hormuz: સપ્ટેમ્બરમાં, ભારતની ક્રૂડ ઓઈલની આયાત વાર્ષિક ધોરણે 5.26 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ (bpd) ની ટોચની સપાટીએ પહોંચી હતી. ગલ્ફ દેશોમાંથી પુરવઠો વધ્યો હતો, જેમાં રશિયા પછી ઈરાક ભારતનો બીજો સૌથી મોટો પુરવઠાકાર દેશ બનીને ઉભરી આવ્યો છે. સપ્ટેમ્બરમાં ભારતની ક્રૂડ ઓઈલની આયાત વધીને વાર્ષિક સ્તરે 5.26 મિલિયન bpd થઈ હતી. આ વધારા પાછળના મુખ્ય પરિબળોમાં ગલ્ફ દેશોમાંથી વધુ પુરવઠો અને હોરમઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) દ્વારા તેલની અવરજવરમાં સુધારો સામેલ છે.
ઈરાક બીજો સૌથી મોટો પુરવઠાકાર બન્યો
સપ્ટેમ્બરમાં, ઈરાક રશિયા પછી ભારતનો બીજો સૌથી મોટો ક્રૂડ પુરવઠાકાર દેશ બન્યો. ભારતને ઈરાક પાસેથી લગભગ 5,25,000 bpd તેલ મળ્યું હતું. ત્યારબાદ સાઉદી અરેબિયામાંથી 5,17,000 bpd અને UAEમાંથી 4,38,000 bpd પુરવઠો પ્રાપ્ત થયો હતો.
ગલ્ફ દેશોનો હિસ્સો 39% સુધી પહોંચ્યો
સપ્ટેમ્બરમાં ભારતની કુલ ક્રૂડ આયાતમાં સાઉદી અરેબિયા, ઈરાક, UAE, કુવૈત, ઓમાન અને કતારનો સંયુક્ત હિસ્સો લગભગ 39% રહ્યો હતો. આનાથી ભારતીય રિફાઇનર્સને રશિયા સિવાયના અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી ખરીદી વધારવાનો વિકલ્પ મળ્યો છે. અગાઉ, ઓગસ્ટમાં, પશ્ચિમ એશિયામાંથી ભારતનો ક્રૂડ પુરવઠો લગભગ 74% વધીને 2.10 મિલિયન bpd સુધી પહોંચ્યો હતો.
હોરમઝ થઈને તેલની અવરજવર કેવી રીતે વધી?
હોરમઝની સામુદ્રધુની સાથે સંકળાયેલા જોખમો હોવા છતાં, ગલ્ફના તેલ ઉત્પાદકો અને વેપારીઓએ પુરવઠો જાળવી રાખવા માટે નવી પદ્ધતિઓ અપનાવી છે. કેટલાક મોટા ક્રૂડ કેરિયર્સ (જહાજો) તેમના AIS ટ્રાન્સપોન્ડર્સ બંધ રાખીને સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે, અને UAE તથા ઓમાનના જળસીમામાં ‘શિપ-ટુ-શિપ ટ્રાન્સફર’ (એક જહાજમાંથી બીજા જહાજમાં તેલનું સ્થળાંતર) દ્વારા તેલનું આગળ પરિવહન કરવામાં આવી રહ્યું છે. સાઉદી અરેબિયાની ‘ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન’નું સંચાલન પણ ફરી શરૂ થયું છે અને લાલ સમુદ્રના બંદર ‘યાનબુ’ (Yanbu) ખાતે ક્રૂડ લોડિંગ શરૂ થઈ ગયું છે.
રશિયન તેલ પર નિર્ભરતા ઘટાડવાનો વિકલ્પ
ગલ્ફમાંથી વધેલો પુરવઠો ભારત માટે એવા સમયે મહત્વપૂર્ણ છે જ્યારે રશિયન તેલની ખરીદી પર ટેરિફ (આયાત જકાત) અંગે અમેરિકા તરફથી સંભવિત દબાણ છે. મધ્ય પૂર્વના ક્રૂડ (કાચા તેલ)નો વધુ જથ્થો ઉપલબ્ધ હોવાથી ભારતીય રિફાઇનરીઓને પુરવઠાના સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા લાવવા માટે વધુ સુગમતા મળે છે.