ભારતને સમર્થન, જાપાન અને જર્મનીનો વિરોધ: UNSCમાં કાયમી બેઠક અંગે રશિયાનું વલણ સ્પષ્ટ; ચીન હજુ પણ અવરોધરૂપ

રશિયાએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભામાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC)માં કાયમી સભ્યપદ માટે ભારતની દાવેદારીને સમર્થન આપ્યું છે. મોરિશિયસે પણ ભારતની ઉમેદવારીને સમર્થન આપ્યું છે, જ્યારે ચીન ભારતને કાયમી બેઠક આપવાનો વિરોધ કરવાનું ચાલુ રાખી રહ્યું છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC)માં કાયમી બેઠક માટેની ભારતની માંગને રશિયાનું સમર્થન મળ્યું છે. ન્યૂયોર્કમાં ચાલી રહેલા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના 81મા સત્ર દરમિયાન રશિયાના વિદેશ મંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવે કાયમી બેઠક માટે ભારતની દાવેદારીનું સમર્થન કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું, “અમે બ્રાઝિલ અને ભારતની કાયમી સભ્યપદ માટેની દાવેદારીને સમર્થન આપીએ છીએ.” લાવરોવે ઉમેર્યું કે સુરક્ષા પરિષદમાં એશિયા, આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકાનું પ્રતિનિધિત્વ વધારવાની જરૂર છે.

રશિયાનું માનવું છે કે ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ (વિકાસશીલ દેશો)ની ભૂમિકામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે; તેથી, સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સર્વોચ્ચ સુરક્ષા સંસ્થામાં તેમનું પ્રતિનિધિત્વ પણ વધવું જોઈએ. જોકે, રશિયાએ પશ્ચિમી દેશોને નવી કાયમી બેઠકો આપવાનો વિરોધ કર્યો હતો. લાવરોવે ખાસ કરીને જર્મની અને જાપાનનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે સુરક્ષા પરિષદમાં પશ્ચિમી દેશો માટે બેઠકોમાં કોઈ વધારો થવો જોઈએ નહીં. રશિયાના મતે, જર્મની અને જાપાન સૈન્યવાદ તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.

રશિયાએ અન્ય એક મુદ્દો સ્પષ્ટ કર્યો
રશિયાએ જણાવ્યું હતું કે સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારા દરમિયાન હાલના પાંચ કાયમી સભ્યોના અધિકારો અને સત્તાઓમાં ઘટાડો થવો જોઈએ નહીં. રશિયા અગાઉ પણ હાલની વીટો (નિષેધાધિકાર) પ્રણાલી જાળવી રાખીને પરિષદમાં નવા કાયમી સભ્યોને સામેલ કરવાની હિમાયત કરી ચૂક્યું છે. રશિયા ઉપરાંત, ભારતને મોરિશિયસ અને પોર્ટુગલનું પણ સમર્થન મળ્યું છે.

મોરિશિયસના વિદેશ મંત્રી ધનંજય રામફુલે કાયમી બેઠક માટે ભારતની દાવેદારીને સમર્થન આપ્યું હતું. તેમણે સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારા અંગે G4 અને L69 જૂથોના પ્રયાસોને પણ સમર્થન આપ્યું હતું. પોર્ટુગલે પણ ભારતને કાયમી સભ્ય બનાવવા માટે સમર્થન વ્યક્ત કર્યું છે. ભારત 1990ના દાયકાથી UNSCમાં કાયમી બેઠક માટે હિમાયત કરી રહ્યું છે. 2010માં, ભારતે બ્રાઝિલ, જર્મની અને જાપાન સાથે મળીને G4 જૂથની રચના કરીને કાયમી બેઠક માટેની પોતાની દાવેદારીને આગળ વધારી હતી. ઉલ્લેખનીય છે કે, L69 એ 40થી વધુ વિકાસશીલ દેશોનું બનેલું જૂથ છે.

ફેરફાર માટે બે-તૃતીયાંશ બહુમતી જરૂરી
હાલમાં, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં કુલ ૧૫ સભ્યો છે: પાંચ કાયમી અને દસ બિન-કાયમી. ચીન, ફ્રાન્સ, રશિયા, યુકે (UK) અને યુએસ (US) તેના કાયમી સભ્યો છે અને તેમની પાસે વીટો (નિષેધાધિકાર) સત્તા છે. બાકીના દસ સભ્યો બે વર્ષની મુદત માટે ચૂંટાય છે; ભારત આઠ વખત બિન-કાયમી સભ્ય તરીકે સેવા આપી ચૂક્યું છે.

સુરક્ષા પરિષદના માળખામાં ફેરફાર કરવા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ચાર્ટરમાં સુધારો કરવો જરૂરી છે. આ માટે સામાન્ય સભામાં બે-તૃતીયાંશ બહુમતી અને સભ્ય દેશોમાંથી બે-તૃતીયાંશ દેશોની મંજૂરી આવશ્યક છે, જેમાં હાલના તમામ પાંચ કાયમી સભ્યોની સંમતિ સામેલ હોવી અનિવાર્ય છે.