UNSC: G4 દ્વારા સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારા માટે જોરદાર હિમાયત; ભારત સહિતના ચાર દેશોએ કહ્યું – “હવે વધુ રાહ નહીં”

G4 દેશો—ભારત, બ્રાઝિલ, જર્મની અને જાપાન—એ ફરી એકવાર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC)માં સુધારા માટે મજબૂત હિમાયત કરી છે. તાજેતરની આંતર-સરકારી વાટાઘાટો (IGN)ની બેઠક દરમિયાન સુધારાની દિશામાં નક્કર પ્રગતિના અભાવ અંગે આ ચાર દેશોએ ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. બ્રાઝિલના વિદેશ મંત્રી મૌરો વિએરા, જર્મનીના વિદેશ મંત્રી જોહાન ડેવિડ વેડફુલ, ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર અને જાપાનના વિદેશ મંત્રી તોશિમિત્સુ મોતેગીએ મંગળવારે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના 81મા સત્ર દરમિયાન મુલાકાત કરી હતી. બેઠક બાદ G4 દ્વારા જારી કરાયેલા સંયુક્ત મંત્રીસ્તરીય નિવેદનમાં નોંધવામાં આવ્યું હતું કે સુરક્ષા પરિષદ હાલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવવાની તેની પ્રાથમિક જવાબદારી અસરકારક રીતે નિભાવવામાં અસમર્થ છે.

80 વર્ષ જૂની વ્યવસ્થા અંગે ઉઠતા સવાલો
G4 દેશોએ જણાવ્યું હતું કે સુરક્ષા પરિષદના પ્રતિનિધિત્વ, કાયદેસરતા, વિશ્વસનીયતા અને અસરકારકતા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે. તેમના મતે, આનું મુખ્ય કારણ તે વ્યવસ્થા છે જે લગભગ આઠ દાયકા જૂની છે અને આજના ભૌગોલિક-રાજકીય વાસ્તવિકતાઓને સચોટ રીતે પ્રતિબિંબિત કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે. આ જૂનું માળખું શાંતિ અને સુરક્ષા સામેના વર્તમાન અને ભવિષ્યના પડકારોને અસરકારક રીતે સંબોધવાના પ્રયાસોમાં પણ અવરોધરૂપ બની રહ્યું છે. G4 મંત્રીઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે બદલાતી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે, UNSCમાં સુધારો પહેલાં કરતાં વધુ અનિવાર્ય બની ગયો છે.

18 વર્ષની વાટાઘાટો, છતાં કોઈ પરિણામ નહીં
G4 એ આંતર-સરકારી વાટાઘાટો (IGN) પ્રક્રિયા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. ચાર દેશોનું માનવું છે કે 18 વર્ષથી ચાલી રહેલી આ પ્રક્રિયા UN સુરક્ષા પરિષદમાં વાસ્તવિક સુધારા તરફ નક્કર પરિણામો લાવવામાં મોટાભાગે નિષ્ફળ રહી છે. મંત્રીઓએ તાજેતરની IGN બેઠક દરમિયાન પણ પ્રગતિના અભાવ અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે ખાસ કરીને એ વાત પર સખત વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો કે લખાણ-આધારિત વાટાઘાટો શરૂ થાય તે પહેલાં જ એક કહેવાતો ‘બ્રિજિંગ પ્રપોઝલ’ (અંતર ઘટાડવાનો પ્રસ્તાવ) રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. ‘બ્રિજિંગ પ્રસ્તાવ’ સામે G4નો વાંધો

G4 રાષ્ટ્રોએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રસ્તાવ એવા સભ્ય દેશોના મંતવ્યોને પર્યાપ્ત રીતે પ્રતિબિંબિત કરવામાં નિષ્ફળ ગયો છે જેઓ સુરક્ષા પરિષદના સભ્યપદની બંને શ્રેણીઓ – કાયમી અને બિન-કાયમી – વિસ્તૃત કરવાની હિમાયત કરે છે. ચાર રાષ્ટ્રોએ એ પણ યાદ કરાવ્યું કે, યુએન ચાર્ટર અને IGN આદેશ હેઠળ, સુરક્ષા પરિષદના સુધારા અંગેના નિર્ણયો માટે સર્વસંમતિને પૂર્વશરત અથવા ફરજિયાત માપદંડ માનવામાં આવતો નથી. તેઓ દલીલ કરે છે કે આગળ વધવા માટે એક પ્રક્રિયાની જરૂર છે જે સભ્ય દેશોના વ્યાપક વિચારોને સમાયોજિત કરે અને સુધારા પર વાસ્તવિક વાટાઘાટો શરૂ કરે.

સુધારા તરફી અન્ય રાષ્ટ્રો સાથે સંકલન કરવા માટે G4

G4 એ સુધારાને ટેકો આપતા અન્ય જૂથો સાથે સહયોગ કરવાની અને વહેંચાયેલા મુદ્દાઓ પર સંકલન માટેની શક્યતાઓ શોધવાની યોજનાઓની જાહેરાત કરી. ઉદ્દેશ્ય એક સામાન્ય મોડેલ વિકસાવવાનો છે જે મોટાભાગના યુએન સભ્ય દેશોના અવાજોનું સચોટ પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. G4 એ ભાર મૂક્યો હતો કે આ પગલા પછી ટેક્સ્ટ-આધારિત વાટાઘાટો શરૂ કરવી એ ટોચની પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ, કારણ કે તે વાસ્તવિક અને અસરકારક UNSC સુધારા પ્રાપ્ત કરવા તરફનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ પ્રદાન કરે છે. ચારેય રાષ્ટ્રોએ આ મુખ્ય સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંસ્થાના પ્રતિનિધિત્વ, કાયદેસરતા, વિશ્વસનીયતા અને અસરકારકતાને પુનઃસ્થાપિત કરવા તેમજ સમગ્ર બહુપક્ષીય પ્રણાલીને મજબૂત બનાવવા માટે આને આવશ્યક માન્યું.