budget: બજેટ 2027-28ની તૈયારીઓ શરૂ: નાણાં મંત્રાલય 12 ઓક્ટોબરથી બેઠકો શરૂ કરશે; જાણો સંપૂર્ણ કાર્યક્રમ

budget: નાણાં મંત્રાલયે કેન્દ્રીય બજેટ 2027-28 માટેની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. મંત્રાલય 12 ઓક્ટોબરથી બજેટ-પૂર્વેની બેઠકોની એક મહિના લાંબી શ્રેણી શરૂ કરશે. આ બેઠકોનો ઉદ્દેશ્ય વર્ષ 2026-27 માટેના સુધારેલા અંદાજો (Revised Estimates) અને વર્ષ 2027-28 માટેના બજેટ અંદાજોને આખરી ઓપ આપવાનો છે.

આ માહિતી બજેટ વિભાગ દ્વારા જારી કરાયેલી એક સૂચના દ્વારા આપવામાં આવી હતી. આ ચર્ચાઓની અધ્યક્ષતા ‘વ્યય સચિવ’ (Expenditure Secretary) કરશે. 23 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ તમામ મંત્રાલયો અને વિભાગોને એક સૂચના જારી કરવામાં આવી હતી, જેમાં વ્યય વિભાગ સાથેની બેઠકોનો સંપૂર્ણ કાર્યક્રમ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. મંત્રાલયોએ 6 ઓક્ટોબર, 2026 સુધીમાં જરૂરી વિગતો સબમિટ કરવાની રહેશે. આ બેઠકો 13 નવેમ્બર સુધી ચાલશે.

આ બેઠકો બાદ વર્ષ 2027-28 માટેના બજેટ અંદાજો કામચલાઉ ધોરણે નક્કી કરવામાં આવશે. બજેટ 2027-28 સંભવતઃ 1 ફેબ્રુઆરીએ રજૂ કરવામાં આવશે. આ મોદી 3.0 સરકારનું ચોથું બજેટ હશે. તે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણનું સતત દસમું બજેટ પણ હશે—જે ભારતીય રાજકારણમાં એક દુર્લભ સિદ્ધિ છે.

વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે બજેટનો આધાર શું હશે?
બજેટ 2027-28 પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંકટની પૃષ્ઠભૂમિમાં રજૂ કરવામાં આવશે, જે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનને ખોરવી રહ્યું છે. ક્રૂડ ઓઈલના ઊંચા ભાવ અર્થતંત્ર પર દબાણ લાવી રહ્યા છે અને વૈશ્વિક વિકાસમાં પણ ધીમી ગતિ જોવા મળી રહી છે. સરકારે આ પડકારો વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડશે.

ભારતના અર્થતંત્રની સ્થિતિ શું છે?
ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં સ્થાનિક વિકાસ દર આશરે 7 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. ભારતે નાણાકીય વર્ષ 2027ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં 7.8 ટકાનો વિકાસ દર નોંધાવ્યો હતો, જે મુખ્ય વૈશ્વિક અર્થતંત્રોમાં સૌથી ઝડપી વિકાસ દર છે. મજબૂત સ્થાનિક વિકાસ દર બજેટ માટે સકારાત્મક સંકેત છે. તે સરકારને આર્થિક નીતિઓમાં લવચીકતા (flexibility) પૂરી પાડશે.