TMC: બંગાળમાં SIR (સ્પેશિયલ સમરી રિવિઝન – મતદાર યાદીની વિશેષ સંક્ષિપ્ત સુધારણા) પ્રક્રિયાને કારણે TMC ને 31 બેઠકો પર નુકસાન થયું હોવાના દાવાઓનો ECI (ભારતીય ચૂંટણી પંચ) એ જવાબ આપ્યો છે. પંચે ચાર બેઠકો અંગેના આંકડા અને TMC દ્વારા જીતવામાં આવેલી 21 બેઠકોના ડેટા રજૂ કર્યા હતા. પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામો બાદ, SIR પ્રક્રિયાને લગતો વિવાદ સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ના સાંસદ ડેરેક ઓ’બ્રાયનનો દાવો છે કે અનેક મતવિસ્તારોમાં, SIR દરમિયાન મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરાયેલા નામોની સંખ્યા જીતના અંતર (victory margin) કરતાં વધુ હતી. કથિત રીતે આના કારણે પાર્ટી 31 વિધાનસભા બેઠકો હારી ગઈ હતી. આના આધારે, આ 31 મતવિસ્તારોમાં ફરીથી ચૂંટણી યોજવાની માંગ કરવામાં આવી છે.
ચૂંટણી પંચે હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરેલા જવાબમાં આ દાવાનો વિરોધ કર્યો છે. પંચનો તર્ક છે કે 31 બેઠકો માટેના આંકડાઓમાં મતદારોના નામ દૂર કરવાની વિવિધ શ્રેણીઓને ભેગી કરી દેવામાં આવી છે. પંચનું કહેવું છે કે ASDD શ્રેણી (ગેરહાજર, સ્થળાંતરિત, મૃત અને ડુપ્લિકેટ) હેઠળ દૂર કરાયેલા નામોને ન્યાયિક અધિકારીઓના નિર્ણય બાદ દૂર કરાયેલા નામો સાથે જોડવા તે ખોટું છે.
TMC નો આરોપ શું છે?
આ વિવાદ એ પ્રશ્ન પરથી ઉભો થયો કે શું મતદાર યાદીમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારોએ ચૂંટણી પરિણામોને અસર કરી હતી, ખાસ કરીને એવા મતવિસ્તારોમાં જ્યાં જીતનું અંતર SIR દરમિયાન દૂર કરાયેલા મતદારોની સંખ્યા કરતા ઓછું હતું. TMC એ 31 બેઠકો અંગે ડેટા રજૂ કર્યો હતો. ઉદાહરણ તરીકે, સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણી દરમિયાન એવું નોંધવામાં આવ્યું હતું કે એક મતવિસ્તારમાં જીતનું અંતર 401 મતોનું હતું, જ્યારે 8,785 મતદારોના નામ દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. અન્ય મતવિસ્તારો માટે પણ સમાન ડેટા રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
TMC એ આ કારણોસર આ બેઠકોના ચૂંટણી પરિણામો પર સવાલ ઉઠાવ્યા અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં ફરીથી ચૂંટણી યોજવાની દલીલ કરી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ પૂછ્યું કે શું આ તમામ બેઠકો માટે ચૂંટણી અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી અને દૂર કરાયેલા મતદારોમાંથી કેટલાએ મતદાર યાદીમાં તેમના નામ ફરીથી સામેલ કરવા માટે અપીલ કરી હતી. કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે માત્ર દૂર કરાયેલા નામોની સંખ્યાની જીતના અંતર સાથે સરખામણી કરવાથી સંપૂર્ણ ચિત્ર સ્પષ્ટ થતું નથી.
ચૂંટણી પંચ શું કહી રહ્યું છે? 1. તમામ કાઢી નાખવામાં આવેલા નામો ‘SIR’ (ન્યાયિક તપાસ) પ્રક્રિયા હેઠળ નહોતા
ECI (ભારતીય ચૂંટણી પંચ) અનુસાર, ડેરેક ઓ’બ્રાયનના આંકડાઓમાં ASDD શ્રેણીના નામોનો પણ સમાવેશ થાય છે. પંચનું કહેવું છે કે જોકે આ નામો સ્થાપિત પ્રક્રિયાઓ અને ચકાસણી બાદ દૂર કરવામાં આવ્યા હતા, તેમ છતાં તેમની સરખામણી ન્યાયિક અધિકારીઓ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી સુનાવણી બાદ દૂર કરાયેલા નામો સાથે કરી શકાય નહીં. પંચના જણાવ્યા અનુસાર, નોટિસ ફક્ત એવા કિસ્સાઓમાં જ આપવામાં આવી હતી જે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં દેખાયા હતા અને નિર્ણય માટે ન્યાયિક અધિકારીઓને મોકલવામાં આવ્યા હતા.
- ઘણી બેઠકો પર હારનું અંતર (માર્જિન) દૂર કરાયેલા નામોની સંખ્યા કરતાં વધુ હતું
ECIએ ચાર બેઠકોના ઉદાહરણો ટાંક્યા. દિનહાટામાં, હારનું અંતર 17,447 હતું, જ્યારે ન્યાયિક તપાસ બાદ દૂર કરાયેલા નામોની સંખ્યા 17,274 હતી. ખારગ્રામ (SC)માં, આ અંતર 9,333 હતું અને દૂર કરાયેલા નામોની સંખ્યા 4,258 હતી. બાલીમાં, અંતર 11,997 હતું અને દૂર કરાયેલા નામો 11,386 હતા, જ્યારે હાવડા નોર્થમાં અંતર 11,250 હતું અને દૂર કરાયેલા નામો 11,179 હતા. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, આ કિસ્સાઓમાં દૂર કરાયેલા નામોની સંખ્યા જીતના અંતર કરતાં ઓછી હતી. - માત્ર હારેલી બેઠકોને જોઈને કોઈ નિષ્કર્ષ કાઢી શકાતો નથી
ECIએ જણાવ્યું હતું કે જો આ જ સરખામણી TMC દ્વારા જીતવામાં આવેલી બેઠકો પર લાગુ કરવામાં આવે, તો ચિત્ર અલગ દેખાય છે. પંચના જણાવ્યા અનુસાર, એવી 21 બેઠકો છે જ્યાં TMCના ઉમેદવારો જીત્યા હતા, છતાં ન્યાયિક તપાસ બાદ દૂર કરાયેલા નામોની સંખ્યા જીતના અંતર કરતાં વધુ હતી. તેમાં સિતાઈ, કુમારગંજ, હરિરામપુર, રતુઆ, સમશેરગંજ, સુતી, લાલગોલા, અમડાંગા, કામરહાટી અને મધ્યમગ્રામ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, સિતાઈમાં જીતનું અંતર 2,721 મતોનું હતું, જ્યારે ન્યાયિક તપાસ બાદ દૂર કરાયેલા મતદારોની સંખ્યા 20,213 નોંધાઈ હતી.