social media: સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ અંગે બાળકો માટે સરકારનું મોટું પગલું! એકાઉન્ટ બનાવવા પર પ્રતિબંધની શક્યતા

social media: કેન્દ્ર સરકાર ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકો માટે સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સને મર્યાદિત કરવાના હેતુથી IT નિયમોમાં સુધારો કરી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે બાળકોની ઓનલાઇન સુરક્ષા અને પ્લેટફોર્મ્સની જવાબદારીઓ અંગે ચર્ચા કરી હતી. કેન્દ્ર સરકાર બાળકો દ્વારા સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ અંગે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરવાની તૈયારી કરી રહી છે. કેન્દ્રએ સુપ્રીમ કોર્ટને જાણ કરી હતી કે તે ‘ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી (મધ્યસ્થી માર્ગદર્શિકા અને ડિજિટલ મીડિયા આચાર સંહિતા) નિયમો’માં સુધારા કરવાનું વિચારી રહી છે. આ પ્રસ્તાવિત ફેરફારો હેઠળ, ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર એકાઉન્ટ બનાવતા અટકાવવામાં આવી શકે છે.

આ બાબત બાળકોની ઓનલાઇન સુરક્ષાને લગતી એક અરજીની સુનાવણી દરમિયાન સામે આવી હતી. આ અરજી ‘જસ્ટ રાઇટ્સ ફોર ચિલ્ડ્રન એલાયન્સ’ નામની NGO દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેણે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરતા બાળકો સાથે સંકળાયેલા વિવિધ સંભવિત જોખમો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકો માટે એકાઉન્ટ્સ મર્યાદિત કરવાનું પગલું
સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેન્દ્રનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર સોશિયલ મીડિયા મધ્યસ્થીઓ (પ્લેટફોર્મ્સ) માટે એવી વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની દિશામાં આગળ વધશે જે ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને આ પ્લેટફોર્મ્સ પર એકાઉન્ટ બનાવતા અટકાવે.

આ સુનાવણી ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમાલ્યા બાગચી તથા વી. મોહનાની બનેલી બેંચ સમક્ષ થઈ હતી. કાર્યવાહી દરમિયાન, સગીરો અને સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ વચ્ચેના કરારોની કાનૂની સ્થિતિનો મુદ્દો પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. સરકારે સૂચન કર્યું હતું કે સગીરો દ્વારા સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ ખોલવા પરના પ્રતિબંધને માત્ર માર્ગદર્શિકા તરીકે રાખવાને બદલે કાયદા અથવા નિયમોમાં સ્પષ્ટપણે સામેલ કરવો જોઈએ; આનાથી સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ માટે તેનું પાલન કરવું ફરજિયાત બનશે.

શૈક્ષણિક વેબસાઇટ્સ માટે અલગ વ્યવસ્થા
સુનાવણી દરમિયાન, તુષાર મહેતાએ એ પણ નોંધ્યું હતું કે માતા-પિતાની સંમતિથી શૈક્ષણિક વેબસાઇટ્સનું સભ્યપદ મેળવી શકાય છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, પ્રસ્તાવિત માળખું ખાસ કરીને સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જ્યારે ઓનલાઇન શૈક્ષણિક પ્લેટફોર્મ્સ માટે માતા-પિતાની સંમતિની જોગવાઈ અંગે વિચારણા કરી શકાય છે.

કોર્ટે ભારતીય કાયદા અનુસાર ટેક્નોલોજીને અનુકૂળ બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશ જોયમાલ્યા બાગચીએ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે ભારતમાં કાર્યરત સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ અન્ય દેશોમાં અમલમાં રહેલા વય-સંબંધિત નિયમોનો અમલ કેવી રીતે કરી રહ્યા છે.