ફ્લીટ” (છાયા કાફલો) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ કાફલામાં જૂના ટેન્કરો અને જહાજોનો સમાવેશ થાય છે જેનો ઉપયોગ પ્રતિબંધોથી બચવા અને તેલ પરિવહન કરતી વખતે વેપાર કામગીરીના સાચા સ્વરૂપને છુપાવવા માટે થાય છે.
યુએસ ટ્રેઝરી ડિપાર્ટમેન્ટ જણાવે છે કે આ કાર્યવાહી જહાજ-સંચાલન કંપનીઓ, દરિયાઈ વ્યવસ્થાપન કંપનીઓ અને વેપારી સંસ્થાઓને લક્ષ્ય બનાવે છે. તેમના નેટવર્ક તુર્કી, ચીન, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, યુકે અને માર્શલ ટાપુઓ સહિત અનેક દેશોમાં ફેલાયેલા છે. યુએસના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાન તેના તેલ વેપારને ટકાવી રાખવા માટે આ નેટવર્ક પર ખૂબ આધાર રાખે છે, તેનો ઉપયોગ અબજો ડોલરના પેટ્રોલિયમ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોને વિદેશી બજારોમાં મોકલવા માટે કરે છે.

વિવિધ તેલ ઉત્પાદનોનું પરિવહન કરતા 22 જહાજો પર પ્રતિબંધો
અલ જઝીરાના અહેવાલ મુજબ, યુએસ ઓફિસ ઓફ ફોરેન એસેટ્સ કંટ્રોલ (OFAC) નું એક નિવેદન સૂચવે છે કે પ્રતિબંધિત જહાજોમાં ક્રૂડ ઓઇલ, પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો, લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG), રસાયણો અને બિટ્યુમેન પરિવહન કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા ટેન્કરોનો સમાવેશ થાય છે. આ જહાજો વિવિધ રાષ્ટ્રોના ધ્વજ હેઠળ સંચાલિત હતા. યુએસ ટ્રેઝરી દાવો કરે છે કે આ જહાજોનો ઉપયોગ દક્ષિણ એશિયા અને પૂર્વ એશિયાના બજારોમાં ઈરાની ક્રૂડ ઓઇલ, પેટ્રોલિયમ અને પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનોના પરિવહન માટે કરવામાં આવતો હતો. વિભાગે નોંધ્યું હતું કે વિવિધ દેશોમાં નોંધાયેલી આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ અને જહાજોનો ઉપયોગ ઈરાનના દરિયાઈ વેપારના સાચા સ્તરને છુપાવવા અને પ્રતિબંધોને ટાળવા માટે કરવામાં આવતો હતો.